Preek hemelvaartsdag 2019

Preek hemelvaartsdag 2019
Daniël 7:7-14 en Mattheüs 28:16-20

Gemeente van onze Heere Jezus Christus,

Ze krijgen de opdracht om zich te melden in Galilea.
De laatste keer dat ze als groep bij elkaar waren, was in de tuin van Gethesemané,
toen Jezus opgepakt werd.
In plaats van Jezus bij te staan, zijn ze allemaal weggevlucht
en lieten ze Jezus in de steek.
En nu komt het verzoek om weer bij elkaar te komen.
Niet als voorstel van een van de andere leerlingen om als reünie bij elkaar te komen
en met elkaar te bespreken hoe ze de aanhouding en dood van Jezus kunnen verwerken,
maar een opdracht die tot hen komt van Jezus zelf. Hij is opgestaan!
De vrouwen kwamen het bericht brengen:
Ga naar Galilea en daar zullen jullie Hem ontmoeten.

Zo komen ze bij elkaar op die berg in Galilea.
Hier is het voor hen begonnen. Hier kwamen ze Jezus tegen en begonnen Hem te volgen.
Ze kijken elkaar onzeker aan.
De vorige keer dat ze bij elkaar waren, was Jezus er nog bij
en hadden ze hun mond vol over het bij Jezus blijven:
Al moest ik met U sterven, ik zal U beslist niet verloochenen, had Petrus gezegd
En de anderen hadden die uitspraak van Petrus beaamd:
Wij zullen U niet in de steek laten!
Nu ze zo bij elkaar zijn, herinneren ze zich dat ze zo overtuigd waren
van hun eigen moed en standvastigheid
en ze kijken elkaar beschaamd aan, omdat ze van elkaar weten:
We hebben dat niet waar kunnen maken. We zijn allemaal op de vlucht gegaan.
Allemaal hun eigen kant opgegaan.
Terwijl ze zich schamen over wat er is voorgevallen,
merken ze ook dat het een bijzondere situatie is: ze zijn weer als groep bij elkaar.
Er is iets dat hen samenbrengt: de kracht van de opgestane Heer.
Ze voelen aan dat er iets bijzonders gaat gebeuren: een nieuw begin.
Ze herinneren zich zijn woorden: Waar 2 of 3 in mijn Naam bij elkaar zijn,
ben Ik in hun midden.
Zou Jezus zelf komen? Of is Hij er al nu ze zo bij elkaar gekomen zijn?

Jezus is er inderdaad.
Hun Heer – opgestaan uit de dood.
Er is heel wat gebeurd nadat ze Hem voor de laatste keer zagen.
Ze hebben Hem de rug toegekeerd.
Ze hebben verhalen gehoord over hoe Jezus werd veroordeeld en gekruisigd.
Hoe Hij stierf en begraven werd.
En nu staat Hij weer in levende lijve voor hen.
Petrus, Johannes en Jakobus stoten elkaar aan.
Zoals Jezus aan hen verschijnt, dat komt hen bekend voor,
Toen ze met Jezus mee waren op een andere berg
en Jezus van gedaante veranderde: ze zagen Hem toen in Zijn hemelse heerlijkheid.
Toen bogen ze vol ontzag voor hem neer
en Petrus stelde enthousiast voor om een onderkomen te bouwen,
zodat ze Jezus samen met Elia en Mozes voor altijd bij zich konden houden
in die heerlijkheid, die hemelse glans en glorie die hen omstraalde.
Jezus wilde niet dat ze iets voor Hem en Mozes en Elia zouden bouwen.
Nu begint er iets te dagen, waarom ze dat toen niet mochten doen.
Jezus moest een andere weg gaan, die ze toen nog niet begrepen
en nu eigenlijk ook nog niet echt: de weg naar het kruis, de dood in.
Maar nu is Hij opgestaan en leeft en kunnen ze Hem hier ontmoeten.
Met z’n drieën ervaren ze weer dat bijzondere als toen op die berg
en nu gaan ze weer op de knieën, vol ontzag: U bent onze Heer.

Er zijn andere discipelen die nog niet zo ver zijn.
Ze zouden wel willen buigen, net als de andere discipelen al doen,
maar ze aarzelen.
Is dit wel de Jezus die ze kennen?
Er is een tweestrijd in hen: Ze voelen zich naar Hem toegetrokken en willen Hem aanbidden
Voor Hem op de knieën vallen
En toch is er iets in hen dat hen ervan weerhoudt.
Dit moment is te groots, om zo Jezus de opgestane Heer te ontmoeten.
Ze weten niet waar ze goed aan doen.
Kunnen ze wel voor Jezus buigen, nadat ze Hem de laatste keer in de steek lieten?
En met welke Jezus hebben ze te maken?
Wie is Hij? Toen ze in Caesarea Filippi waren, wisten ze het: U bent de Zoon van God!
Maar nu, nu Hij geleden heeft onder Pontius Pilatus, gekruisigd is, neergedaald in de hel,
opgestaan – Wie is Hij, die nu voor hen staat?
Wat is de gepaste reactie? Hoe ga je Jezus tegemoet?
Twijfel zorgt vaak voor innerlijke verwarring: Heb ik met Jezus te maken of niet?
Moet ik me neerbuigen Hem aanbidden? Of vergis ik me en heb ik niet met Jezus te maken?
Ze komen er niet uit. Wie helpt hen om te zien dat het echt om Jezus gaat?
Dat ook zij kunnen buigen voor Hem, net als de andere discipelen dat al wel kunnen.

Dan komt Jezus op hen toe.
Jezus, de opgestane, koning van hemel en aarde komt hun wereld binnen.

Niet met een heerlijkheid die hen verblindt,
of een macht die hen op een afstand houdt, of over hen heen walst.
Hij stapt op hen af. Hij stapt hun wereld in,
de wereld van de leerlingen, die niet goed raad weten met hun reactie,
die zich verscheurd voelen door de twijfel, waardoor ze niet kunnen buigen,
de wereld van de leerlingen, die weten dat ze de laatste keer dat ze bij Jezus waren
Er niet al te best voor de dag kwamen, die faalden als leerlingen van Jezus.
Zie ons voor U staan, zondig en onrein.

Vader, vol van vrees en schaamte,  buigen wij voor U.

Heel Uw werk, door ons vertreden, klaagt ons, mensheid aan bij U.
Christus maakt zich kleiner, zodat wij Hem kunnen ontmoeten,
zodat Hij bij ons kan zijn en wij Hem kunnen verdragen,
kunnen ontmoeten, kunnen aanbidden.
Hij treedt ook onze wereld binnen, onze kleine wereld, ons leven,
zodat wij Hem kunnen ontmoeten en aanbidden.
Dat is het enige antwoord op onze twijfel, op ons wel willen maar niet kunnen
dat Jezus zelf op ons toetreedt en zegt: Ik ben het, twijfel niet langer, geloof!
Waar er 2 of 3 in mijn naam bij elkaar zijn, daar ben Ik in het midden.
Zo treedt Jezus ons vanmorgen tegemoet,
Terwijl Hij in de hemel is, is Hij hier op aarde bij Zijn gemeente aanwezig.
Er is veel gediscussieerd over de vraag wat de hemelvaart betekent
voor Christus’ aanwezigheid op aarde.
Is Christus dan niet bij ons tot aan het einde van de wereld, zoals Hij ons beloofd heeft?
Wordt in de Heidelberger Catechismus gevraagd.
Dat is niet zomaar een theoretische vraag.
Dat is een vraag die ons geloof diep raakt: We kunnen niet zonder Zijn aanwezigheid.
En het raakt ook Jezus diep in Zijn wezen, in Wie Hij is.
Als Hij niet meer op aarde is, dan klopt de belofte niet die Hij gegeven heeft.
Dan kunnen we niet op Hem bouwen en staan we er alleen voor.
Daarom zegt de Catechismus: Zijn lichaam is in de hemel,
maar naar Zijn God-zijn, Zijn majesteit, Zijn genade, Zijn Geest is Hij hier op aarde.
Zo treedt Hij ook ons vanmorgen tegemoet.
Als Heer, die in de hemel woont en toch hier bij ons kan en wil Zijn,
als onze God en Heer, met Zijn macht en majesteit,
met Zijn genade, die Hij aan ons allemaal wil geven,
Aan ons, die net als de leerlingen zo vaak twijfelen en niet kunnen buigen,
al willen we soms wel, maar lukt het niet, of herkennen we Jezus niet.
Genade voor jou en mij, ons allemaal.
Zijn Geest die ons geloof geeft, leert geloven, helpt om Hem te beamen.
Zoals Jezus op de leerlingen afstapt en in hun wereld komt,
zo heel vertrouwd net als voorheen en toch zo anders, omdat Hij nu verheerlijkt is,
de hemelse Heer, die dood geweest is en zie: Hij leeft!

Zo komt Hij naar hen toe.
Hij heeft hen iets te zeggen, woorden die allereerst aangeven Wie Hij is.
Zijn woorden hebben gezag. Hier is niet een mens aan het woord, maar de Zoon van God.
Uit Zijn mond klinkt niet een veroordeling,
maar een bekendmaking die hen bemoedigt:
Aan mij is gegeven alle macht in hemel en op aarde.
Het zijn woorden die hen bekend voorkomen.
Niet dat Jezus al eerder, voordat Hij aan het kruis ging, zo gesproken heeft in die woorden,
maar nu begrijpen ze wel waarom Jezus steeds, toen Hij rondwandelde op aarde
sprak over de Zoon des mensen en dat Hij daarmee Zichzelf bedoelde.
De woorden van Christus die hen toespreekt herinneren hen aan Daniël 7,
Waarin aangekondigd wordt hoe iemand in de gestalte van een mens uit de hemel neerdaalt
namens God om God op aarde te brengen:
de persoon die uit de hemel komt wordt daarom ook wel Zoon des mensen genoemd.
Hun meester sprak er vaker over, toen Hij met hen optrok en onderwijs gaf.
Hij sprak toen over zichzelf:

Hem werd gegeven heerschappij, eer en koningschap,

en alle volken, natiën en talen moesten Hem vereren.
Zijn heerschappij is een eeuwige heerschappij, die Hem niet ontnomen zal worden,

en Zijn koningschap zal niet te gronde gaan.

Die heerschappij is nu aan Mij gegeven, zegt Jezus om hen te bemoedigen
op dat moment dat sommigen nog niet goed weten wat ze moeten.
Geloof me maar! Je kunt Me vertrouwen! Je kunt je leven aan Mij geven!
Die macht om te heersen over heel de aarde heb ik gekregen.
Niet van de duivel, die aan het begin van Mijn optreden op aarde, na Mijn doop
Mij wilde verleiden, waarbij Ik dan voor hem zou moeten knielen.
De macht over heel deze aarde heb Ik ontvangen van Mijn hemelse Vader,
die Mij zond naar de aarde en ook jullie hemelse Vader is.
Hij heeft mij alle macht gegeven.
Ik heb jullie leren bidden: Uw wil geschiede in hemel en op aarde.
Nu Ik ben opgestaan uit de dood heb ik dat gezag ook gekregen
om te regeren, koning te zijn over hemel en aarde.
Bij Mijn geboorte kwamen wijzen uit het oosten om de pasgeboren koning te aanbidden,
om net als jullie te knielen, toen aan het begin van Mijn leven, knielden ze bij de kribbe.
Aan het kruis gaf Pilatus dat aan de mensen te kennen: Koning van Israël.
Hij wist niet dat Ik meer was: koning van de hele wereld, meer dan zijn heerser in Rome
en ook koning in de hemel.
Ik regeer en vanaf nu regeer ik vanuit de hemel ook over de aarde.
Waar Hij zit aan de rechterhand van de Vader.
De koning die aan het kruis hing en daar door iedereen bespot werd,
heeft de troon in de hemel bestegen.
Ieders oog zal Hem zien,ook degenen die Hem doorstoken hebben.

