De preek als een vraag aan ons

De preek als een vraag aan ons

Mads Mikkelsen is een Deense auteur, die buiten zijn eigen land steeds bekender werd. In 2012 kwam Jagten uit, een film waarin Mikkelsen een leraar speelt die wordt verdacht van kindermisbruik. In De Filmkrant van oktober 2012 stond een interview hem. In dat interview vertelt hij dat hij gefascineerd werd door de acteur Bruce Lee:

‘Ik was gefascineerd door zijn cool. Niet door die van James Bond trouwens, zoals anderen. Maar later ontdekte ik wat film echt kan doen. Taxi Driver had de grootste impact, dat was de eerste echte film die ik zag. Ik kwam de bioscoop uit en ik voelde me totaal verward over dat personage. Toen begreep ik waar de echte kracht van films ligt: niet dat ze je vertellen hoe je je moet voelen, maar dat ze je een vraag voorleggen die je zelf moet beantwoorden. Daarom houd ik ook meer van antihelden want die zijn meer dualistisch, meer complex. Het is saai om de goeierik te zijn.’

Jagten---forside

In het interview maakt Mikkelsen enkele opmerkingen die zinvol zijn bij de reflectie op de preek. Hij geeft aan dat een echte film niet voorschrijft hoe je zou moeten reageren. Een goede film toont slechts en neemt mee en laat het effect over aan de kijker. Kan dat voor de preek ook gelden?

Platte personages?
Een tweede zinvolle gedachte is, de opmerking dat goedige mensen saai zijn. Het is spannender als mensen een ambivalente persoonlijkheid hebben. Het is zinvol om eens na te gaan wat voor ‘personages’ in de preek naar voren komen. Hoe worden de Bijbelse personen in de preek opgevoerd? Hoe worden de voorbeeldfiguren in de preek opgevoerd? Hoe worden de luisteraars in de preek opgevoerd? Gaat het in de preek om alleen maar goedzakken, die nauwelijks van vlees en bloed zijn? Gaat het om personen die alleen maar slecht zijn? Zijn mensen in werkelijkheid niet ambivalenter? Krijgen de gemeenteleden die luisteren wel zichzelf te herkennen in de preek? Of krijgen zij alleen maar ‘platte personages’ (personen die niet echt zijn) voorgeschoteld? De Schrift laat mensen in hun ambivalentie zien: Ondanks of wellicht dankzij Gods nabijheid de neiging hebben om te vluchten. Ondanks of wellicht dankzij onze vroomheid de neiging van zich tegen God te keren.

Vraag
De laatste les betreft de vraag naar het doel van de preek. Gaat het in de preek uiteindelijk niet om een vraag die ons voorgelegd wordt? Na afloop van een film kan dat het gevoel zijn: je komt niet onder een vraag uit. Het verhaal zet aan het denken en vraagt om een antwoord. Een antwoord vanuit ons hart en vanuit ons leven: een existentiële vraag die om een existentieel antwoord vraagt. De kracht van de preek is niet voorschrijven wat wij moeten denken of voelen, wat wij moeten geloven. Maar de preek stelt ons een vraag, waar wij niet onderuit kunnen komen. Omdat God deze vraag beantwoord wil zien. Vaak is er geen direct antwoord mogelijk. Het is al een winst als we aan het denken worden gezet. Als we het gevoel hebben, dat wij niet anders kunnen dan op zoek te gaan naar ons antwoord.

De kracht van film & de kracht van de preek

De kracht van film & de kracht van de preek
In De Filmkrant van oktober 2012 staat een interview met Mads Mikkelsen. Hij is een Deense acteur en in het nieuws, omdat hij de hoofdrol speel in de film Jagten. Deze film gaat over een leraar die wordt verdacht van kindermisbruik.


De kracht van film
In dat interview vertelt hij dat hij gefascineerd werd door Bruce Lee: ‘Ik was gefascineerd door zijn cool. Niet door die van James Bond trouwens, zoals anderen. Maar later ontdekte ik wat film echt kan doen. Taxi Driver had de grootste impact, dat was de eerste echte film die ik zag. Ik kwam de bioscoop uit en ik voelde me totaal verward over dat personage. Toen begreep ik waar de echte kracht van films ligt: niet dat ze je vertellen hoe je je moet voelen, maar dat ze je een vraag voorleggen die je zelf moet beantwoorden. Daarom houd ik ook meer van antihelden want die zijn meer dualistisch, meer complex. Het is saai om de goeierik te zijn.’

De kracht van een preek
Van Martin Nicol heb ik geleerd om zulke uitspraken te vertalen naar het maken en houden van een preek. In zijn Praktijkboek dramaturgische homiletiek doet hij voortdurend hetzelfde.
Wat is de kracht van een preek? Wat Mikkelsen zegt over film kan ook voor de preek gelden: niet dat ze je vertellen hoe je je moet voelen, maar dat ze je een vraag voorleggen die je zelf moet beantwoorden.