Preek zondag 8 juli 2018

Preek zondag 8 juli 2018
Spreuken 3:3

Gemeente van onze Heere Jezus Christus,

In de afgelopen weken heb ik verschillende trouwdiensten gehad
en stellen langs gehad die in de komende tijd willen gaan trouwen.
Als ik dan hun dienst leid of hen op gesprek heb, vraag ik me wel eens af:
Zijn ze voorbereid op het leven als getrouwd stel, als man en vrouw?
Hebben hun ouders er met hen over gesproken en hen uitgelegd
Wat het betekent om getrouwd te zijn,
om van een ander te zijn, bij iemand anders te horen, iemand te dienen en lief te hebben,
om zelf de verantwoordelijkheid van een gezin te hebben?
Als u kinderen hebt, hebt u het er wel eens over met uw kinderen?
Ooit hoorde ik het verhaal van iemand die toen hij verkering kreeg
van zijn moeder een boekje kreeg over seksuele voorlichting.
Dat werd op zijn nachtkastje gelegd, met als stille hint dat hij dat boek moest lezen.
Erover gesproken werd er niet.
Geldt dat niet voor heel veel belangrijke zaken, dat die niet aangeleerd zijn?
Bijvoorbeeld hoe je een vriendschap sluit en vriendschap onderhoudt?
Tijdens de middelbare school was ik daar al niet goed in
en nadat ik van school ging om te studeren, heb ik vriendschappen verwaarloosd,
Waardoor ik vrienden uit het oog verloor,
omdat er niemand was die mij uitlegde hoe vriendschap werkt.

In Spreuken 3 lezen we over een vader, of over een leraar
die zijn kind of zijn leerling kennis bijbrengt.
Dat is niet alleen maar kennis over hoe je moet schrijven of rekenen, over spelling,
maar het is ook kennis over hoe je met elkaar omgaat,
wat er nodig is om relaties aan te gaan, om een vriend te zijn,
betrouwbaar en oprecht, betrokken en geïnteresseerd.
En dan ook wat je geloof, je band met Christus daarin betekent.
Want geloven is niet alleen iets van je verstand, niet alleen iets van weten,
ook niet alleen iets van voelen, van je hart,
maar geloven heeft ook met je karakter te maken.
Je band met Christus vormt je karakter: maakt je betrouwbaar, integer,
bereid om jezelf niet op de eerste plaats te stellen, maar de ander, de ander dienen.
Bereid om naar het verhaal van de ander te luisteren en uit te laten praten,
en dan niet gelijk met een mening komen of een oordeel.
Als ik Spreuken lees, is het ook belangrijk met wie je omgaat.
Er zijn mensen die je op de verkeerde weg kunnen brengen,
kunnen verleiden om je karakter op het spel te zetten, het werken daaraan te verwaarlozen.
Hebt u uw kinderen geleerd, hoe ze kunnen bepalen wie er betrouwbaar zijn?
Het onderwijs van deze vader (of deze leraar) gaat over de richtlijnen van de Heere,
maar dan niet over regeltjes en over beperkingen,
maar hoe de richtlijnen van de Heere je helpen om echt te leven, om gelukkig te worden,
om iemand te worden op wie je aan kan, met wie je wilt samenwerken en samenleven,
hoe je trouw blijft in je huwelijk, hoe je trouw blijft aan je vrienden,
betrouwbaar voor collega’s en zakenpartners.
Dat is een belangrijke les om te onthouden en in praktijk te brengen.
Mijn zoon, vergeet mijn lessen niet.
Jongen, vergeet niet wat ik je verteld heb.
Mijn indruk is dat hier iemand aan het woord is, die vanuit eigen ervaring vertelt,
die zelf weer van zijn vader bepaalde lessen geleerd heeft, maar ze vergeten is
en daardoor allerlei fouten maakte, mensen van zich vervreemdde, hen beschadigde,
die thuis te weinig tijd aan zijn eigen vrouw besteedde, te weinig tijd nam voor zijn kinderen.

Mijn jongen, zelf had ik die aanwijzingen in de wind geslagen.
Ik dacht ze niet nodig te hebben, zonder te kunnen. Maak mijn fout nou niet.
Zorg dat je ze in je hart hebt,
want het zijn niet zomaar richtlijnen, maar richtlijnen die met God te maken hebben,
die je helpen om God in je leven te hebben,
ik heb ze geleerd doordat ik vertrouwd raakte met de Bijbel, met Gods Woord.
Als je iets niet mag vergeten, is er maar één plaats voor.
Niet je verstand, niet je hoofd, maar je hart.
Je hart: dat is de plaats van je karakter, wie je bent, de plaats waar Christus woont.
je neemt beslissingen niet met je hoofd maar met je hart,  
volhouden en doorzetten, niet opgeven hebben met je hart te maken.
Zorg dat je daar mijn richtlijnen hebt, wat ik je geleerd heb over Gods regels.
Koester ze als een kostbaar bezit, want je hebt er echt wat aan:
Ze vermeerderen de dagen van je leven.
Kun je dat wel zeggen, dat je invloed hebt op je leven, op hoe lang je leeft?
Want alleen God kan ervoor zorgen dat je langer leeft.
Als je met God leeft, als je je laat leiden door Zijn richtlijnen,
als je je leven en je karakter door Hem laat vormen, daar wordt je leven rijker van.
Dan verdiept je leven zich en zegent God je.
Dat kan inderdaad met een langer leven,
maar dat kan ook met een verdieping: meer oog voor je vrouw en je kinderen,
voor de mensen om je heen,
van de contacten en de relaties met hen genieten, omdat ze door God gegeven zijn.
Om dat te leren, om dat in praktijk te brengen,
is het nodig dat er over verteld wordt, dat het voorgeleefd wordt.
Hebt u dat gedaan? Doet u dat? Vertellen en voorleven?
Alleen als uw kinderen er over horen en het zien, kan het in hun hart komen,
want als ze het horen, hoe komen ze het dan te weten en hoe komt het dan in hun hart?