Tegen Zijn leerling zegt Hij: Jullie zijn nu mijn dienaren. Jullie staan in Mijn dienst.
Als koning van deze wereld, als jullie Heer heb Ik een opdracht voor jullie.
Ik heb jullie ooit een gelijkenis verteld over een koning, die zijn knechten erop uit zond
om gasten uit te nodigen voor de bruiloft van zijn zoon.
Zo stuur Ik jullie erop uit, over heel de wereld om zoveel mogelijk mensen te vertellen
over Mij: dat Ik over deze wereld regeer, dat de boze verdreven is, dat Ik heb overwonnen.
Houd het nieuws niet voor jezelf, maar vertel het overal waar je komt.
Laat iedereen het weten.
Nodig ze uit om naar het feest te komen.
Vertel zo over Mij, dat ze bij Mij willen horen, Mij willen dienen en volgen.
Zo verovert deze Koning de wereld: niet door geweld te gebruiken,
maar door Zijn dienaren, die net tevoren nog geaarzeld hebben of ze wel konden buigen,
die van binnen tweestrijd ervoeren.
Zij worden erop uit gestuurd om te vertellen, om uit te nodigen,
om anderen op te roepen Jezus te volgen, Zijn koninkrijk binnen te gaan.
Geen enkel volk is buitengesloten.
De Romeinen niet, die met hun bruut geweld de wereld veroverden niet.
Amerikanen en Russen niet.
De volken op de eilanden in Oceanië, voorbij Australië niet.
De volken uit Groenland en het noorden van Canada niet, de Inuït.
Degenen die op het verste puntje op deze wereld wonen niet.
Geen enkel volk wordt buitengesloten.
Of ze nu in tropische gebieden wonen of bij de poolcirkel.
Of ze nu in makkelijk bereikbare gebieden wonen, of dat ze moeilijk te bereiken zijn.
Ook hier zijn de zendelingen gekomen en hebben verteld.
Ook hier is over deze Heer verteld en zijn er volken gedoopt.
Vaak weten we niet zo veel van ons voorgeslacht, hooguit wat generaties terug.
Misschien komt u wel uit een familie, waar eeuw in eeuw uit al de kinderen werden gedoopt

in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest.
Wellicht is dat nog niet zo lang geleden,
hebben je ouders zich als eersten van hun familie laten dopen.
Of ben je zelf de eerste, die de stap waagde om deze Jezus te volgen.

Als je bij Jezus hoort, ben je nooit uitgeleerd.
Steeds weer moet je ontdekken wat het betekent, dat Jezus over de aarde regeert.
Je raakt dat zo snel weer kwijt.
Vandaar dat die twijfel die de discipelen bezig houdt voor ons herkenbaar is.
We zeggen dan: gelukkig, ook zij waren niet de perfecte gelovigen.
Als zij hun zwakten hadden, soms ook faalden, dan is er ook voor ons hoop
en kunnen ook wij de weg van Jezus gaan.
Op de weg van Jezus leren we steeds weer wat het betekent om Zijn wil te doen.
Toen Jezus aan het begin van Zijn rondwandeling op aarde rondtrok
vertelde Hij al hoe Hij dat voor zich zag: Zijn leerlingen die Zijn wil deden.
Een licht in een donkere wereld door je manier van leven,
door hoe je je opstelt naar anderen toe.
Door je geloof, je hoop, je liefde het licht deze koning te verspreiden.
Als kerk als gemeenschap zo uit deze hoop te leven, zo te geloven, zo lief te hebben,
dat het zichtbaar wordt voor alle mensen, dat je van Christus bent.

Ja, dat laten zien, zo leven en getuigen. Wat brengen we ervan terecht?
En wie zijn wij, gelovigen die vaak wel willen, maar niet kunnen,
of die soms geen zin hebben, er niet op uit willen trekken. Of niet durven.
Nee, zegt Jezus, je moet niet naar jezelf kijken, naar wat jij te zeggen hebt, of durft.
Weet je niet dat Ik mee ga. Ik ben wel in de hemel, maar ook op aarde, bij jou.
Als jij in mijn naam ga, ga ik met je mee.
Er zal geen dag zijn zonder Mij. Alle dagen ben Ik bij je.
Ik geef je Mijn kracht, ik geef je Mijn aanwezigheid. Ik ben met je, alle dagen.
En eens zal deze wereld voorbij zijn. Zal de tijd erop zitten.
Het zal een tijd zijn, waarin heel wat gebeurt, met de aarde, met de kerk.
Als je die tijd meemaakt, zal het geen eenvoudige tijd zijn,
Niet eenvoudig zijn om vol te houden in geloof.
Maar je hoeft niet te wanhopen. Want ook dan ben Ik bij je.
Ik raak jou en deze wereld niet kwijt.
Voor altijd, tot deze wereld ten einde gaat,
dat is de dag waarop Ik terug kom op deze aarde. Houd moet en ga in mijn naam!
Amen

 

Preek zondagmorgen 19 mei 2019

Preek zondagmorgen 19 mei 2019
Schriftlezing: Lukas 15:11-32

Gemeente van onze Heere Jezus Christus,

Deze zoon van mij was dood, zegt de vader.
Daarmee zegt hij hardop,
hoe er binnen het gezin en onder de knechten over de jongste zoon werd gedacht.
Dat hoeft niet eens hardop uitgesproken te zijn, toen die jongste zoon het erf verliet,
het ouderlijk huis achter zich liet en brak met zijn familie.
Het kan ook zijn, dat toen de jongste zoon wegtrok, zijn spullen ook weg waren.
Dat alles wat aan de jongste zoon herinnerde opeens weg was:
zijn plek aan tafel werd niet meer gedekt, zijn slaapkamer leeg, zijn kleren verdwenen.
Op de dag dat hij jarig was, werd er geen aandacht aan besteed.
Er werd gedaan alsof die dag niets bijzonders had.
Alsof hij nooit onderdeel had uitgemaakt van dit gezin.
Alsof hij nooit bestaan heeft.
Of het is een uitspraak geweest, die gedaan werd toen over de jongste werd gepraat.
‘Mijn broer? Die bestaat niet meer voor mij!’

Het vertrek van de jongste was pijnlijk geweest.
Allereerst voor de vader: de jongste zoon die met zijn vraag om de erfenis te krijgen,
deed alsof zijn vader al overleden was en voor hem niet meer bestond.
Na het vertrek van zijn jongste zoon had de vader geen leven meer,
Want niemand in het dorp kon hem nog serieus nemen,
met die zoon van hem die hem zo openlijk de grond in getrapt had.

Pijnlijk was het geweest voor zijn oudere broer.
Wellicht niet eens omdat hij een deel van de boerderij opgeëist had
(Als tweede zoon zou de jongste ⅓ krijgen) en dat verkocht had,
maar omdat die jongste zoon vertrek en zijn oudere broer in de steek liet.
Hem alleen achterliet met die vader.
Als broers kun je onderling bespreken hoe je ouders zijn.
Dat kun je niet met iemand van buiten het gezin bespreken.
Wanneer zijn vader er niet meer zou zijn, zou zijn jongere broer een belangrijke steun zijn
om het bedrijf over te nemen en verder uit te bouwen.
Nu die broer van hem vertrokken is,
heeft niet alleen het bedrijf een behoorlijke financiële klap gekregen,
Waarbij je hard moet werken om het bedrijf weer enigszins rendabel te maken.
Teleurgesteld in zijn broer, die hem hier alleen achter laat met zijn vader en het bedrijf
En egoïstisch alleen maar denkt aan zijn eigen verlangens
en niet in staat is geweest om zijn eigen wensen ondergeschikt te maken
aan de belangen van de familie
en met zijn wens om de erfenis te krijgen, zijn deel te verkopen en weg te trekken
aangeeft dat zijn familie niet meer voor hem bestaat, voorgoed met hen breekt
en hen met de schande en de schade achterlaat, die hij heeft aangericht.
Wanneer dat zoveel pijn geeft, als je denkt aan wat je broer heeft gedaan
en als je je ervoor schaamt dat hij is weggegaan en daar niet over durft te vertellen,
dan kun je er maar beter over zwijgen. Net doen of hij niet meer bestaat.

In dit verhaal dat de Heere Jezus vertelt
gaat het niet alleen over hoe het er in gezinnen aan toe gaat,
Maar hoe iemand zich van God verwijdert
en ook hoe degenen die wel bij God blijven daarmee omgaan,
Hoe ze naar iemand kijken.
Of ze iemand afschrijven of de deur open houden om terug te komen.
Om ons een spiegel voor te houden vertelt Jezus de meest extreme vorm:
iemand die weggaat, de deur achter zich dicht trekt
en een deel van de achterblijvers die ook de deur op geen enkel moment willen opendoen.
Lekker makkelijk om er zo op los te leven
en dan als je wilt veranderen, kun je nog bij God terecht en vergeeft Hij je helemaal.
En jij gaat maar elke zondag naar de kerk.
Als je uitgenodigd wordt voor een feestje op zondag, zeg je dat je niet kunt
en wanneer je zaterdagavond iets hebt, zorg je ervoor dat je bijtijds thuis bent,
zodat je op zondagmorgen er toch nog redelijk fris bij zit in de kerk.
Je houdt je aan de regels van het geloof en het kost je moeite,  elke dag weer opnieuw,
omdat je ook wel eens wat moet laten schieten,
wat je eigenlijk wel zou willen, maar wat niet kan volgens je geloof.
Je zet een film af, omdat er iets in gebeurt dat je niet kunt rijmen met je geloof.
Je helpt je broer, hoewel hij je nooit bedankt en nooit iets voor jou doet,
maar vind dat je hem niet kan laten vallen, omdat Jezus daar iets over gezegd heeft.
En als je dan eens kijkt naar mensen, die niet geloven, hebben die het soms maar makkelijk.
Voor jou is geloven zwoegen, veel ontzeggen, omdat het botst met het leven met God.
Dan leven ze eerst heel gemakkelijk, dan kunnen ze toch nog aankloppen bij God
en Hij doet voor hen open en zegt niet dat ze eerst hun leven op orde moeten hebben.

Deze zoon van mij was dood, zegt de vader tegen zijn knechten
en zegt het later als zijn oudste zoon weigert om met het feest mee te doen,
het feest dat gegeven wordt omdat de jongste zoon thuisgekomen is:
Jouw broer – na alles blijft het je broer, je kunt die band niet wegpoetsen – was dood,
maar hij is weer levend geworden.
Het is niet minder dan een opstanding uit de dood, dat deze zoon, jouw broer gekomen is.

Zou de jongste zoon dat ook zo gevoeld hebben, dat hij voor zijn familie als een dode was
en vast ook voor degenen die in het dorp wonen
en wisten welke schande die jongste zoon over zijn familie uitstortte?
De vader zegt het niet tegen hem, dat hij dood was.
Hij zegt het alleen tegen de knechten en tegen zijn oudste zoon.
Zou hij het ook zo ervaren hebben?
Hij zal in het begin er zijn schouders over opgehaald hebben:
Hoezo dood? Nu leef ik pas! Eindelijk los van mijn familie en opnieuw beginnen,
het leven zoals ik altijd gewild heb. Geen druk, geen regels – mijn eigen leven.
Dat hij met zijn uitbundige levensstijl een leegte verbloemde, heeft hij nooit beseft.
Aan het opbouwen van contacten dacht hij niet, want hij leefde alleen voor zichzelf.
Aan anderen denken, investeren in relaties – dat was iets van zijn familie.
Totdat hij niets meer had en er alleen voor stond:
Zijn feesten, zijn uitgavepatroon, zijn levensstijl lieten hem met lege handen staan.
Een destructieve manier van leven, dat alles kapot maakt:
Eerst zijn familie en daarna het geld dat van zijn familie is
en er is niets voor in de plek gekomen.
Wie had dat gedacht: van shoppen in Parijs, naar shoppen voor de laagste prijs?

Denk je dat hij tot inkeer komt?
Dat er een moment is waarop hij nadenkt over wat hij gedaan heeft?
Wanneer hij helemaal failliet is en niets meer heeft en bij niemand kan aankloppen
is er nog geen zelfreflectie bij deze jongste zoon.
Nog steeds probeert hij zichzelf te redden, zich staande te houden.
Hij is van huis gegaan en heeft daar de deur dicht gedaan. Dus die weg is afgesloten.
Pas als hij geen eten meer heeft
en hij toekijkt naar de varkens, waar hij voor zorgt, die wel te eten hebben en hij niet,
dan komen de eerste gedachten aan thuis toe.
Als hij helemaal aan de grond zit, dan moet hij opeens aan zijn vader denken
En komt zijn vader hem voor de geest.
Zijn vader, waar hij mee gebroken heeft, bij wie hij het niet uithoudt,
zou zijn knechten niet zo slecht behandelen als deze baas,
Die hem bij de beesten af behandelt.
Hoe negatief hij ook altijd over zijn vader heeft gedacht,
of gewoon niet aan hem heeft willen denken,
nu beseft hij dat zijn vader toch een goede kant heeft, die hem in het leven kan houden.