Misschien zit je hier in de kerk en heb je geen gezin, of bent u wel getrouwd
maar heeft de Heere u geen kinderen gegeven
en je zit hier in een kinderdienst, het kostte al wat moeite om te komen
en dan gaat het ook nog eens over opvoeden van kinderen.
Binnen de christelijke gemeente zijn de kinderen niet alleen van de ouders,
maar van de gehele gemeente.
Als je zelf geen kinderen hebt, dan ben je een voorbeeld voor de kinderen in de gemeente,
want wie zegt dat alle kinderen later een gezin zullen hebben
en dan hebben ze hopelijk aan jou een voorbeeld hoe je als single
een plek hebt in de gemeente en tot zegen van velen kunt zijn.
Vergeet mijn lessen niet. Geef ze een plek in je hart. Ze gelden voor iedereen.
Als je 9 bent zijn, zijn ze misschien anders dan wanneer je 19 bent of 29 bent.
Wat heb je nodig als je 8 bent?
Verschillende van mijn kinderen krijgen extra ondersteuning bij Intraverte
of ondersteuning in sociale vaardigheden:
– hoe maak je contact, hoe groet je iemand, hoe maak je vrienden, wat doe je in een groep,
hoe ga je om met leerlingen uit je klas of je team met wie je niet zo goed overweg kunt
hoe doe je iets wat je niet goed kunt en maar wilt uitstellen of waar je tegen op ziet?
Ik heb dat zelf lang niet altijd meegekregen. Soms zelf moeten uitzoeken.
Sinds zij met die trainingen bezig zijn, ben ik me van bewust
Dat ik als vader mijn kinderen van alles moet bijbrengen en vertellen,
Vertellen hoe ik als kind was.
Afgelopen week kreeg een van onze kinderen een voorlopig advies voor vo
en dat advies was lager dan wijzelf als ouders hadden verwacht.
Dat had er onder andere mee te maken dat hij in bepaalde dingen te snel was
En toen vertelde ik hem dat ik zelf in groep 6 niet meer als eerste klaar mocht zijn.
Mijn vader en moeder moesten zelfs op school komen,
omdat ik met rekenen veel te snel klaar was, ik wilde de eerste zijn
en ik werd daardoor erg slordig en raffelde alles af.
Dat deed ik met veel dingen.
Dat ontdekte ik toen ik een andere orgelleraar kreeg.
Mijn eerste orgelleraar, die ik al heel lang had, was heel makkelijk
te makkelijk voor mij en liet mij niets overspelen.
Dat was weer omdat hijzelf een heel strenge leraar had en zo wilde hij niet zijn.
Het gevolg was dat ik bij heel veel orgelstukken dacht: dat kan ik wel.
Bij de nieuwe leraar ontdekte ik dat ik moest studeren
en ik merkte dat ik daar aardigheid in kreeg in het studeren: noot voor noot.
Ik kreeg ook van een docent van de opleiding de tip om eens te ‘verwijlen’.
De tijd te nemen, over dingen na te denken,
gewoon ergens bij stil staan en dat op je laten inwerken.
Om niet te snel te gaan.
Ik leerde dat ook van mijn schoonmoeder, die ik maar 2 jaar kende
en hoe ziek ze ook was, genoot, zover ze kon van elke dag,
omdat die dag van haar Heere kwam en ze wist dat Hij haar die dag zou dragen.
Ze geven je vele jaren van geluk – maar je moet dat wel willen zien, ervoor open staan!
Er de tijd voor nemen.
zorg dat ze zichtbaar zijn en altijd bij je.
Als ik mijn telefoon aandoe, dan heb ik een foto van mijn gezin op het vergrendelingsscherm
en een foto van mijn vrouw op het startscherm.
Zo draag ik ze bij me, ook al denk ik ook wel zonder die foto aan hen.
Maar het geeft plezier om als ik mijn telefoon pak hen te zien.
Zo moet het ook met de regels van de Heere zijn, die deze vader geeft.
Je draagt ze bij je. Zichtbaar en in je hart.
Schrijf ze erin. Schrijven kost moeite.
Dat heb je geleerd in groep 3: schrijfletters met mooie lussen.
Steeds weer die letters. Ik was er nooit zo goed in
en soms kan ik in mijn haast nu veel te snel schrijven, zodat ik letters oversla.
Nee, neem de tijd voor Gods geboden, draag en koester het onderwijs dat je gegeven wordt
bij je, zodat je het nooit vergeet, schrijf ze in je hart, dat is: in je gedachten, in je karakter,
schrijf ze door je liefde heen, in je band met God.

Ik begon met een trouwdienst of met stellen die willen trouwen.
Tijdens een trouwdienst maak je ook veel van de ouders mee van bruid en bruidegom.
Ze zitten naast hun kind en hun kind maakt een belangrijke stap.
Zal het goed gaan? Ze zou ze wel willen helpen, maar ze moeten het ook zelf doen.
Je wilt ze bewaren voor fouten, maar zelf heb je ook zo van die fouten geleerd.
Gelukkig dat er een God is.
Mogen liefde en trouw je nooit verlaten.
Het is een opdracht en een gebed, een wens, een zegen.
Alleen God kan ervoor zorgen. God, doe dat alsjeblieft.
Er zijn vanmorgen ook kinderen die van de zondagsschool afgaan.
Een hele stap! Kinderen die deze week afscheid nemen van groep 8.
Er is vast heel wat tegen jullie gezegd, wat je moet onthouden.
Mogen liefde en trouw je nooit verlaten.
Het gaat hier om Gods liefde en Gods trouw
Mogen Gods liefde en trouw je nooit verlaten
en mag Gods liefde en Gods trouw zo in je werken, dat je dat naar anderen uitstraalt.
Dat je zelf iets van Gods liefde en trouw laat zien, in je hart, in je karakter in wat je doet.
Amen

Advertenties

Tijdens huisbezoek de geloofsopvoeding aan de orde stellen

Tijdens huisbezoek de geloofsopvoeding aan de orde stellen

Wim Hogenbrink is net bevestigd als ouderling als de kerkenraad het besluit neemt om dit seizoen aandacht te besteden aan geloofsopvoeding binnen de gezinnen. Bij het besluit hoort ook dat de ouderlingen op huisbezoek dit thema aan de orde stellen. Tijdens het gesprek op de kerkenraad ging het door Wim heen: ‘Maar hoe dan?’ Omdat hij nog maar net bevestigd is, durfde hij dat niet goed aan de orde te stellen. Eerst er maar eens voor zichzelf over nadenken. Onderweg naar huis piekert hij verder: Hoe gaat de geloofsopvoeding in zijn eigen gezin eigenlijk? Hoe vertelt hij aan zijn eigen kinderen over Christus? En wat pikken ze van hem op? Hij begint zich ineens zorgen te maken over hoe hij het zelf als vader de geloofsopvoeding van zijn kinderen doet. En dan moet hij aan andere ouders gaan vertellen hoe het moet?