Je broer was dood, zegt de vader
en hij bedoelt misschien wel hetzelfde als die oudste zoon zegt,
dat zijn jongere broer het geld er doorheen gejast heeft door naar de hoeren te gaan.
Maar er is wel een verschil in toon:
de oudere broer kan alleen maar vanuit verbittering kijken naar zijn jongere broer,
zijn eigen pijn en teleurstelling is zo diep dat hij niet kan zien
hoe zijn jongere broer ook een pijn en teleurstelling met zich mee droeg
en dat hij niet in staat was ook maar iets goed te maken van de pijn die hij veroorzaakte.
Hoe hard die jongste zoon ook werkte, de zoon kon het niet meer goed maken.
Ja, dat geld kon er wellicht komen.
Maar het zou nooit meer worden wat het was
En als het toch goed zou komen, dan zouden er nog de jaren zijn van gemis,
waarop ze niet bij elkaar waren.

De vader heeft ook pijn gehad, elke dag heeft hij de leegte gevoeld,
geleden, niet door beledigde trots, maar er aan geleden dat zijn zoon er niet was,
dat zijn plek leeg bleef.
Dat hij er niet bij was met de maaltijden, dat hij niet meewerkte op de boerderij,
dat hij er niet bij was als er feest gevierd werd.
Het leven ging door en die jongste zoon die miste zoveel van het gezinsleven.
Wat zal hij allemaal niet gemist hebben: bruiloften, geboorten, uitbreiding van het bedrijf.
Elke dag heeft deze vader uitgekeken, de horizon afgespeurd,
alsof hij niet kon geloven dat zijn jongste zoon voorgoed zou wegblijven
en dat er een moment moest zijn, waarop zijn gestalte in de verte zichtbaar zou zijn.
Toen het bericht van hongersnood kwam, heeft hij wellicht gedacht:
Als hij nog leeft, dan komt hij wel terug – want hij moet toch ergens van leven.
Hij heeft gewacht en gewacht en gewacht – en steeds was er niets te zien in de verte.
Hij wacht alleen nog maar totdat je komt.
En wat je nu ook doet, Zijn liefde blijft bestaan.
Ook niets wat jij ooit deed verandert daar iets aan.
Omdat Hij van je houdt gaf hij zijn eigen Zoon.
En nu is alles klaar wanneer jij komt.

Kom tot de Vader, kom zoals je bent.
Heel je hart, al je pijn
is bij Hem bekend.
De liefde die Hij geeft, de woorden die Hij spreekt.
Daarmee is alles klaar wanneer jij komt.

Terwijl voor de oudste broer elke dag dat zijn broer niet kwam opdagen een opluchting was
of niet meers meer aan de mogelijkheid heeft gedacht dat zijn broer nog terug kon komen,
wacht de vader.
Waarmee Jezus wil zeggen: besef je niet dat Mijn Vader op jou wacht?
Op de uitkijk staat.
Ik kwam wel eens bij een gemeentelid, waarin de kamer tegenover de stoel waar ze altijd zat
er een geborduurde schilderij van de verloren zoon hing die thuiskwam,
waarbij de vader steeds de armen wijd houdt.
Alsof ze dat steeds nodig had om daarnaar te kijken, om eraan herinnerd te worden:
dit is mijn hemelse Vader. Hij staat met de armen wijd, totdat ik ook kom.

Jezus vertelt die gelijkenis niet alleen voor degenen die ver weg getrokken zijn,
die afscheid namen van God en van het leven met God,
er op uit trokken om hun eigen leven te leven, van God los.
Ook voor degenen die achterblijven, die hun hele leven bij de vader thuis bleven wonen
en niet de wijde wereld in trokken, maar thuis hun bijdrage leverden
en zo hard werkten dat er geen tijd was voor een feest met de eigen vrienden.
En als de jongste zoon dan thuis komt, wil hij niet mee doen met het feest.
Dat gunt hij zijn jongste broer niet
en waar de jongste broer uit eigen beweging thuis komt,
moet de oudste zoon gehaald worden.
Ook met hem zit het niet goed.
Hij is wel voortdurend bij zijn vader, maar ook voor hem is er een afstand tot de vader.
Heel subtiel en alleen zichtbaar voor wie in staat is
om familepatronen te doorzien, die de schone schijn ophouden van een perfecte familie.
De oudste zoon is op het veld. Ook hij is weg, net als de jongste zoon.
Alleen hij kan het maskeren door te doen alsof hij plichtsgetrouw is.
Ook hij wil erop uit trekken, een leven zonder de vader,
want hij verlangt naar een feest met zijn vrienden, waar hij zonder zijn vader is.
maar hij doet het niet – te kiezen voor een leven zonder zijn vader.
Of omdat plicht hem weerhoudt, of omdat hij niet durft.
Bang is om dood verklaard te worden en alles kwijt te raken.
Hij is altijd bij de vader gebleven, maar heeft nooit ingezien hoe waardevol dat was
en hij heeft ook niet gezien hoe zijn vader was.
Nooit het hart gezien van deze vader. Nooit zijn pijn om de zoon,
nooit willen zien dat zijn vader getroost moest worden, omdat er één weg was.
Zou dat ook voor God gelden? Dat Hij getroost moet worden, als Hij er één mist,
een van Zijn kinderen, die erop uit getrokken zijn?
Wij kunnen God wellicht niet troosten, maar als er mensen erop uit trekken,
de wijde wereld in en Hem niet nodig hebben, zal het Hem zeker iets doen
en staat Hij op de uitkijk, te wachten of ze al komen.

Die liefde is er ook voor de oudste zoon.
Want er is feest om de terugkeer van de jongste zoon,
maar het feest is incompleet als de oudste zoon, die er altijd is geweest, weg blijft.
Ook hij hoort erbij
en als hij niet uit eigen beweging komt, dan haalt de vader hem op
en legt hem uit, waarom dat feest noodzakelijk was,

waarom zo groots uitgepakt moest worden:
dat zijn jongste zoon toch terug durfde te komen, al was hij platzak
en was hij op geen enkele manier in staat om het goed te maken,
dat hij kwam, deed hem als vader goed.
Zo is God! Natuurlijk is hij ook streng en rechtvaardig,
maar als je aanklopt bij God, dan zal de Heere je niet laten staan.

Maar ook die oudste zoon mag van de vader niet buiten blijven staan.
Ook hij hoort op het feest.
De vader had twee zonen – een oudste en een jongste.
Hij is de vader van hen beiden en wil hen allebei op het feest.
Wanneer de oudste wegblijft, gaat er iets van de feestvreugde weg.

Het verhaal blijft open. Je kunt dan invullen hoe het is gegaan.
Hoe die oudste zoon zicht toch mee liet nemen naar het feestgedruis,
daar eerst boos zat en onwennig – hij was niet gewend om feest te vieren.
Maar als hij zich langzaam overgeeft, als zijn hart ontdooit,
komt er ook ruimte voor de vreugde: mijn broer was dood. Inderdaad, nu besef ik dat.
En wellicht was ik dat zelf ook dood – maar de liefde van onze Vader maakt levend.

Het verhaal van Jezus blijft open. We weten niet hoe de oudste zoon reageert.
Dat is bewust. Want bij een open einde zijn wij aan de beurt.
Wat zouden wij doen? Zouden wij thuiskomen?
Zijn wij in staat om onze boosheid op te geven en mee te vieren,
omdat we beseffen hoe bijzonder het is dat iemand weer thuis komt,
levend geworden is, door de liefde die onze hemelse Vader heeft.
Wat zou u doen?
Amen

Preek zondag 13 januari 2019

Preek zondag 13 januari 2019
Mattheüs 5:1-16

Gemeente van onze Heere Jezus Christus,

(1) Introductie
Een echtpaar van in de zestig krijgt een telefoontje van hun zoon
met de mededeling dat hij langskomt om iets belangrijks te vertellen.
Ze schrikken van dat telefoontje en hebben geen goed gevoel bij dat telefoontje.
Hun voorgevoel wordt bevestigd als ze zien dat hun zoon alleen komt.
Ze hebben in de afgelopen maanden al vaak met elkaar gesproken
over het huwelijk van hun zoon, omdat ze hun zorgen daarover hebben.
De zoon komt inderdaad vertellen waar ze al bang voor waren,
toen ze in de afgelopen maanden met elkaar hun zorgen delen.
Hun zoon komt inderdaad vertellen dat hij en zijn vrouw uit elkaar gaan.
Dus toch, gaat het door het echtpaar heen en allerlei gedachten buitelen over elkaar heen:
over wat er gebeurd kan zijn, over hun zoon,
over hun schoondochter, die hun hun ex-schoondochter zal zijn,
en ze denken vooral aan hun twee kleinkinderen: hoe zal het met hen gaan.
Ze voelen zich boos en verdrietig en ze zouden willen dat ze er iets aan kunnen doen,
maar nee, ze kunnen er niets aan doen. Dit is hun keuze.
De ouders voelen gelijk aan, dat hun leven verder nooit meer hetzelfde zal zijn.
Altijd zal er de pijn zijn over de scheiding van hun zoon,
een pijn die zijn niet kunnen oplossen en wel moeten dragen.

Een jongere zit in de klas bij een meisje dat hier niet geboren is.
Haar ouders zijn hier naar toe gevlucht.
Het meisje en haar ouders hebben echter te horen gekregen dat ze hier niet mogen blijven.
De asielverzoeken die zijn ingediend worden niet ingewilligd
en steeds duidelijker wordt dat het meisje en haar ouders zullen worden uitgezet.
Die jongere moet er niet aan denken, niemand in de klas trouwens
en de hele school voert actie om het meisje toch hier te laten blijven.
Ondanks alle acties blijft het asielverzoek afgewezen.
Op een dag worden het meisje en de ouders opgehaald en op het vliegtuig gezet.
Hun leven in Nederland is voorbij en ze moeten terug naar hun land.
Haar klasgenoten blijven ontredderd achter, teleurgesteld.
maar vooral voelen ze hun machteloosheid
en ook hun boosheid: kan het in ons land niet anders geregeld zijn.
Waarom moet het er zo oneerlijk aan toe gaan?

Twee voorbeelden van hoe er in deze wereld pijn geleden kan worden
en hoe je er aan kunt lijden dat de wereld zo onrechtvaardig zo oneerlijk is.
Ze kunnen aangevuld worden met voorbeelden van dichtbij, uit je eigen leven
of van verder weg, over het onrecht in deze wereld, waar je over hoort of over leest.
Deze wereld is niet de wereld zoals God bedoeld heeft, zoals God geschapen heeft.
Dit is een wereld waaraan je kunt lijden, aan de pijn die er is, de oneerlijkheid.

(2) Jezus heeft oog voor de onrechtvaardigheid van deze wereld (pagina 1)
Als Jezus al die mensen voor zich ziet, ziet hij bij hen dit lijden aan deze wereld,
De pijn die ze ervaren, de oneerlijkheid die ze dag in dag uit ervaren.
Als Jezus de menigte ziet, ziet hij hen niet als groep of als massa,
maar ziet Hij hen stuk voor stuk: hun gezichten, hun ogen, hun houding.
Hij weet dat er mannen tussen zitten, die van ‘s morgens tot ‘s avonds laat
hard moeten werken op de akker en daar weinig voor betaald krijgen
en hun gezin nauwelijks genoeg eten kunnen bieden.
Hij weet dat er vrouwen tussen zitten die hun zorgen hebben over hun gezin
over of er wel genoeg te eten is en over of er wel een toekomst is voor hun kinderen,
Hij weet dat ook die vrouwen, die hun zorgen hebben,
zelf hard werken en weinig krijgen.

Hij weet dat er vrouwen tussen staan, die jong weduwe geworden zijn
En er nu van afhankelijk zijn van de goedheid van hun familie
En die maar moeten wachten of hun familie bereid is om hen te helpen
En zo niet, dan hebben ze niets te eten en moet zij zichzelf met haar kinderen verhuren.
Er staan ouderen tussen, oud geworden door alle zware arbeid,
kinderen en jongeren, van wie de meesten niet naar school kunnen maar moeten werken.
De meeste van die mensen die hier bij Jezus staan,
zijn niet in staat om zelf iets aan hun leven te veranderen,
Ze hebben maar te gehoorzamen wat hun baas zegt
En hebben het maar te accepteren als hun baas hen afscheept met een hongerloontje.
Geloven ze nog dat het ooit anders kan worden,
dat het er anders aan toe zal gaan in deze wereld, een eerlijker wereld?
Jezus deze mensen stuk voor stuk en weet wat hun leven is, wat ze doormaken.
Als discipelen van Jezus bij Hem komen om naar Hem te luisteren
geeft Hij aan Zijn leerlingen onderwijs, zodat zij die mensen kunnen vertellen over Hem,
de mensen die op de achtergrond meeluisteren naar het onderwijs van Jezus.
Er zijn mensen, die arm van geest zijn zegt Jezus.
Dat zijn de mensen die ervaren dat deze wereld oneerlijk is
en ver verwijderd van hoe God deze wereld bedoelde toen Hij deze wereld schiep.
Ze maken het zelf mee dat deze wereld oneerlijk is,
Of ze zien het om zich heen bij de mensen die om hen heen zijn.
Ze merken dat ze er niets aan kunnen doen en ze lijden dat deze wereld zo is
En ze lijden eraan dat zij aan deze wereld niet kunnen veranderen.
Ze kunnen alleen maar roepen tot God.
Wil Jezus aan Zijn leerlingen leren dat ook zij moeten lijden aan deze wereld
of weet Hij dat zij ook lijden aan deze wereld als zij die mensen daar zien
of hun eigen ervaringen hebben.
Zij  hebben verdriet over deze wereld om deze wereld niet meer is,
zoals God die geschapen. Ze zijn in rouw.
Ze hebben niet de invloed en de macht om de wereld te kunnen veranderen.
Zij ervaren hun onmacht. ‘Zachtmoedigen’, noemt Jezus hen.
Die onmacht is voor hen kruisdragen.
Hun pijn en lijden lijkt op honger en dorst.
Het lijden is een intens verlangen naar een eerlijke, rechtvaardige wereld.
Het lijden is een intens verlangen naar een wereld waarin Gods richtlijnen worden gevolgd.