Geloofsopvoeding is een breed begrip. Het helpt Wim als geloofsopvoeding concreet gemaakt wordt om op huisbezoek erover te beginnen. Bij geloofsopvoeding kunnen we denken aan:

  • Lezen in de Bijbel of de kinderbijbel, bijvoorbeeld bij de afsluiting van de maaltijd.
  • Ouders die bidden voor hun kinderen, met hun kinderen of hun kinderen leren bidden.
  • Met elkaar doorpraten over wat er zojuist in de Bijbel gelezen is of op zondag over de kerkdienst en de preek.
  • Ouders die iets vertellen over hun eigen leven met Christus om zo hun kinderen te laten zien hoe zij zelf Christus kunnen leren kennen en om te laten zien hoe hun geloof kan groeien.
  • Vaste gebruiken: het bidden voor en na het eten, voor het slapen gaan, bij het opstaan, Bijbel lezen, gebed voor het slapen gaan, het lezen in een dagboekje.
  • Het in het gezin vieren van bijzondere dagen, zoals Kerst, Pasen, Hemelvaart, Pinksteren, verjaardagen en de doopdagen van de gezinsleden.


Wanneer Wim op huisbezoek gaat, is het van belang dat hij beseft dat alle gezinnen waar hij komt in ieder geval een of meerdere vaste gebruiken heeft. Ook als hij komt bij gezinnen die minder actief bij de kerk betrokken zijn. Uit een Zwitsers onderzoek bleek dat 75% van de ouders, ook van niet-kerkelijk betrokken ouders, een avondritueel hadden waarbij een gebedje een vast onderdeel was.


Het kan zijn dat Wim hen wel moet helpen ontdekken dat ook dat een vorm van geloofsopvoeding is die ze aan hun kinderen meegeven. Ik kwam een keer bij een gezin. De vader zei bij toen ik was gaan zitten: ‘Wij zijn niet zo gelovig.’ Ik ging er niet gelijk op in, maar onthield die uitspraak wel om er later op terug te komen. Nadat ik wat verder in het gesprek was gekomen, zei ik: ‘U zegt dat u niet zo gelovig bent. Maar hoe onderhoud u dan uw geloof?’ ‘O, maar wij lezen wel uit de Bijbel en bidden ook.’ ‘Maar u zei: “Wij zijn niet zo gelovig.” Hoe zit het dan?’ ‘Wij gaan niet naar de kerk.’ ‘En op zondag?’ ‘Dan luisteren we naar een kerkdienst op de radio.’ ‘Dan komt het helemaal niet, dat u zegt: “Wij zijn niet zo gelovig.” U doet alles wat een gelovige doet. U gaat alleen niet naar de kerk. Niet dat kerkgang onbelangrijk is, maar als u de rest wel doet dan bent u best veel bezig met het geloof.’


De vragen die ik in dit gesprek stelde, waren nieuwsgierig, vanuit betrokkenheid bedoeld. Wanneer Wim op bezoek gaat, is het belangrijk dat hij ook een betrokken nieuwsgierigheid laat zien. Hij moet het gezin dat hij bezoekt niet gaan beoordelen of ze het wel goed doen en of ze wel genoeg tijd besteden. Het is zinvoller om hen te stimuleren in wat ze reeds doen en (voorzichtig) uit te dagen om ook iets anders op te pakken.


Om geloofsopvoeding in het huisbezoek aan de orde te stellen is de sfeer van het gesprek belangrijk. Dat is des te belangrijker omdat Wim namens de kerk komt en zijn insteek in het gesprek ook bepalend kan zijn voor het oordeel van het gezin over de kerk. Als Wim respectvol en betrokken is, op een positieve manier doorvraagt, kan er de benodigde openheid voor het geloofsgesprek komen. Het kan best zijn dat de ervaring van de vorige huisbezoeken in het gezin een rol spelen. Was het vorige huisbezoek goed, dan kan Wim daarvan profiteren in zijn bezoek. Was het een voor het gezin beroerd bezoek, dan moet Wim alle zeilen bijzetten om openheid te krijgen. Dan helpt oprechte belangstelling en respect om het vertrouwen te winnen.

Als Wim welkom is, mag hij erop vertrouwen dat het gezin waar hij op bezoek is er rekening mee houdt dat hij naar hun omgang met God vraagt. Zelfs bij leden die minder betrokken zijn. Als dat op een open, respectvolle manier gebeurt, vinden kerkleden het nogal eens fijn dat de ouderling erover begint. Vaak vinden ze het moeilijk om er zelf over te beginnen en wachten af tot de ouderling er tijdens huisbezoek over begint. Daar kan Wim gebruik van maken. Hij kan bijvoorbeeld het gesprek over de geloofsopvoeding inleiden met:

  • ‘U weet wellicht waar ik voor gekomen ben. Ik zou het ook willen hebben over uw band met God, maar ik vond het belangrijk om eerst met elkaar kennis te maken. Lukt het wel eens om tijd te nemen voor God?’
  • ‘We hebben als kerkenraad afgesproken om dit jaar op huisbezoek geloofsopvoeding aan de orde te stellen. Dan moet u denken aan Bijbel lezen, bidden, samen praten over de Heere Jezus. Ik ben eigenlijk wel benieuwd: hoe gaat dat hier?’