(3) We leven in een onrechtvaardige wereld (pagina 2)
Als Jezus hier voor in de kerk zou staan, dan zou Hij ook ieder van ons zien, stuk voor stuk.
Hij zou onze gezichten zien, onze houding, zien hoe onze ogen staan,
of ze stralen of dat ze eerder een bezorgde uitdrukking hebben, of zelfs uitgeblust ogen.
Hij zou van ieder van ons weten, hoe ons leven is, wat we hebben meegemaakt,
wat onze worstelingen zijn, wat ons verlangen is.
Wat zou Hij vandaag de dag, hier voor in de kerk, tegen Zijn leerlingen zeggen,
tegen degenen die erop uit gaan voor een bezoek, catechisatie geven en club leiden?
Zou Hij ook beginnen over degenen die arm van geest zijn,
dat wil zeggen: degenen die hier niets in de melk te brokkelen hebben?
Zou Hij u als gemeentelid typeren als iemand die geen enkele invloed heeft,
niets kan beginnen in deze wereld?
Ik denk dat er kinderen en jongeren hier in de kerk zijn,
die heel wat zouden willen veranderen in onze wereld.
Je zou iets willen doen om het milieu te verbeteren,
net als de 24jarige Boyan Slat, die als tiener met een plan kwam
om de grote hoeveelheden plastic in de oceanen op te ruimen.
Hij kwam voor de kerst in het nieuws, omdat hij tegenslag had
en zijn slimme plan niet zo bleek te werken.
Er kunnen volwassenen in de kerk zitten, die als zij aan hun eigen jeugd denken,
herkennen de drang om iets te willen doen
en misschien nog steeds ook wel wat doen om een betere wereld na te laten.
Vrijwel de meesten kunnen alleen maar iets op kleine schaal betekenen:
Hooguit in de gemeenteraad of meedenken met een politieke partij,
of een beroep gekozen, waarbij je iets voor een betere wereld kunt doen:
de zorg of het onderwijs.
Je doet dit werk vanuit een ideaal en tegelijkertijd loop je steeds op tegen de regels,
Tegen wat niet kan volgens het systeem.
Soms word je moedeloos, dan weer probeer je alles te doen wat jij kunt doen.
Deze wereld is vaak geen eerlijke, rechtvaardige wereld
En er zijn er vanmorgen maar weinig die iets aan dat oneerlijke kunnen veranderen.
Je zou wel willen, je hebt een droom dat het er in ons land anders aan toe gaat, eerlijker.
Je zou willen horen wat je kunt doen, al is het op kleine schaal.
En als gelovige, als christen zou je ook willen zien dat God er iets aan doet.
Dat Hij mensen in beweging zet of zelf ingrijpt en onze wereld verbetert.
Hoe moet je je als christen opstellen in een wereld die niet is,
zoals God die bedoeld heeft,

een wereld die oneerlijk is, onrechtvaardig, die niet ten goede lijkt te veranderen?
Hoe leef je in deze wereld, als je nauwelijks mogelijkheden hebt
om daar iets aan te doen, om een betere wereld te geven.
Dat wil niet zeggen dat je er altijd last van hebt, dat je altijd aan lijdt aan deze wereld.
Dat is misschien ook niet vol te houden.
Maar er kunnen wel momenten zijn, waarop je je juist als gelovige druk maakt
over hoe deze wereld is en wat we als mensen elkaar aandoen.
Je wilt niet cynisch worden, soms is dat al het hoogst haalbare,
dat je zorgt dat je niet afknapt en gewoon de dingen blijft doen, die je doet.
Je kleine bijdrage die je levert voor een betere, eerlijkere wereld.

(4) God geeft een betere wereld (pagina 3)
Die betere wereld komt Jezus brengen: Gods nieuwe wereld.
Die nieuwe wereld die Jezus komt brengen wordt ook wel het Koninkrijk van God genoemd.
Jezus is die nieuwe wereld van God, Hij is het Koninkrijk van God
en hier als brenger van dat Koninkrijk van God,
de nieuwe wereld waarop het er alleen maar eerlijk aan toe zal gaan,
Waarop mensen elkaar niet meer pijn zullen doen, of tegen elkaar zullen strijden,
niet meer van elkaar af zullen gaan, of elkaar zullen haten.
Die nieuwe wereld van God komt met Jezus.
Je zou denken, zegt Jezus, dat je met deze mensen medelijden moet hebben,
maar je moet beseffen dat deze mensen de meest gelukkige mensen zijn,
omdat God hen een betere wereld geeft

God geeft hen een betere wereld en die betere wereld kom Ik brengen.
Die betere wereld is bestemd voor wie aan deze wereld lijden.
Zij ontvangen met die betere een geluk dat het aardse overstijgt.
Ze krijgen met die nieuwe wereld die Ik kom brengen een troost die nergens te vinden is.
Ze hoeven niet meer in rouw te zijn.
Zij zullen zien, zij zullen het zelf ervaren dat God een betere wereld geeft,
de betere wereld die Ik kom brengen, zegt Jezus
Die betere wereld is niet alleen iets van de toekomst,
maar de menigte die op de achtergrond mee staat te luisteren naar Jezus’ onderwijs
mag er op dat moment zelf al iets van veranderen
Dat met de komst van Jezus er al iets van dat Koninkrijk van God gekomen is.
Niet volledig, want als Jezus dit vertelt is Hij nog niet aan het kruis gegaan
en is Hij nog niet opgestaan uit de dood en is Hij nog niet teruggekomen op aarde.
Maar Hij geeft hen op dat moment als ze luisteren al iets van die nieuwe wereld.
Hij betrekt hen in die nieuwe wereld.
Zij kunnen zich op een bepaalde manier gedragen in deze oneerlijke wereld.
En dat ze zich op die manier kunnen gedragen is de kracht die ze van Jezus ontvangen,
nu nog in de woorden die Hij spreekt, die in hen iets wakker roepen,
en later als Hij naar de hemel is gegaan de kracht van de Heilige Geest.
Na die eerste zaligsprekingen kantelt het perspectief
en ligt de nadruk niet meer op wat ze niet kunnen, op hun machteloosheid,
maar laat Jezus hen zien, wat zij wel kunnen doen in deze oneerlijke wereld,
wat ze kunnen doen in Zijn kracht:
Zij kunnen hun hart laten spreken. Zalig de barmhartigen.
Zij kunnen hun hart laten spreken voor medemensen in nood.
Zij kunnen mild zijn in hun oordeel over anderen.
Zij kunnen in het klein iets voor anderen betekenen.
Als zij hun hart laten spreken,
als hun daden gekenmerkt worden door deze bewogenheid en mildheid
laten ze in deze wereld iets van God zien.
Wie zo leeft is als een licht in deze wereld.
Als het donker is in deze wereld, omdat het er zo oneerlijk aan toe gaat,
Zij stralen zij – misschien wel zonder dat ze het zelf beseffen het licht van God uit.
Het licht dat scheen bij de schepping over Gods goede wereld,
het licht dat straalde op de Opstandingsmorgen, nadat Jezus de dood had overwonnen,
straalt dan door hen heen en dat licht laat zien dat God een betere wereld geeft.

(5) God geeft ons een betere wereld (pagina 4)
Als jij denkt dat je aan deze wereld niets veranderen en je machteloos voelt,
kun je wel voorkomen dat de wereld jou verandert.
Of beter gezegd: mag je erop vertrouwen dat je een God hebt die je hart beschermt
en dat je Zijn Heilige Geest mag krijgen om te voorkomen dat de wereld jouw hart verandert.
En dat in jouw hart de normen van deze wereld worden ingeruild voor Zijn goede werken
Die normen van deze wereld zijn: ik-gerichtheid, gebrek aan compassie, aan empathie,
over de grenzen van anderen gaan, anderen beschadigen.
Als je integer leeft, rein van hart bent, zul je God mogen zien,
niet alleen later, als je in Zijn Koninkrijk mag binnen gaan,
maar nu al in de wereld om je heen, in de goede daden die mensen verrichten,
het licht dat je dan ziet, omdat je Gods werk in hen herkent.
Dat is een geluk dat niemand je afneemt, een geluk dat het aardse overstijgt,
Dat je nu al mag ontvangen, als een voorbode van het geluk in de hemel
als je God van aangezicht tot aangezicht mag zien.
God geeft een betere wereld, Hij vernieuwt deze wereld
en maakte met de komst van Christus onze oneerlijke wereld weer tot Zijn wereld.

Jezus zegt dat Hij hier van ons verwacht,
dat wij zijn als kaarsjes in de nacht.
Hij maakt ons tot een licht, waarmee Zijn licht door ons heenstraalt,
het is het licht van de schepping,
het is het licht dat weer terugkwam nadat Christus in de diepste donkerheid afdaalde
aan het kruis, het is het licht van Christus’ opstanding en van Zijn nieuwe wereld,
door ons heen.
Alleen dat maakt het waard om God te loven,
niet alleen met ons lied, maar ook met onze daden, omdat Hij ons tot dat licht maakt
En een licht laat zijn en ons gebruikt om iets van Hem te laten zien, in deze wereld.

Dat je iets van God laat zien als je zoon komt vertellen dat hij gaat scheiden
en je je zorgen maakt over hem en over wat er van je kleinkinderen moet worden.
Je kunt niet misschien niet meer doen dat strijden tegen je eigen boosheid
en je mond houden en je oordeel voor je houden, klaar staan voor hem en de kleinkinderen
en het in gebed bij God brengen.

Als je ziet dat je klasgenoot het land uitgezet is en het enige dat je er aan kunt doen
is het niet gewoon blijven vinden,
het niet accepteren dat er zoveel oneerlijkheid is in asielprocedures,

en dat aankaarten bij de hoogste Rechter in het heelal, in een klacht bij God zelf.
Dan maakt God je tot een licht in deze wereld
al kun je niet uit jezelf dat licht zijn en weet je niet of jouw licht voor anderen zichtbaar is,
maar door je heen schijnt wel Zijn licht,
opdat de mensen jullie goede daden zien en eer bewijzen aan jullie Vader in de hemel. Amen

De vier pagina’s van de preek (model van Paul Scott Wilson)
Text: Mattheüs 5:1-16
Theme sentence: God geeft ons een betere wereld
Doctrine: Vernieuwing van deze wereld (eschatologie)
Need: Hoe kan ik als gelovige in deze onrechtvaardige wereld leven?
Image: De gelovige als licht in een donkere wereld
Mission: God maakt de gelovigen tot een licht in de wereld

Pagina 1: Jezus heeft oog voor de onrechtvaardigheid van deze wereld
Pagina 2: We leven in een onrechtvaardige wereld
Pagina 3: God geeft een betere wereld
Pagina 4: God geeft ons een betere wereld

 

 

Aansporing om trouw te blijven aan Christus

Aansporing om trouw te blijven aan Christus
Recensie van Klaus Bergers monumentale commentaar op Openbaring

Tussen Pasen en Pinksteren dit jaar had ik een prekenserie over het bijbelboek Openbaring gepland. In het kerkblad had ik deze serie aangekondigd en vermeld dat ik over gedeelten zou preken, waarover niet vaak gepreekt wordt. Ik kondig altijd in het kerkblad aan over welke gedeelten ik preek, maar nog nooit werd ik zo vaak op aangesproken door gemeenteleden als deze keer. Tijdens deze serie over Openbaring had ik meer gesprekken over de preek en het bijbelgedeelte dan anders. Blijkbaar fascineert dit bijbelboek heel wat gemeenteleden.