Belangrijk is dat er een open vraag komt, die uitnodigt om te vertellen, zonder dat de leden van dit gezin zich hoeven af te vragen welk antwoord gewenst is. Het kan voor Wim heel behulpzaam zijn om van tevoren na te denken over de manier waarop hij dit thema in het gesprek introduceert.

Er ontstaat een mooi gesprek als Wim daarop weet voort te borduren. Hij kan bijvoorbeeld vragen naar een mooi voorbeeld dat een van de gezinsleden altijd is bijgebleven. Hij kan vragen waar ze tegenaan lopen en dan met hen nadenken wat zij zelf al doen aan deze belemmeringen. Wanneer hij hoort dat ze best wat pogingen ondernemen om verder te komen, kan hij hen daar erkenning voor geven en eventueel laten zien hoe hij die belemmeringen zelf herkent en hoe hij er zelf in zijn gezin mee omgaat.

Wim geeft een extra waarde aan het huisbezoek als hij verdieping aanbrengt door te vragen naar de band die er met Christus is. Merken de ouders dat hun eigen band met Christus meer gaat leven of wordt versterkt door er zo mee bezig te zijn? Zien de ouders dat de manier waarop zij in hun gezin bezig zijn met Christus ook bij hun kinderen iets doet? Groeit er een eigen band van de kinderen met Christus? Groeit er verlangen om Hem te dienen en Hem beter te leren kennen?

Na een mooi gesprek kan er gedankt worden voor wat de ouders doen voor hun kinderen. In dat gebed bidt Wim om een zegen over het gezin en om de hulp van de Heilige Geest voor alle gezinsleden.

Geschreven voor HGJB Generator

Preek zondag 29 oktober 2017

Preek zondag 29 oktober 2017
Bediening Heilige Doop
Schriftlezing: Romeinen 5:1-11; tekst: vers 3-4

Gemeente van onze Heere Jezus Christus, beste doopouders,

Als vader sta ik wel eens te kijken langs de lijn bij het voetbal.
Soms zijn er wedstrijden waarbij je kunt genieten van het spel.
Er zijn ook wedstrijden bij, waarin het minder goed gaat.
Het lukt niet om te scoren, er wordt minder overgespeeld
en bij de tegenstander lukt het allemaal wel.
Dat is dan meestal een wedstrijd die verloren wordt,
omdat het geloof er niet is en de tegenstand te groot.
Tijdens zo’n wedstrijd denk ik dan dat het goed zou zijn
dat je als vader, of als trainer van het team, er goed doet om weerstand aan te leren,
om niet te snel op te geven als het niet wil lukken.
Dat geldt niet alleen voor sport, maar ook voor andere zaken:
dat je niet te snel in paniek raakt als het niet wil met schoolwerk en goede cijfers uitblijven.
Of: Ik weet niet goed hoe ik vrienden moet maken en daarom wacht ik maar af.

Kun je je kind dat wel aanleren: weerstand?
Kun je leren dat ze niet te snel moeten opgeven of niet te snel de moed moeten kwijtraken?
Dat is het spannende aan opvoeden:
Je kunt ze iets voorhouden, maar uiteindelijk moeten ze het zelf doen.
Moet dat een onderdeel van hun karakter, van hun houding worden
dat ze niet te snel van slag zijn als het tegenzit.

Die weerstand en het niet te snel opgeven is ook voor het geloof van belang.
Voor Paulus is weerstand en niet opgeven een houding die een gelovige kenmerkt.
Als gelovige heb je een stevigheid, waardoor je niet onderuit gaat
als je te maken krijgt met tegenstand,
of als je het niet in de hand hebt hoe je leven zich ontwikkelt.
De gelovige, zo geeft Paulus hier aan, heeft een bepaalde houding, heeft karakter.
Het is geen karaktereigenschap die we vanuit onszelf hebben,
niet iets dat we in huis hebben en waarvan we tegen anderen kunnen opscheppen:
Kijk eens wat we doen. Nee, dat karakter, die houding
die we als gelovige hebben, hebben we aan God zelf te danken.
Geloof in God geeft je als gelovige een stevigheid,
waardoor je niet de moed opgeeft, waardoor je overeind blijft staan.

Dat we die moed en die kracht hebben om overeind te blijven staan,
hebben we te maken door onze band met God.
Geloven betekent dat je aan God verbonden bent.
En dat is niet een band die wij zelf leggen, vanuit onze kant,
maar het is een band van God, die Hij aan ons geeft,
waardoor wij ons vast kunnen maken aan Hem.
Dat is nu het verbond wat in de doop gesloten wordt
tussen God en jullie kind: een hechte band die God schenkt,
waarbij de Heere jullie kind aan Zich vastmaakt.
Waarom laat je je kind dopen? Om je kind zo aan God vast te maken,
Of anders gezegd: het  teken van het verbond mee te geven,
Waardoor je kind weet: dat verbond met God is er ook voor mij,
ook ik mag daarin opgenomen zijn, ook voor mij is er die hechte band met God.
Zo verbonden met God, vastgemaakt aan God, kan jouw kind ook die weerstand krijgen waar Paulus over spreekt, dat overeind blijven staan in moeilijke omstandigheden.

Paulus schrijft in het gedeelte met iets andere woorden over dat verbond, die band met God.
Hij heeft het over toegang krijgen tot God
En die toegang tot God die is er door Christus, doordat Hij stierf aan het kruis.
Het is weer in orde gekomen met God: er is weer vrede met God,
we kunnen weer bij elkaar horen, omdat Christus onze zonde uit de weg heeft geruimd.
Dat weer bij God mogen horen, van God mogen zijn, aan Hem verbonden zijn
– dat is de basis van die weerstand, van dat karakter dat Paulus graag ziet.
Want als je bij God hoort, mag je hoop en vertrouwen hebben,
omdat je weet: Ik sta er niet alleen voor, mijn leven is in Gods hand
en niets of niemand is meer in staat mij van God, van Christus’ liefde te scheiden.

Kun je dat zo wel aan een klein kind meegeven,
dat helemaal nog geen verstand heeft van geloven?
Een kind die nog nooit de verhalen uit de Bijbel heeft gehoord
en nog niet zelf heeft kunnen kiezen voor de God van de Bijbel?
Moet je dan niet wachten tot een kind een eigen keuze heeft gemaakt,
want maak je zo’n kind dan niet te gemakzuchtig
en gaat een kind door de doop niet te gemakkelijk geloven dat het wel goed zit?
Er is een reden waarom we als gemeente kleine kinderen dopen.
En dat is niet omdat de eigen keuze niet belangrijk
en ook niet om aan te geven dat het allemaal al goed zit en er niets meer hoeft te gebeuren.
Er moet wel wat gebeuren:
het is de bedoeling dat je kind wat God belooft gaat eigen maken, gaat geloven.
Maar als kerk dopen we kinderen nog voordat ze hun keuze kunnen maken,
omdat we geloven dat het God is die kiest, voor je kind, die de band legt.
Die niet wacht op je kind, tot hij of zij die keuze maakt, maar al bezig is in zijn of haar leven.
Omdat die toegang er al is, voordat wij kunnen nadenken,
omdat die toegang er al gekomen is, voordat wij er als mensen al waren.

De doop geeft aan dat we op elk moment van ons leven die toegang mogen gebruiken,
de toegang tot God die er is gekomen, omdat Christus aan het kruis stierf.
Er is geen grens: geen leeftijdsgrens en ook niet een grens van het eerst begrijpen,
zelfs niet van het eerst geloven of er voor kiezen.
God legt als eerste die band en wat wij, wat u, wat jij, wat die dopelingen kunnen doen,
is het beamen, ontvangen, eigen maken.
De doop geeft ook aan dat u, dat jij, dat deze dopelingen dat moeten gaan doen.
Dat is onze kant van die verplichting, onze zijde van het verbond, van die binding met God.
Je kunt er ook voor kiezen om niets met die band te doen,
maar dan heb je ook niets.
Als je gaat geloven – en geloven is het aannemen van wat God geeft –
dan hoort er ook bij dat je toekomst hebt.
Je mag vooruitkijken en je mag weten: ik sta er niet alleen voor.
God is er – in mijn leven, voor mij
en Hij heeft voor mij een toekomst,
een toekomst hier op aarde en ook een toekomst voor later, als mijn leven voorbij is:
Paulus noemt dat: hoop op de heerlijkheid van God.
Je mag delen in Gods wereld – later, in de hemel, maar ook hier op aarde.
En als je deelt in Gods wereld, als je van Hem bent, bij Hem hoort,
dan heb je die hoop, dan hoef je daar niet meer over te twijfelen
en hoef je ook niet meer onzeker te zijn over de toekomst,
want jouw toekomst en de toekomst van de hele wereld is in Gods hand.

Een christen wordt gekenmerkt door hoop,
omdat je opgenomen bent in de gemeenschap van God,
die alles geschapen heeft en over alles regeert, ook deze wereld.
Als vader, als moeder mag je je kind over deze God vertellen,
maar opvoeden in het geloof houdt ook in, dat je zelf ook die hoop voorleeft,
dat je die hoop hebt, dat je die weerstand hebt,
niet als een eigenschap van jezelf, maar als een gegeven kracht, door God.
Zelfs in moeilijke omstandigheden. Paulus noemt dat: verdrukking.
Ik denk dat de meesten van jullie ooit te maken gehad hebt met tegenslag.
Je leven liep anders dan je van tevoren had gedacht.
Als kind droomde je misschien wel over hoe het later zou zijn als je moeder was, of vader.
Maar in die tussentijd kan er heel wat gebeurd zijn,
Waardoor het onbezorgde uit je leven wegraakte, omdat het leven heel anders verliep.
Je vader overleed, je moeder is er niet meer,
het duurde veel langer dat een kinderwens werd vervuld
en dat bracht spanning en verdriet in je leven.
Die spanning en verdriet kunnen je hoop ook op de proef stellen.
Er zijn momenten waarop je het niet meer ziet zitten
en misschien had je ook niet meer geloofd als het aan jou lag,
omdat er heel wat gebeurde en je geen hoop meer kon hebben,
omdat je niets zag van Gods leiding in deze wereld, niets van Gods zorg voor jou.
Maar juist bij die tegenslagen, juist als het anders loopt,
dan is er opeens die kracht van God, waardoor je weer hoop hebt,
waardoor je toch weer met God verder gaat, gesterkt.
Niet dat je die moeilijkheden wegduwt, niet dat het verdriet of die spanning weg is,
maar in die spanning, in de moeilijkheden, in het verdriet
merk je dat het zo is dat je er niet alleen voorstaat, maar dat je gedragen wordt,
dat God van zich laat merken.

En als je terugkijkt, kunnen die tegenslagen je ook heel erg gevormd hebben.
Leek het eerst erop dat je verder bij God vandaan kwam,
uiteindelijk ging het de goede kant op en werd je band met God juist dieper en sterker,
je weet niet goed hoe dat gebeurde, maar het gebeurde.
Volharding noemt Paulus dit, je houdt vol, je geeft niet op,
ook niet bij tegenslag, ook niet als het anders gaat dan je verwacht,
ook als het niet zo lukt, maar je wordt juist sterker door de kracht die je van God krijgt.
Die tegenslagen doen wel wat met je, het gaat niet in je koude kleren zitten,
het is niet zo dat die tegenslagen je niet raken,
maar ze krijgen je er niet onder, je gaat niet onderuit, maar je blijft staan,
je houdt vol en je gaat strijden, nog meer strijden dan je deed,
omdat je juist nu ervaart, dat er ook die kracht van God is die je sterkt,
Waardoor je het kan, waardoor je groeit in je band met Christus.
Volharding is een vorm van geduld, geen geduld van maar afwachten,
met de armen over elkaar, maar kijken naar God, naar hoe Christus geleden heeft
en je gaat je je meer en meer hechten aan Christus, je vastmaken aan hem,
weten dat je het niet ergens anders moet, nergens anders kunt zoeken.
Je wordt er als gelovige sterker van, omdat je naar Christus toegroeit,
dwars door die moeilijke omstandigheden heen.