Een van de redenen om te preken over Openbaring was dat er in de laatste jaren goede commentaren op dit bijbelboek verschenen zijn. Een van die commentaren was geschreven door de Duitse nieuwtestamenticus Klaus Berger.

180px-KlausBerger
Klaus Berger (bron: Kathpedia)

Historisch-kritische en meditatieve exegese
Ik heb wel wat met Berger: altijd goed voor een een provocatieve stellingname, nogal eens te provocatief, maar wel op basis van grondige kennis van de tijd van de Bijbel. Berger begon als historisch-kritisch exegeet, werkte van 1970-1974 in Leiden en daarna tot 2006 in Heidelberg. Hij hield zich bezig met de vormen en de genres waarin teksten geschreven zijn en verdiepte zich met name in Joodse apocalyptische geschriften. Halverwege zijn loopbaan ontdekte hij de meditatieve exegese uit de Middeleeuwen, met name de cisterciënzer spiritualiteit. Vanaf die tijd combineerde hij in zijn werk de wetenschappelijke exegese met deze kloosterspiritualiteit.

die-apokalypse-des-johannes-kommentar-978-3-451-34779-5-49193

Vanwege deze combinatie was ik benieuwd naar zijn commentaar op Openbaring. Zijn commentaar, resultaat van 50 jaar intensief bezig zijn met dit bijbelboek en uitgegeven in 2 dikke delen, is inderdaad een combinatie. Vanuit zijn kennis van de Joodse apocalyptische geschriften weet hij steeds parallellen aan te dragen, die helpen om de opbouw en de gebruikte beelden in Openbaring te begrijpen.

266px-Johannes_op_Patmos_Jeroen_Bosch
Jheronimus Bosch – Johannes op Patmos

Joodse traditie, Paulus
Hij laat zien dat Openbaring volop in de Joodse traditie staat, maar dan wel een volop christelijk geschrift. In die tijd betekende dat echter geen tegenstelling. Berger, die zich ook altijd verdiept heeft in de verhouding tussen de verschillende stromingen binnen het Vroege Christendom en de geschriften van het Nieuwe Testament gaat uitgebreid in op de relatie tussen Openbaring en Paulus. Ze werkten immers in dezelfde tijd en in hetzelfde gebied. Volgens Berger zijn er wel verschillen, maar zijn de overeenkomsten groter. Het grootste verschil tussen hen beiden is, is dat Johannes preciezer is waar Paulus rekkelijker is.

Pastoraal
Volgens Berger is Openbaring niet een boek dat over de toekomst gaat, maar over het heden. Openbaring is een pastoraal geschrift om te gelovigen, die net tot bekering gekomen zijn, aan te sporen om trouw te blijven aan Christus. Hun geloof staat onder druk, onder andere vanwege het Romeinse imperium dat hen als een gevaar ziet, maar ook vanwege de vele verleidingen die er zijn om zich in hun levensstijl aan te passen aan de omgeving. Johannes doet die aansporing door middel van beelden over de toekomst. Die beelden over de toekomst zijn, net als de geschriften van de Profeten, bedoeld om de ogen van de gelovigen te openen voor de tijd waarin zij leven. Ze leven in een tijd waarin twee machten met elkaar strijden: God de schepper van hemel en aarde en de duivel die de macht van God op aarde heeft willen overnemen.

Diabolische triniteit
Voor de gelovige manifesteert de duivel zich in verleiding tot aanpassing en in de druk door de overheid. Johannes kan de gelovigen bemoedigen door erop te wijzen dat de duivel God alleen maar kan nabootsen. Het beest uit de afgrond en het beest uit de zee zijn slechts diabolische imitaties van God, die zijn Zoon en zijn Geest naar de aarde zond. Met die twee beesten vormt de duivel een diabolische triniteit. De troost is dat die dreiging en verleiding slechts tijdelijk is: deze wereld gaat voorbij en er komt een nieuwe wereld. Wie trouw blijft, wacht in de nieuwe wereld een beloning.
800px-B_Valladolid_93
Beatus van Liébana – De apocalyptische ruiters

Berger laat zien dat  vanwege deze aansporing om trouw te zijn en de bemoediging dat God alles in de hand heeft dit bijbelboek in de geschiedenis van de kerk altijd gelezen is als troostboek. Vooral in tijden waarin de kerk onder druk stond door vervolging of in tijden waarin de kerk corrumpeerde en een instituut van macht en rijkdom werd, werd dit boek gelezen. Voortdurend haalt Berger laat zien hoe bijvoorbeeld Mozarabische christenen, christenen die in Spanje van de 8e tot de 15e eeuw leefden onder de Moorse overheersing in hun liturgie teruggrepen op Openbaring. Denk bijvoorbeeld aan de illustraties van Beatus van Liébana.

800px-B_Facundus_191v
Beatus van Liébana – De aanbidding van het beest

Kritisch beeld van de kerk
Preken en commentaren uit de Middeleeuwen laten een kritisch beeld van de kerk zien. Deze liturgieën, preken en commentaren hielpen de gelovige om zich niet aan te passen, maar hoop te houden op een andere tijd die door God gegeven wordt. Als dat niet in de aardse geschiedenis zal zijn, dan in de hemel of na de Wederkomst. Het Duizendjarig Rijk uit Openbaring moet dan ook niet opgevat worden als iets dat nog moet komen, maar is laat een dubbel perspectief op het heden zien: aan de ene kant op aarde nog de werkelijkheid van de diabolische imitatie, aan de andere kant het geloof dat deze hele werkelijkheid in Gods hand is, omdat de boze reeds verslagen is. Hoe fel de boze zich nog uit en met welke manifestaties hij God imiteert, het einde van zijn macht is aangebroken. Door dit dubbele perspectief weet de gelovige in welke tijd hij leeft en leert hij om zijn ziel niet voor deze korte tijd aan de duivel te verkopen.

Goslar_42-X3
Replica van de Dom van Goslar

Ontmaskeren
Dit commentaar is opgedragen aan de herinnering van de Dom van Goslar, de geboorteplaats van Berger. Deze Dom uit de 11e eeuw werd in de 19e eeuw afgebroken om plaats te maken voor een kazerne. Deze kazerne stond er slechts 80 jaar. Berger ziet hierin dat gelovigen steeds in de verleiding staan om het werk van Christus te vervangen door macht die imponeert. Hoe men dat ook probeert en hoe die macht imponeert, die macht is slechts tijdelijk. Luisteren naar Openbaring helpt om die imponerende macht steeds weer te relativeren en te ontmaskeren.

N.a.v. Klaus Berger, Die Apokalypse des Johannes. 2 delen (Freiburg / Basel / Wenen: Herder Verlag, 2017).

Gepubliceerd in het Christelijk Weekblad van 21 september 2018

Preek zondagmorgen 18 februari 2018

Preek zondagmorgen 18 februari 2018

Mattheüs 11:2-19

Gemeente van onze Heere Jezus Christus,

Inleiding: een vraag hebben
Heeft u nooit eens vragen over Christus?
Ik kan me niet voorstellen dat u nooit uw vragen hebt.
Over wat Christus doet in uw leven:
Waarom moest ik mijn man kwijtraken, mijn baan, mijn gezondheid?
Dat kunnen vragen zijn, die je bezig houden
en waardoor je geloof toch minder sterk was dan je dacht.
Er komt zachtjes aan een twijfel boven: is het allemaal wel waar?
Die vraag kan sterker worden als je niemand hebt om over die vraag te spreken,
als je niemand hebt, die begrip heeft voor je vraag,
die er naar luistert en er op een wijze manier op kan reageren.

Je hoeft niet zelf iets meegemaakt te hebben om zulke vragen te hebben.
Ook door wat er in de wereld gebeurt, kunnen vragen boven komen
waardoor je het allemaal niet meer zo zeker weet
of God deze wereld wel leidt, zoals Hij gezegd heeft.
Je hoeft maar naar een gebied te kijken als Syrië of als Jemen,
gebieden waar de oorlog niet ophoudt en steeds weer grote aantallen slachtoffers maakt.
Waarom doet God er dan niets aan?
Hij kan dat toch? Of wil Hij toch niet? Of kan Hij het toch niet?

Zo kunnen er in het hart van een gelovige heel wat vragen leven over God.
Mag je die vragen eigenlijk wel hebben?
Is het wel gepast om vragen te stellen bij God?
Maar al wil je die vragen wegdrukken, door mooie liederen te zingen
of het nieuws niet meer te volgen, die vragen krijg je niet weg.
Ze blijven leven in je hart.
Dan kun je hier in de kerk zitten, aan de buitenkant lijkt het dat je vol overgave mee doet,
maar van binnen kunnen er zoveel twijfels leven dat je je afvraagt
wat je hier in de kerk nog doet
en of je er niet beter aan doet om te stoppen met de kerk, met geloven.

(1) De vraag van Johannes
Ook Johannes heeft zijn vragen over Jezus.
Johannes heeft Jezus aangekondigd: Hij is degene die we verwachten.
Naar Hem hebben we uitgekeken. Hij is eindelijk gekomen!
Johannes heeft zelf zijn bijdrage geleverd.
Hij zei tegen de mensen van zijn eigen volk dat ze hun leven moesten veranderen.
Want het leven van zijn volksgenoten paste niet bij een leven met God.
Ze hadden God buitengesloten door hun manier van leven.
Johannes was doordrongen van de grote ernst van de situatie, de kritieke toestand:
Straks als God verschijnt hier in ons midden zal God onze rechter zijn.
Hij zal over jullie levens oordelen
en zoals het er nu voorstaat, is niemand het waard om bij Hem te horen.
Jullie zijn een boom, waaraan vruchten zouden moeten groeien,
maar jullie brengen niets voor God op.
Het is 5 voor 12, het is al zo erg dat er al een bijl aan jullie levensboom klaarligt.
God hoeft die bijl alleen nog maar op te pakken en jullie om te hakken.
Jullie zijn alleen nog maar geschikt om in het vuur te branden.

Er is nog een mogelijkheid om te ontkomen aan dat oordeel:
door je te laten dopen.
Door in de Jordaan de doop te ondergaan geef je als gelovige aan:
Ik begin helemaal opnieuw.
Mijn leven hiervoor heb ik verkeerd geleid
en ook mijn besnijdenis was geen garantie dat ik op de goede weg was.
Alleen door opnieuw te beginnen, opnieuw geboren te worden,
ontkom ik aan Gods oordeel.

Johannes zag zich geroepen om het volk te waarschuwen,
om hen de ernst te laten zien: zo op deze manier gaat het mis.
Er moet iets veranderen in je leven: bekeer je en laat je dopen.
Johannes is radicaal en spaart niemand.
Hij spaart niet de eenvoudige, gewone mensen.
Hij zwijgt niet als de Farizeeën en de Schriftgeleerden komen, maar klaagt hen fel aan.
Hij houdt zijn mond niet als er soldaten zijn: nee, ook zij moeten de wapens neerleggen.
Ook Herodes wordt niet gespaard.
Hij spreekt hardop uit dat wat de koning doet niet in de haak is.
De relatie die Herodes heeft aangeknoopt,
Herodes die het aanlegde met de vrouw van zijn broer
en zo het huwelijk van zijn broer kapot gemaakt heeft
door een relatie aan te gaan met zijn schoonzus Herodias.
Johannes zwijgt daar niet over. Publiekelijk vertelt Johannes dat dit niet kan.
en dan wordt Johannes in de gevangenis gegooid.

Als Johannes in de gevangenis zit, is hij niet pessimistisch.
Nee, hij is juist hoopvol gestemd.
Want hij, Johannes, mag dan wel vast zitten in de gevangenis,
maar er is iemand gekomen, die zijn taak overneemt en voortzet: Jezus.
Heel de verkondiging en ook het dopen is op de komst van Jezus afgestemd.
Want was er bij Johannes nog een mogelijkheid om tot inkeer te komen,
als Jezus Zijn werk zal doen, zal die mogelijkheid voorbij zijn.
Jezus zal de troon beklimmen en het volk aanklagen,
als rechter het volk oordelen: Wat heb je gedaan met de geboden van God?
Vol hoop wacht daar in de gevangenis Johannes
totdat Jezus orde op zaken zal stellen als Zoon des mensen,
vanuit de hemel gekomen om het volk te zuiveren van de goddelozen.

Dan hoort Johannes de verhalen over Jezus.
Zijn leerlingen komen bij hem in de gevangenis
en vertellen wat Jezus doet, terwijl Johannes in de gevangenis zit.
Jezus die zelf door Johannes is gedoopt
en over wie Johannes zei: Hij is degene die we verwachten.
Hij komt meer doen dan ik: Hij komt om het volk te dopen met Geest en vuur.
Mocht de prediking van Johannes al scherp en radicaal zijn,
Jezus zal met Zijn verkondiging en optreden Johannes overtreffen.
Zijn leerlingen komen met de verhalen.
Ze hebben Jezus zelf bezig gezien, of ze hebben over hem gehoord.
Ze vertellen over hoe Jezus  geneest.
Jezus heeft oog voor de zieken en de mensen met een lichamelijke beperking.
Blinden, die helemaal afhankelijk zijn van de hulp van anderen, worden genezen
en kunnen weer zien.
Mensen die verlamd zijn en zichzelf niet kunnen verplaatsen, kunnen weer lopen.
Mensen die te maken hebben met melaatsheid, huidvraat, worden genezen
en hoeven niet meer in afzondering te verblijven,
maar mogen weer terug naar huis.
Zelfs doden worden door Jezus opgewekt.
En Jezus heeft een boodschap – soms radicale uitspraken, verhalen en gelijkenissen.
Jezus vertelt over een nieuwe wereld die komen gaat: het koninkrijk der hemelen.

Mooie berichten – en toch komt er aarzeling bij Johannes:
Is dit het nu? Is dit nu er nodig is in Israël op dit moment?
Is dit wat Gods plan was?
Het is voor ons vreemd, want voor ons is met Jezus juist Gods plan uitgekomen
en zijn die wonderen die Jezus die verteld.
Waarom komt dan de twijfel bij Johannes? Wat had hij verwacht?
Waar blijft dat optreden van Jezus, waar Johannes op zou te wachten:
Schoon schip maken bij het volk, zodat het volk weer heilig genoeg is om met God te leven.

Daarom stuurt Johannes enkele van zijn leerlingen naar Jezus met een vraag:

‘Bent U het die komen zou, of verwachten wij een ander?’
Hebben we met Jezus wel de goede te pakken?
Het is een officiële delegatie die door Johannes wordt gestuurd.
Het is meer dan twijfel,
het is zelfs openlijke kritiek van Johannes op Jezus:
‘Waarom doe je niets? Je bent toch niet voor niets uit de hemel gekomen?
Waar wacht je nog op?
Waar blijft dat optreden van je? Waarom laat je de goddelozen hun plek behouden?
Waarom doe je niets aan de zonden van het volk
en trek je alleen maar rond om te genezen en te preken
Dan ben je toch geen messias? Ben je dat dan niet? Ben je niet de messias?

(2) Het antwoord van Jezus
Met deze vraag komen de leerlingen bij Jezus.
Kan Jezus wel tegen deze kritische vraag van Johannes?
Johannes staat dicht bij Jezus: Jezus is gedoopt door Johannes
en Johannes heeft op Jezus gewezen: naar Hem hebben wij uitgekeken.
En dan deze vraag van Johannes aan Jezus.

Christus blijft kalm.
Geen felle verdediging en Jezus reageert ook niet beledigd, maar rustig:
‘Zeg tegen Johannes wat je hier ziet en hier hoort.’
En dan volgt precies wat Johannes al weet.
Zeg tegen Johannes dat blinden weer kunnen zien, dat verlamden kunnen lopen,
dat de mensen die melaats zijn of te maken hebben met huidvraat genezen zijn.
Doden worden opgewekt.
Aan armen wordt het evangelie verkondigd.
Voor Johannes is er niets vreemds – dit weet hij al.
Zoals Jezus het echter vertelt, krijgt het een bepaald gezag.
Dit hebben de profeten aangekondigd, dat dit zou gaan gebeuren
als God weer terug zou komen in het midden van Zijn volk.
Dit zijn de tekenen die dan zouden gebeuren als God er weer was.
En dat Zijn de wonderen die nu gebeuren, nu Jezus er is.
Dat zijn de daden die de messias verricht.
‘Johannes, je had het kunnen weten, want dit staat ook in je Bijbel.’
Tegen Johannes, die vindt dat Jezus orde op zaken moet gaan stellen,
zegt Jezus: Ik ben ook gekomen om orde op zaken te stellen.
Ik ben namelijk gekomen om iedereen die buiten de boot viel, terug te brengen,
de verloren schapen van Israël weer terug te brengen naar dit volk.
Omdat ze anders ook niet bij God horen.
Johannes, jij wilt weten wat ik hier kom doen.
Je hebt over die wonderen gehoord, die Ik verricht,
maar het allerbelangrijkste, de climax, is de verkondiging,
de armen die over Gods nieuwe wereld horen,
de blijde boodschap, het Koninkrijk van God.

we vinden het mooi om te horen dat blinden weer kunnen zien, dat doven kunnen horen,
dat lammen kunnen opspringen en dat de doden uit hun graven komen,
maar de climax, het allerbelangrijkste is de verkondiging:
degenen die niets hebben, horen de blijde boodschap dat ook voor hen het Koninkrijk is:
zalig de armen van Geest, want voor hen is het koninkrijk der hemelen.
Al de wonderen die Jezus verricht ondersteunen de boodschap van Jezus.

Overtuigt dit antwoord?
Zou Johannes tevreden zijn met dit antwoord dat Jezus geeft?
Zal hij zeggen: ik weet genoeg, U bent inderdaad de messias?
Jezus zegt er trouwens nog iets bij, niet duidelijk of dat voor Johannes bedoeld is,

 

 

voor de leerlingen van Johannes of voor de menigte:
zalig degenen die geen aanstoot neemt. Zalig degene die niet over Mij struikelt.
Als we het zo lezen, dan komt op ons het antwoord van Jezus niet zo geloofwaardig over.
Jezus herhaalt wat de discipelen van Johannes ook al gemeld hebben aan Jezus.
Heeft Jezus dan niet meer te zeggen?
Is het ook niet onze vraag: Waarom doet Jezus niets?
Waarom blijft de aarde sinds het kruis hetzelfde en hebben oneerlijke mensen, zondaren,
goddelozen hun macht in deze wereld nog even goed als voor dat kruis?
Het antwoord van Jezus: Kijk naar wat ik doe, naar wat ik zeg
en let daarop wat het met God te maken heeft, het het over God zegt:
Eerst barmhartigheid. Barmhartigheid staat voorop.

Jezus laat het oordeel overigens niet achterwege.
Spreken over het oordeel en over Jezus die zal oordelen
is niet alleen iets van de Vrije Oud Gereformeerde Gemeente of de HHK.
Want Jezus zal later nog vaker over het oordeel spreken
en wat er gebeurt als Jezus terugkomt,
hoe dat over iedereen het oordeel wordt uitgesproken.
vgl. Betsäida en Chorazin.

(3) De vraag van Jezus
We kunnen niet alles aan de orde stellen.
Maar nog even wel de aandacht voor de vraag die Jezus stelt.
Aan de menigte.
Ooit las ik een boek van een hoogleraar Nieuwe Testament,
waarin hij iets schreef over deze passage.
Ik had daarvan in mijn Bijbel een aantekening bij gemaakt.
Deze hoogleraar was het opgevallen dat als er mensen bij Jezus komen met een vraag
er een antwoord komt en een wedervraag.
Die wedervraag, de vraag van Jezus, was bedoeld om die ander tot geloof te bewegen,
te doen nadenken over zichzelf en God, een uitnodiging om te bekeren
om het leven radicaal te veranderen en Jezus te volgen.
Want al was de insteek van Johannes en Jezus anders: het doel was wel hetzelfde.
Bekering, zodat het volk weer leeft met God.
Daarom komt die vraag van Jezus nu aan de menigte die de vraag hoorde
en die hoorde wat Jezus zei tegen Johannes.
Nu is het opeens weer positief over Johannes:
Toen jullie naar Johannes gingen, wat gingen jullie toen zien?
Iemand die zo instabiel is, steeds weer wijzigt van standpunt en plannen
net zoals riet in de wind op en neer beweegt?
Iemand die tegen de een scherp is en tegen de ander heel voorzichtig,
omdat die ander veel meer geld heeft? Nee, als er iemand stabiel is
en steeds dezelfde boodschap had, was het Johannes de Doper
Hoe denken jullie, mensen die om Mij heen staan, van Johannes?
Wat zag je in hem? Waarom gingen jullie zover weg om Johannes in de woestijn te zien?
Het is een vraag naar hun geloof,
naar de manier waarop ze tot inkeer komen.
Heb je de confrontatie van Johannes nodig of de barmhartige wijze van Jezus?
Heb je een scherpe kritiek nodig, waardoor je ogen opengaan
en je leven veranderd wordt?

Wat heb jij nodig om zover te komen dat Christus een plek in jouw hart heeft?
Geldt voor jou, dat je niet ging dansen,
toen het evangelie op een vrolijke manier werd gespeeld?
Ik hoor dat wel eens mensen van buitenaf zeggen: Bij jullie heb je vrolijke liedjes.
Maar doen ze wat? Brengen ze je zover dat je meedoet, dat je meezingt,
Ik wil zingen van mijn Heiland
Of zing je, maar blijft je hart koud en kil, onbewogen?
Of heb je een ernstige boodschap nodig, zoals ik pas hoorde bij de Vrije Oud GerGem.
Ook dat kan je hart afsluiten: ouderwets, niet meer van deze tijd.
Ik bedacht dat de inhoud weinig afwijkt van onze manier van preken.
Goed een andere toepassing, een andere manier van preken en diensten,
maar wel een ernst – het gaat ergens om: om je eeuwige zaligheid
om in te gaan in het koninkrijk van God.
Of ben je net als degene die zag hoe de kinderen begrafenisje speelden,
maar je deed niet mee, je stond erbuiten.
Nu even geen zwaar gedoe.
Het gaat om je hart, het gaat erom dat je je gewonnen geeft.
Juist als je twijfelt wie Jezus is, juist als je twijfelt of dit Gods weg is,
dan kan het volgen moeilijk worden,
dan is het niet eenvoudig om je over te geven en te knielen en te zeggen:
U bent mijn God.

Ik geef mij gewonnen:

Ja ik geloof, ja ik geloof,
dat Jezus voor mij stierf
en dat Hij aan het smaad’lijk kruis,
mijn eeuwig heil verwierf.

Wat is er nodig? Radicale en ernstige verkondiging – een preek van Johannes?
Of de manier van werken van Jezus – Gods barmhartigheid, eerst toch weer een kans?
Beide manieren kun je afwijzen. Voor beide manieren van preken kun je je hart sluiten.
Hoort u bij die generatie, die niet luisterde toen het ernstig was
maar ook niet meedeed toen het een vrolijke boel was of omgekeerd.
‘Dit is niet iets voor mij!’ Waarom zou het niet voor u, voor jou zijn?
Of het nu op een liefdevolle manier gaat, vol barmhartigheid,
of ernstig, onder dreiging van het komende oordeel:
Het doel is hetzelfde: dat u komt en zich gewonnen geeft
aan deze messias, deze Christus
en dat u zegt, dat jij belijdt: Mijn Heere en mijn God.
We begonnen met onze vraag aan Jezus.
Het eindigt met de vraag van Jezus aan ons.
Dan zijn niet alle vragen weg, maar hebben we wel te antwoorden Zijn vraag.
Zijn vraag die ons wil winnen voor Zijn koninkrijk
en dat u zegt, dat jij belijdt: Mijn Heere en mijn God.
Amen

 

 

Preek zondag 24 januari 2016

Preek zondag 24 januari 2016
Lukas 7:18-35

Gemeente van onze Heere Jezus Christus,

Je moet maar durven: je twijfel over Jezus openlijk te verwoorden.
Zou u dat doen?
Onlangs hebben we als kerkenraad besloten
om meer aandacht te vragen voor kwetsbaar opstellen.
Johannes stelt zich hier wel heel kwetsbaar op.
Zo kwetsbaar, waarbij je hardop je vragen bij Jezus hardop stelt,
zullen we ons binnen een kerkenraad niet zo snel opstellen.
Hoe zou de andere kerkenraadsleden reageren
als u de vraag die Johannes  aan Jezus stellen ook eens hardop stelde
tijdens een kerkenraadsvergadering:
‘Is Jezus wel de ware? Is Hij wel degene die door God gestuurd is?
Of moeten we op zoek gaan naar iemand anders?’
En hoe zou u als gemeente reageren
als u zou horen dat deze vraag serieus tijdens een kerkenraadsvergadering werd gesteld,
Waarbij duidelijk werd dat een van de kerkenraadsleden openlijk twijfelt?

De een zal zich zorgen maken.
Als een ambtsdrager twijfelt en die twijfel ook nog eens openlijk verwoordt,
hoe kan zo iemand dan nog geloofwaardig ambtsdrager zijn?
Dan hoor je toch voor de waarheid te staan?
Een ander zal zeggen:
‘Gelukkig. Eindelijk iemand in de kerk die ook eens durft te zeggen wat ik ook heb.
Ik ben niet de enige met mijn twijfels.’