Daarom leidt die volhardig tot wat Paulus ondervinding noemt.
Ervaringskennis, zouden we kunnen zeggen.
Ondervinding betekent, dat je er zelf doorheen gegaan bent en dat je daarvan geleerd hebt,
die volharding is niet een makkelijk praten van iemand die niets heeft meegemaakt,
geen grootspraak van iemand die geen benul heeft, waar hij over praat,
Nee, ondervinding betekent: het is door je heen gegaan.
Je hebt geleerd door wat je meemaakte.
Zoals jezelf misschien ook wel heel erg gevormd bent in die moeilijke periode
na het overlijden van je moeder of vader, de tijd die eigenlijk nooit eindigt
in deze tijd van geboorte, opvoeding, op deze hoogtijdag voel je het gemis extra.
Gevormd in de moeilijke periode van het wachten op een kind.
Dat kan je vormen, een levenswijsheid geven,
ondervinding: kennis door het zelf mee te maken.
Ik kwam tegen dat er een Engelse vertaling is die hier met karakter vertaald.
Het vormt je als mens, je hebt er veel van geleerd.
Het was niet fijn om mee te maken en jammer dat het gebeurde,
maar je bent er ook erg door gevormd, wijzer geworden, meer een persoon, een karakter.
Je bent iemand geworden – dat had je vader moeten zien, je moeder.
Als je merkt dat je zo gevormd bent, weet je dat een moeilijke periode
niet alleen een aanslag op je geloof kan zijn,
maar weet je ook dat er een andere kant is, van gedragen worden,
van God die er op een verrassende, niet gedachte wijze toch is, een houvast dat je hebt.
Je hebt hoop – de cirkel is rond: het begon met hoop en het eindigt met hoop.
Geen makkelijke weg, maar wel een weg met God, een weg met toekomst,
voor hier op deze aarde, de tijd die je hier op aarde nog gegeven wordt
(en we hopen dat het nog een mooie tijd is, samen met je kind en je gezin),
maar ook hoop voor de toekomst als dit leven voorbij is.

Houden we onszelf niet voor de gek?
Geven we onze kinderen niet iets mee, wat uiteindelijk toch geen houvast biedt?
Nee, zegt Paulus, die hoop beschaamt niet,
en ik hoop dat het niet alleen woorden van Paulus zijn
maar dat je dat zelf ook kunt geloven, kunt onderschrijvn, kunt doorgeven aan je kind:
Nee, de hoop is er niet voor niets, is geen lege huls of bedenksel,
maar ik weet waar ik over praat als ik over hoop praat,
want ik ken God en ik weet Zijn kracht in mij.
De kracht die ik kreeg doordat er ook de Heilige Geest is die in mij werkt
en die ook in mijn kind kan, zal werken.
We weten dat we ons niet voor de gek houden,
omdat we niet alleen van onszelf hebben gemerkt, dat wij gegroeid zijn,
maar dat God er ook was, en is en zal zijn.
We zijn verbonden met God en dat weten we diep van binnen,
dat is een kostbaar iets, dat in ons hart leeft, een liefde die we koesteren,
Zoals we ook de liefde van onze ouders koesteren en daar steeds uit leven,
zo koesteren we Gods liefde in ons hart en weten:
Het is waar
en daarom geven we het ook graag door,
omdat het de moeite waard is, waardevol,
omdat je dit ook aan je kind wil meegeven: dat er een God is, die Zijn weg met je gaat.
Dat je sterk mag zijn, omdat je gesterkt bent
en dat je mag staan, gerust in Gods bescherming, dat je mag bouwen op God
en dat als je gaat, samen met God gaat, in Zijn naam.
Je voelt wel je eigen zwakheid.
Juist in de strijd tegen die vijand, de duivel die je onderuit wil halen, van God los wil maken,
maar toch: daar is God en Zijn kracht.
In Hem zijn we meer dan overwinnaars, door Hem die ons heeft liefgehad.
Daarom een lied van overwinning,
niet omdat wij triomferen, maar omdat er Iemand is, die voor ons de strijd aangaat,
door voor ons de overwinning heeft behaald
En in Wie we ons geborgen mogen weten, veilig en beschermd, opgenomen in Zijn hoede.
Ik bouw op U, mijn Schild en Mijn verlosser.
Amen


Omgaan met twijfel bij jongeren

Omgaan met twijfel bij jongeren
Workshop HSJJ 12 oktober 2017.
(Zie voor programma: hier)

Groeien naar een volwassen, zelfstandige persoonlijkheid
Omdat jongeren groeien naar volwassenheid, bevinden ze zich in een levensfase waarin veel voor hen verandert. Ze groeien naar een zelfstandige persoonlijkheid. Ze worden geacht zelfstandig na te denken, beslissingen te nemen, zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen leven en voor de keuzes die ze maken. Dat is zowel een uitdaging als een grote klus. Deze uitdaging en deze klus vraagt veel van hen. De groei naar een volwassen, zelfstandige persoonlijkheid gaat niet vanzelf en kost veel innerlijke, psychische kracht. Jongeren kunnen in deze fase ook innerlijke schade oplopen. Omdat deze groei naar volwassenheid veel met hen doet en omdat het niet altijd goed lukt, worden ze gedwongen om over zichzelf na te denken. Niet altijd hebben ze daar de goede handvatten voor meegekregen.