Johannes de Doper is nog wel meer dan de gemiddelde ambtsdrager.
Er zullen weinig ambtsdragers zijn
die zichzelf met Johannes de Doper zullen vergelijken.
Deze Johannes is niet de minste:
de belangrijkste van iedereen die uit een vrouw geboren is.
Er is in heel onze geschiedenis niemand die belangrijker is dan hij, zegt de Heere Jezus.
Nou, ga dan jezelf maar eens met deze Johannes vergelijken.
Johannes met zijn indringende boodschap
dat Gods tijd gekomen is om van iedereen rekenschap te vragen
wat iedereen met zijn leven heeft gedaan
en Johannes was van mening dat er maar weinigen waren
die zomaar door dat oordeel heenkonden:
De bijl ligt al aan de wortel.
Het is al bijna de tijd dat de boom van uw, van jouw leven zal worden omgehakt.
Er is maar één manier om jezelf te redden:
dat je je omkeert naar God toe en je leven verandert.
Johannes zou een prediker zijn die in Oldebroek zou worden gewaardeerd:
een prediker die zei waar het op stond,
die er niet omheen draaide en je aan durfde te spreken
en daarbij ook heel concreet zei, wat je moest doen.
Profetische prediking: de boel op scherp stellen.

Als mensen dan bij hem kwamen voor een makkelijke bekering,
een bekering zonder al te veel consequenties voor het dagelijks leven
schudde hij zijn hoofd en riep verontwaardigd:
‘Wie heeft jullie wijsgemaakt dat je zomaar aan het oordeel van God kunt ontsnappen?’
Zeker als ze bij hem kwamen om zich te laten dopen
als die doop alleen maar betekende dat hun zonden afgewassen worden.
Nee, als hij de mensen liet dopen betekende dat een heel nieuw leven,
waarbij je brak met het oude leven.
Als je meer had dan je kon gebruiken, moest je dat delen:
als je twee mantels had, moest je de ene geven aan wie niets had.
Als je met geld werkte, moest je eerlijk zijn.
Hij besefte dat zijn werk slechts voorlopig was: Ik doop maar met water.
Maar er zal Iemand komen die jullie zal dopen met vuur.
Ik mag dan scherp zijn in mijn woorden, maar er is bij mij nog een omkeer mogelijk.
Degene die nu mij komt, zal jullie het vuur van Gods oordeel laten ondergaan.

Opeens is daar twijfel gekomen bij Johannes de Doper.
Geen twijfel over zijn eigen boodschap die hij bracht, maar twijfel over Jezus.
Wat is er terecht gekomen van die man die het vuur zou brengen?
Het vuur van Gods toorn en oordeel: louterend en zuiverend,

Gij zult hen, daar G’ in glans verschijnt,
Als rook en damp, die ras verdwijnt,
Verdrijven en doen dolen.
’t Goddloze volk wordt haast tot as,
’t Zal voor Uw oog vergaan als was,
Dat smelt voor gloende kolen.

Wat komt daarvan terecht in het optreden van Jezus?

Het gaat er wel erg makkelijk aan toe, bij Jezus:
Genezingen en wonderen, dat wel, bijzondere verhalen om je over te verbazen,
maar geen oordeel dat voltrokken wordt, geen vuur
geen enkele goddeloze is verdwenen,
degenen die zich tegen God keren en de gelovigen onderdrukken gaan gewoon door
met hun praktijken, hun macht wordt niet gebroken.
Kan Jezus dan wel degene zijn die verwacht wordt?
Het zit Johannes hoog: hij stuurt een delegatie naar Jezus toe,
om hem rekenschap te vragen. Leg maar verantwoording af van wie je werkelijk bent.

In onze tijd kan twijfelen een mode zijn.
De twijfel waar ik over heb is dan een soort vrijblijvendheid
om niet alles te hoeven te doordenken
om jezelf niet helemaal te geven.
Dat is niet de twijfel die Johannes heeft.
Voor Johannes staat er echt wat op het spel.
God zelf staat op het spel en ook zijn eigen missie hier op aarde.
Promoot Jezus niet een bepaalde vrijblijvendheid,
een soort geloof waar je je goed bij voelt, dat niet teveel kost?
Waar blijft de strijd tegen de zonde en het ongeloof, tegen de vijandschap richting God?
Het gaat wel erg makkelijk bij Jezus.
Je kunt zomaar de hemel binnenlopen, zomaar het Koninkrijk van God in.
Bent U wel degene die we verwachten? Die komen zou?
Of wachten we op iemand anders, die wel komt doen wat U nalaat?

Mooi is het dat de twijfel, de kritiek van Johannes vermeld wordt
in het evangelie over Jezus Christus.
Deze kritiek doet ertoe, de vraag van Johannes is niet zomaar een vraag,
van een kritisch iemand die overal wel wat op aan te merken heeft.
Op de rand van het ongeloof,
en toch anders dan de openlijke twijfel van de Farizeeën en de Schriftgeleerden.
Wat is eigenlijk het verschil?
Is de kritiek van Johannes eigenlijk niet net zo scherp als die van hen?
Mooi is het dat Jezus deze openlijke kritiek, deze twijfel toelaat.
Hij wordt er ook niet zenuwachtig van. Jezus schiet niet in de verdediging.
Mooi is ook dat Johannes zijn twijfel en kritiek bij Jezus brengt,
de dialoog aangaat – net als in de klaagpsalmen wordt geworsteld met God:
niet klagen over Jezus, maar worstelen met Jezus,
een gebed waarin er een appèl gedaan wordt op Jezus, zoals in de psalmen:
Doe er wat aan, aan dat onrecht, aan die goddeloosheid,
aan degenen die Gods werk en Gods kinderen dwarszitten en tegenwerken.
Zo kan het toch niet langer, dat Gods volk verloren gaat,
door de verkeerde wegen die voorgehouden worden door de leiders.
Heer, uw volk gaat verloren!
Johannes brengt zijn twijfel bij Jezus
en geeft Jezus de mogelijkheid om te reageren,
om te laten zien dat Hij wel degelijk de verwachte is.
Dat Johannes niet tevergeefs zijn hoop op Jezus heeft gesteld.

Als de boden bij Jezus komen, is Jezus bezig met zijn werk, zijn missie:
Genezing van zieken, verlamden die kunnen lopen,
boze geesten die verdreven worden, blinden die zien
Hij voegt er nog aan toe:
doden worden opgewekt en armen krijgen het evangelie te horen.

Kijk en luister – laat het op je inwerken wat er gebeurt.
Dat is het antwoord aan Johannes.
Wat is dat nu voor een antwoord?
Waarom zegt Jezus niet gewoon: “Ik ben het!”?
Waarom een antwoord door middel van de daden?
Omdat Jezus uit zijn daden is te kennen.
Zijn daden zijn het teken dat Hij het is.

Die genezingen niet zomaar zijn, niet zomaar wonderen.
Uit het Oude Testament is bekend dat men een ziekte kon ervaren als een oordeel,
waarbij God afwezig is en men een grote afstand tot God ervaart.
Nu zullen we dat niet zo snel meer zeggen, gelukkig,
maar ook vandaag de dag kan iemand die ziek is een grote afstand ervaren,
overvallen worden door vragen: waarom moest dit zo
en God op een grote afstand ervaren worden.
Kan de twijfel je overvallen: is dit nu Gods weg die ik moet gaan. Waar is Hij?

Wat zei diezelfde profeet die Johannes als wegbereider aankondigde?
Onze ziekten heeft hij op zich genomen, ons leed heeft hij gedragen.
Het klassieke avondmaalsformulier geeft daar een betekenis aan,
die de diepte raakt van wat Jezus als antwoord aan Johannes meegeeft:
Hij heeft de oorzaak van onze eeuwige armoede en honger op zicht genomen.
Het is niet de tijd van Gods oordeel, maar de tijd van Zijn heil,
waarbij al het verbrokene wordt geheeld,
waarbij de zonde vergeven wordt
en het oordeel van God gedragen – door Jezus zelf.
ezus’ weg op aarde anders dan verwacht: degene die gekomen is:
God komt in
Christus niet om aan onze verwachtingen te voldoen,
maar om vergeving van zonden te brengen en Gods wil te doen.

Het gaat wel erg makkelijk bij Jezus.
Ja, omdat Hijzelf in dat oordeel gaat, dat oordeel draagt,
gedoopt wordt in het vuur van Gods oordeel.
Later zal Jezus het zeggen, als Hij op weg is naar Jeruzalem:
dat Hij gekomen is om het vuur op aarde te brengen.
Dat oordeel is niet weg,
maar Hij voegt er aan toe: ik moet met een doop gedoopt worden
en die doop beklemt mij, totdat die is volbracht.
Jezus valt Johannes ook niet af.
Ook al waarschuwt hij Johannes, dat hij niet over Jezus moet vallen.
Dat werk van Johannes is een belangrijk werk geweest.
Een nieuwe Mozes was Johannes, die het volk uit de slavernij van de zonde moest leiden:
Een engel, een bode die voor jullie uitgezonden is,
zoals in de woestijn de weg gewezen werd voor het volk om in Kanaän te komen.
Een Elia, die eerst komt.
Johannes erfde de staf van Mozes en de mantel van Elia.
Zo wees Johannes jullie de weg naar God.

Het gaat bij Jezus wel gemakkelijk, zou je kunnen denken.
Maar of nu het oordeel aangekondigd wordt of de genade ruimhartig uitgedeeld
beiden zijn geen garantie voor geloof.
Het is niet zo, een sterke oordeelsprediking de mensen sneller bij God brengt.
Want ook bij een oordeelsprediking kunnen mensen voor de vorm geraakt zijn,
zoals de mensen bij Johannes kwamen om zich te laten dopen
en toen wel dachten dat ze klaar waren.
En ook de boodschap van de liefde van Jezus, van Zijn genade,
Daar kunnen de mensen aan voorbij gaan.
In beide gevallen kun je op een afstand blijven staan,
niet aangeraakt, onveranderd blijven.


Net als bij de kinderen, die een spel spelen.
Daar hoor je bij mee te doen.
Zoals mijn zoon elke dag komt vragen: een potje stratego, een potje rummikub?
Zoals een van mijn dochters naar mij toekomt en met me wil dansen.
Kinderen willen dat je in hun spel meedoet
en als je niet meedoet, ben je spelbreker.
Het is niet leuk als ik als vader niet meedans,
de kans op een potje stratego afsla.
Waarom blijf je bij een spel op een afstand? Waarom doe je niet mee?
Het is niets voor mij. Geen tijd. Nu niet, later.
We hebben op de fluit gespeeld en je hebt niet gedanst.
We hebben een klaaglied gezongen, maar je wilde niet verdrietig zijn.

Dat is het menselijk hart: dat kan onbewogen blijven bij wat God doet.
Of dat nu een scherpe oordeelsaankondiging is,
een krasse oproep je leven te radicaal te veranderen
of een vreugdevolle uitnodiging om mee te doen – je kan onbewogen blijven.
Maar dan doe je niet mee: niet mee met Jezus en deel je niet in Zijn redding,
dan is je oordeel niet weggedragen.

Zalig die aan Jezus geen aanstoot neemt,
Zalig die niet op een afstand blijft staan, maar gaat
Het is gemakkelijk om te blijven staan, op een afstand,
als een volwassene die geen zin heeft in kinderspelletjes,
als een mens onbewogen onder Gods oordeel,
onaangedaan door zijn blijk van liefde in zijn zoon Jezus Christus.
Zalig wie gehoor geeft en meedoet,
in Jezus een nieuw leven begint. Werkelijk nieuw, weggeroepen uit de zonde
en vergeven en de weg van Jezus gaat
ook in je dagelijkse bezigheden –  net zo concreet als Johannes deed.
Amen

Preek zondagmiddag 29 november 2015

Preek zondagmiddag 29 november 2015
Dankzegging Heilig Avondmaal
Lukas 14:15-24

Gemeente van onze Heere Jezus Christus,

 

Een vroegere vriend van mij zei toen zijn bruiloft er aan zat te komen.
Het bijzondere van een bruiloft is dat alle mensen die iets met jou hebben
allemaal op een en dezelfde dag bij elkaar zijn.
Dat geldt wel voor meer bijzondere momenten:
Ook voor een huwelijksjubileum, als je een lintje krijgt voor bijzondere inspanningen,
bij een afscheid van een bedrijf waar je jarenlang hebt gewerkt.
Dat doe je met alle mensen die op dat moment bij jou horen, met wie je wat hebt.
Al die mensen die op dat feest aanwezig moeten zijn,
worden van tevoren uitgenodigd, zodat ze er kunnen zijn.
Zo’n feest laat ook zien tot welke gemeenschap iemand behoort.
Ik ga daarom ook graag naar een receptie van een bruiloft
of een receptie ter gelegenheid van een huwelijksjubileum.
Omdat ik dan als predikant kan zien wie de ouders van de bruid en bruidegom zijn,
de kinderen van het jubilerende echtpaar (als de Heere die geschonken heeft).
Altijd weer ontdek ik tijdens zulke recepties weer nieuwe familiebanden
of ontdek ik met wie een bruidspaar of het jubilerende echtpaar is bevriend.
Wil je iemand leren kennen, dan moet je een feest geven,
waarbij iedereen die belangrijk is wordt uitgenodigd.