Groeien naar een eigen,  volwassen, zelfstandig geloof
In deze fase van groeien naar een volwassen, zelfstandige persoonlijkheid groeien jongeren ook naar een volwassen, zelfstandige gelovige. Ze ontwikkelen hun eigen gedachten over God, over de kerk, over medegelovigen, andersgelovigen. Dat gebeurt op basis van de ervaringen die ze meemaken, wat ze tegenkomen en hun eigen denkprocessen.
Die ervaringen die ze hebben kunnen anders zijn, dan wat ze tot dan toe over God, over de kerk, over geloof hebben meegekregen. Hebben ze bijvoorbeeld gehoord dat God er altijd is, dan kan de ervaring van een jongere zijn dat ze helemaal niets van Hem ervaren. Ook al zoeken ze nog zo intens. Ze moeten gaan nadenken, hoe ze dat bij elkaar krijgen: de officiële leer van de kerk, van ouders, van school en hun eigen ervaring en gedachten. De een kiest ervoor om de eigen gedachten en ervaringen wat opzij te zetten en kiest voor de officiële versie. Een ander kan juist kritisch worden op de officiële versie en de eigen gedachten als uitgangspunt nemen. Voor elke jongere geldt dat ze in deze fase groeien naar een eigen, volwassen, zelfstandig geloof. Ze groeien – als het goed is naar een eigen band met Christus.

Hoe ontstaat twijfel?
Twijfel kan op verschillende manieren ontstaan:

 

  • Als de eigen ervaring met God (of juist geen ervaring met God) afwijkt van wat ze altijd hebben gehoord.
  • Als ze veel ingrijpende dingen meemaken in de familie of vriendenkring, of in het wereldgebeuren, die ze niet kunnen rijmen met Gods leiding in deze wereld.
  • Als wat ze horen van het christelijk geloof in de preek, op catechisatie, op school, thuis ver van hun belevingswereld afstaat.
  • Als ze mensen tegenkomen die niet of op een andere manier geloven.
  • Als ze in aanraking komen met theorieën die voor hun gevoel botsen met het christelijk geloof, zoals evolutie, atheïsme.

 

 

Is twijfel verkeerd?
Twijfel is niet verkeerd. Zolang het maar geen houding is of eindpunt. Niet zelden is twijfel een vorm van wel willen geloven, maar op de een of andere manier niet kunnen geloven.
In de Bijbel komen we dat ook geregeld tegen. Bijvoorbeeld in de psalmen, waarin nogal eens geworsteld wordt met wat God doet of juist niet doet. Denk aan Psalm 13, Psalm 22, Psalm 80. Het bijzondere van deze teksten is dat het geen ongeloof is, maar heel diep geloof: als iemand iets kan doen, is God het wel. Maar het lijkt wel of Hij niets doet. Of Hij doet ook niets.
Ook in de verhalen over de Heere Jezus is twijfel iets dat steeds weer opkomt. Petrus die door het water zakt, omdat hij te weinig geloof heeft (Mattheüs 14:30). De leerlingen die een zieke niet kunnen genezen omdat ze te weinig geloof hebben en een man die wel wel geloven, maar vraagt of Jezus zijn ongeloof te hulp komt (Markus 9:14-27). Zelfs als Jezus is opgestaan is de twijfel niet bij iedereen overwonnen (Mattheüs 28:17).
Twijfel hoort bij de tijd dat wij als gelovigen nog op aarde leven. Misschien is het beter om te spreken over aanvechting: een geloof dat steeds aangevochten wordt. Twijfel hoort ook bij de fase van groei naar een volwassen, zelfstandig geloof.

Hoe om te gaan met twijfel bij jongeren?
Het is goed om vast te houden dat twijfel niet vreemd is:

  • er gebeurt zoveel in ons leven en in deze wereld dat we niet kunnen rijmen met Gods leiding in deze wereld.
  • voor jongeren zijn veel dingen onzeker. Dat werkt ook door in hun geloof.
  • Twijfel is authentiek en serieus te nemen als het een onderdeel is van een zoektocht om God beter te leren kennen.

Het is zinvol om uit te leggen:

  • dat twijfel onderdeel van een zoektocht is
  • dat in de Bijbel en onze geloofsleer twijfel en aanvechting ook een plek hebben.
  • dat twijfel een weg kan zijn om te groeien naar een eigen geloof.
  • om te laten zien dat er geen keuze gemaakt te hoeven worden tussen de eigen ervaring en inzichten en de officiële geloofsleer. Jongeren zijn geholpen als ze merken hoe de dialoog op gang gebracht wordt en wat hun twijfel kan leren van de officiële geloofsleer en omgekeerd.

In het contact met jongeren gaat het nooit alleen om de inhoud, maar ook altijd om de houding en de relatie:

  • Bied een open oor en schrik niet te snel als ze hun twijfels uiten.
  • Wees authentiek en open. Vertel als je zelf twijfels gekend hebt, waar ze vandaan kwamen en hoe jezelf daarmee omgegaan bent. Als je zelf heel overtuigt gelooft, vertel dan hoe je in je geloof gegroeid bent. Jongeren kunnen de kerk als een waardevolle plek waarderen als ze daar hun twijfels en vragen kunnen uiten, omdat ze serieus genomen worden.
  • Vraag door waar hun twijfels vandaan komen. Heb oog voor hoe vragen en twijfels opkomen uit wat ze meegemaakt hebben en zien in de wereld om hen heen.
  • Leer ze handvatten om over zichzelf en over God na te denken.

Missionair jongerenwerk: doelen, uitgangspunten, dimensies

Missionair jongerenwerk: doelen, uitgangspunten, dimensies

Al enige tijd staat het missionaire werk op de agenda van de kerk. Daarbij is het het winnen van jongeren voor het evangelie weer een specifieke taak, omdat jongeren vaak zich in eigen leefwerelden bevinden én de afstand tot de kerk vaak groot is. Dat vraagt dan ook weer om een specifieke doordenking en een specifieke aanpak.