Als we dat toepassen op het feest dat de Heere geeft:
Wat zeggen de genodigden, die tot het feest komen, over de Heere?
Wat laat de gemeenschap, die de Heere laat delen in de feestvreugde, over onze God zien?
Allereerst dat de oorspronkelijke genodigden niet willen komen.
Degenen die zijn uitgenodigd, willen niet komen, omdat er andere prioriteiten worden gesteld.
God kan wel van tevoren zich verheugen op het feest dat Hij wil geven,
het feest van de verloste zondaars, van degenen die door Hem zijn uitverkoren
om bij dat feest aanwezig te mogen zijn.
De eer, die bij het genodigd zijn hoort, omdat je behoort tot de inner circle,
De kern om God heen,
de voor God belangrijke mensen.
Maar zij komen niet.
Aan dat feest van God is geen behoefte.
Geen behoefte omdat God de Gastheer is.
Als het aan de oorspronkelijke genodigden ligt, degenen die de uitnodiging als eersten ontvingen, die van zichzelf mogen zeggen: Ik hoor bij God,
Natuurlijk hoor ik bij God! Ik behoor toch tot dat verbond met God?
En toch, ondanks die vanzelfsprekendheid toch geen gehoor geven aan de uitnodiging.
Was dat niet al bij de geboorte van Christus zo?
Er was voor Hem geen plek in de herberg?
God kan een feest geven. God kan nodigen. Maar er is geen behoefte.
Dat feest kan worden gecanceld, afgeblazen.
Dat feest moet een fiasco worden.

De sfeer tijdens het feest, waar Jezus voor uitgenodigd was, zal gelijk verstoord worden
als de andere aanwezigen beseffen dat Jezus hen op het oog had.
De Heere Jezus was trouwens goed in het verstoren van feestjes.
Eerder al liet hij tijdens een maaltijd waarvoor Hij was uitgenodigd
een vrouw met een bedenkelijke reputatie binnenkomen.
Wanneer onze feestjes een teveel ons soort mensen worden,
teveel een kliek waarbij anderen geen plek hebben,
omdat ze niet gezien worden of minder zijn,
dan kan Jezus onze feestjes verstoren.
Ook dit feest waar Hij genodigd is, verstoort Hij de plezierige sfeer die er hangt
van een diepgaand gesprek van mensen die elkaar goed kennen.
En als iemand met een vrome opmerking reageert,
schiet Jezus die opmerking gelijk uit de lucht.
Zalig wie brood eet in het Koninkrijk van God.
Ja, dat kun je wel zeggen,
maar als je van jezelf denkt dat jij daar komt en als jij jezelf al helemaal ziet zitten
in dat Koninkrijk van God om dat hemelse brood te eten,
dan moet je eens luisteren naar dat verhaal
van mensen die de uitnodiging hebben gekregen, maar niet komen opdagen.
Zit jij daar straks wel in dat Koninkrijk van God om dat brood te eten?
Het zijn geen wildvreemden die het feest van deze man boycotten
om het tot een fiasco te maken.
Het zijn de eigen mensen, soortgenoten, gelijken die hem laten barsten.
Jij ziet jezelf daar in het Koninkrijk van God zitten in de feestvreugde van God?
Als het aan jou ligt, zal de hemel leeg zijn.
Niet omdat God zo krenterig en zuinig is, maar omdat niemand van jullie wil.
Ze zullen dat tijdens dat feest wel gevoeld hebben,
dat Jezus dat oordeel over hen uitspreekt in de gelijkenis die hij verteld.

Waarom de Heere Jezus deze gelijkenis vertelt, is niet alleen vanwege het wegblijven van de vrienden en bekenden, van de mensen die eigen zijn aan deze man.
Het bijzondere is ook wat de man vervolgens doet.
Als zijn eigen vrienden niet komen, als zijn eigen vrienden hem laten barsten
en daarmee het signaal geven dat ze hem niet zien zitten,
laat hij het er niet bij.
Dan maar een andere groep van genodigden.
Het is bijzonder wat deze man doet.
Hij nodigt beneden zijn stand uit.
Hij verlaagt zichzelf.
Zouden degenen die tijdens dat feest aanwezig waren ook beseft hebben dat Jezus met die gelijkenis ook iets over God zei?
Zouden ze weten dat God zichzelf heeft verlaagd?
God een treetje lager?
Dat God beneden zijn stand uitnodigt?
De Amsterdamse predikant Jan Koopmans heeft over de kerk gezegd:
De kerk is de plaats waar Jezus met zondaars wil samenwonen.
In de kerk daar heeft Jezus om zich heen een groep mensen
die eigenlijk beneden Zijn stand zijn.
In de kerk, hier vanmiddag, zijn geen volmaakte mensen aanwezig,
maar mensen met een zwak geloof, die dat van zichzelf weten,
maar niet altijd in staat zijn om die zwakheid te doorbreken.
Mensen die genodigd zijn en bij Christus willen horen,
maar morgen of vandaag al, weer kunnen vallen voor een verleiding
die hen aanzet om iets te doen dat niet bij een leven van een christen past.
Met zulke mensen woont Jezus samen.
Met zulke mensen deelt Hij zichzelf.
Hij stelt Zijn huis open voor zulke mensen met zo’n zwak geloof, gemakkelijk te verleiden.
Waar de duivel niet misschien niet eens zoveel werk mee heeft.
God woont samen met de mensen die Hem geen uitnodiging terug kunnen aanbieden,
omdat ze Hem niets voor kunnen zetten.
Degenen die geroepen worden, zijn de mensen waar wat aan mankeert.
Die niet de volmaaktheid hebben van de farizeeër: Heer, ik dank U dat ik niet zo ben.

Margriet van der Kooi (Column Friesch Dagblad – enige fragmenten weggelaten):
Een zeer oude dame had me via een verpleegkundige laten weten
dat ze bezoek van de dominee wilde.
Nadat ik me had voorgesteld en bij haar aan bed gezet
en we wat kennis gemaakt hadden, zei ze:
‘Zo, dat iemand nog bij zo’n oud mens wil komen. En dan nog wel van de kerk.
Ik kom al heel lang niet meer in de kerk.
Dat zult u wel verkeerd vinden, maar ik hoor er toch niet bij.
Al heel lang niet, eigenlijk nooit.
Ze was verdrietig en onrustig en begon te vertellen.
er was veel gebeurd in haar leven, begreep ik, en er was veel pijn geleden.
De herinnering eraan was genoeg om de pijn weer op te roepen.
In de weken die volgden hoorde ik stukje bij beetje haar levensverhaal.
Hoe echt arm ze het vroeger bij haar thuis hadden gehad.
Hoe belangrijk de krentenbol was die ze op het kerstfeest van de kerk kreeg.
En hoe ze altijd het gevoel gehad had er niet bij te horen,
niet in de buurt, niet op school, niet bij haar schoonfamilie, niet in de kerk.
Wie eenmaal dat gevoel meedraagt, voelt dat zomaar levenslang zo.
‘We waren de schoffies van de straat,’ zei ze
en die uitdrukking keerde terug in haar verhaal, alsof dat het motto was
waaronder zij haar leven geleefd had.
“En nu ik oud geworden ben, hoeven ze me nóg niet zo,’ zei ze.
Trouwens God zal ook wel geen belangstelling hebben voor zo’n wegblijver als ik.’
Ze had gevraagd om een dominee. Wat zou ik zeggen?
Dat God van mensen houdt, ongeacht wie ze zijn, oud of jong, sterk of broos
Geslaagd of aan de rand, vroom of hopeloos?
Dat zou klinken naar een gemakkelijke boodschap.
We zoeken naar een woord dat past en dat luistert nauw.
Zo’n Woord is er niet zomaar.
Maar haar eigen motto wees me de weg:
‘Ik was, ik ben een schoffie van de straat’, had ze steeds gezegd.
Zo kwam het dat ik een verhaal vertelde, navertelde, want ik heb heb ook maar gehoord:
“Een heer richtte een feestmaal aan, en hij vroeg zijn knecht zijn liefste vrienden uit te nodigen.
Goed op tijd, zodat ze wisten wanneer de aardappelen gaar zouden zijn.
Maar toen gezegd werd dat alle dingen gereed waren, gaven ze niet thuis.
Van al die vrienden had de een na de ander belangrijker dingen te doen.
Toen werd de heer teleurgesteld en boos, toornig zelfs.
Maar hij zag de gedekte tafels en zei tegen zijn knecht:
‘Ga ze maar halen, de schoffies van de straat.’
Ze was even stil en zei toen:
‘Ik denk dat ik je verhaal begrepen heb.
Ik kende het al, maar ik heb het nu begrepen.’

De kerk is de plaats waar God met zondaars wil wonen.
Met de armen, die met honger in hun maag komen, omdat ze nooit genoeg te eten hebben.
In de Latijnse vertaling: pauperes.
Die bang zijn dat ze nu een tegenuitnodiging moeten doen, maar ze kunnen dat niet,
Want ze hebben niets.
God kan niet onder hun dak komen, want ze hebben niets om Hem voor te zetten.
En naar Hem toe gaan, die illusie hebben ze niet,
dus kunnen ze maar ver van Hem vandaan blijven. Dat is voor hen niet weggelegd.
Ga ze halen, zegt de heer tegen zijn knecht.
Ga ze halen, zegt onze Heer tegen mij als predikant, tegen u als ambtsdragers,
Tegen degenen die verkozen zijn: Ga ze halen en neem ze mee,
Want Mijn huis moet vol zijn – juist met hen.
Armoede is niet wat alleen maar aan de buitenkant zit,
maar zit diep van binnen, door armoede kijk je anders naar jezelf
en kijk je tegen anderen op, die wel wat hebben.
De armen, dat zijn degenen die uit het beeld moeten verdwijnen als er een feest gehouden wordt. Bij wereldwijde evenementen, zoals een WK of de Olympische Spelen
worden de armen uit de stad verdreven en de sloppenwijken opgeruimd. Uit het zicht!
Ga ze halen, en breng ze bij Mij binnen!
De armen moet het evangelie worden verkondigd.

De verminkten, die getekend zijn voor hun leven.
Debiles (Vulgaat), debielen, een woord dat gelukkig niet zoveel meer wordt gebruikt,
die anders zijn door het litteken dat ze zichtbaar meedragen.
Zoals in Volendam veel jongeren ook zichtbaar getekend waren
door de cafébrand op de nieuwjaarsnacht.
Je hebt je neiging om je gezicht weg te draaien of te slikken,
je schrikt als je er de eerste keer mee in aanraking komt.
God zegt: ga ze halen, ze moeten komen, op Mijn feest.
Verlamden, die mensen met een lichamelijke beperking vaak genoeg een soort vernedering  zullen moeten ondergaan. Alsof je dan geestelijk niet in orde bent.
Als ze uit zichzelf niet kunnen komen, ga ze halen en breng ze bij Mij in.
Desnoods zoals de vrienden met een draagbaar hun verlamde vriend meenamen
om door het dak heen hun verlamde vriend bij Jezus te brengen.
De blinden. die op bepaalde momenten afhankelijk zijn van begeleiding,
niet de kleuren kunnen zien.

Metaforisch: de mensen die op afstand staan
Jezus wil bij zondaars wonen: dat is de kerk.
Gemeenschap van heiligen (dat ook) – heilig gemaakt door het bloed
Niet uit onszelf rechtvaardig.
Gemeenschap open – ook/zelfs voor de schoffies.
Zo is God.

Doen jullie net zo.
Als je uitnodigt, denk dan niet aan degenen die je een uitnodiging terug zullen geven.
(a) Om te laten zien wie God is -> uitstralen. KNECHT zijn
(b) Om wat je ontvangen hebt, door te geven.
Onze Vader – gelijk ook wij vergeven wie ons is schuldig zijn.
(c) Schat in de hemel => niet op deze aarde, maar in de hemel. LOON
Opstanding van de rechtvaardigen.
Amen