Florian Karcher en Germo Zimmermann, die beiden als docent betrokken zijn bij de CJVM-Hochschule (een particulier Duits missionair opleidingsinstituut dat ook door de staat is erkend), hebben een handboek Missionair jongerenwerk geredigeerd. In het eerste hoofdstuk geven zij een aftrap door de doelen, uitgangspunten en dimensies van het missionair jongerenwerk te schetsen.

c5c0f1c6-7c50-464a-9574-82dfeb5e661c
I. DOELEN

In het beleidsstuk van de EKD waarmee beoogd werd de missionaire uitdaging kerkbreed op te pakken wordt gesteld dat het aanspreken van mensen om hen tot geloof te wekken behoort tot alle terreinen van de kerk. Het missionair jongerenwerk wil dat aanspreken met als bedoeling met geloof in aanraking te brengen of tot geloof bewegen oppakken met het oog op jongeren. Missionair jongerenwerk heeft verschillende doelen:

1.1 Verwerkelijking van de zendingsopdracht van de kerk
Missionair jongerenwerk is afgeleid van het zendingsbevel (Mattheüs 28:16-20). Een missie houdt in dat je gezonden wordt door iemand. In het geval van missionair jongerenwerk door Christus (de missio Dei). Bij een missie wordt je ook naar iemand toe gestuurd. In het geval van missionair jongerenwerk: naar jongeren toe. Missionair houdt in dat er aandacht voor geloof is en dat jongeren uitgenodigd worden om te geloven. Het evangelie hoeft niet achterwege te blijven.

1.2 Sociaal-pedagogische verantwoordelijkheid
Missionair jongerenwerk vindt plaats in een maatschappij die het van groot belang vindt dat jongeren zich kunnen ontwikkelen tot zelfstandige volwassenen, die hun eigen keuzes kunnen maken en voor hun eigen leven verantwoordelijk zijn. Missionair jongerenwerk heeft tot taak de jongeren in dit proces van subjectwording te steunen en uit te dagen. In het missionair jongerenwerk gaat het niet alleen om aandacht voor het evangelie, maar ook om een bijdrage te leveren aan de persoonlijke vorming en ontwikkeling van jongeren.

1.3. Christelijke opdracht tot vorming en toerusting
In theologisch opzicht vormt vorming en toerusting van jongeren geen bijzaak. Ook voor het missionair jongerenwerk is vorming en toerusting geen bijzaak, maar is vorming en toerusting onlosmakelijk met missionair jongerenwerk verbonden. Die vorming en toerusting gebeurt op veel manieren: door te ervaren, door relaties, door kennisoverdracht, enz. Veelal gebeurt het op een informele manier.

kinder

II. UITGANGSPUNTEN
Jongerenwerk wordt gekenmerkt door een uitnodigende openheid en toegankelijkheid, door vrijwillige deelname, door participatie van jongeren. Missionair jongerenwerk vormt daar geen uitzondering op. In het missionair jongerenwerk zijn in ieder geval de volgende uitgangspunten van belang:

2.1 Respectvolle houding
Missionair jongerenwerk gebeurt in een pluralistische en multireligieuze samenleving. Dat vraagt om:
– een respectvolle benadering van elke jongere, ook van de jongeren die andersgelovig zijn.
– het tegengaan van manipulatie. Jongeren mogen nooit gemanipuleerd worden om gelovig te worden.
– het helpen van de jongeren om ook kritisch op het christelijk geloof te kunnen reflecteren.
– jongeren te zien als subject (dat wil zeggen dat zij over hun eigen leven hun eigen beslissing kunnen nemen en dat zij bepaalde verantwoordelijkheden kunnen dragen).
– een begeleiding naar een eigen, zelfstandig geloof.
– de keuze bij jongeren te laten over wat zij voor zichzelf plausibel en relevant voor hun eigen leven vinden.

2.2. Aandacht voor de verschillende sociale milieus
Missionair jongerenwerk heeft als doel om jongeren te bereiken in hun eigen leefwerelden. Daarbij dient er rekening mee gehouden worden, dat recent onderzoek naar de sociale milieus ervan uitgaat dat er verschillende sociale milieus zijn waartoe jongeren behoren. Er is niet één jongerencultuur. Deze sociale milieus worden inzichtelijk gemaakt aan de hand van demografische kenmerken.
Deze inzichten in de verschillende sociale milieus waartoe jongeren behoren zijn niet alleen belangrijk om hen te bereiken in hun sociale milieu. Het is ook van belang om voor de jongeren inzichtelijk te maken wat het evangelie concreet voor het dagelijkse leven in dat sociale milieu inhoudt.

zie voor meer informatie: hier

2.3. Mogelijk maken van democratische participatie
In het jongerenwerk – en dus ook in het missionaire jongerenwerk – is van belang dat jongeren zelf mee kunnen werken en mee kunnen denken en bepalen.

2.4 Resource-geörienteerd en YouthEmpowerment
Wanneer we ervan uit kunnen gaan dat elk mens van God gaven en talenten heeft ontvangen, gaat het er in het missionair jongerenwerk erom de bekende gaven en talenten in te zetten (resource-geörienteerd). Daarnaast gaat het erom op het spoor te komen wat een jongere in potentie in zich heeft en dat verder te helpen te ontwikkelen (YouthEmpowerment).

2.5 Relatiegericht
In het missionair jongerenwerk zijn draagkrachtige relaties van belang, waarbij leiders authentiek en betrouwbaar zijn. Vaak zijn degenen die zich inzetten in het missionair jongerenwerk gedreven. Ze hebben een persoonlijke motivatie om het geloof door te geven. Ook al doen zij dat vaak als vrijwilligers, het vraagt wel om een professionele inzet. Zeker met jongeren uit precaire sociale milieus is een professionele houding van belang.
Uit onderzoek is gebleven dat persoonlijke relaties, de ervaring onderdeel te zijn van een gemeenschap, betrokkenheid op sociale milieus en het inzichtelijk maken van wat het evangelie voor iemand persoonlijk kan betekenen een belangrijke bijdrage leveren als iemand tot geloof komt.

III DIMENSIES
Alle dimensies van de kerk kunnen hun bijdrage leveren aan het missionaire werk. Deze dimensies moeten niet behandeld worden als verschillende sectoren binnen de kerk, die niets met elkaar te maken hebben.

3.1 Martyria:
in het missionair jongerenwerk wordt het evangelie van Jezus doorgegeven
Een belangrijke manier om het evangelie door te geven is door erover te spreken. Bijvoorbeeld door een preek in een missionaire dienst, in een overdenking tijdens een jongerenvakantie, in een toespraak tijdens een georganiseerde avond. Er zijn echter veel meer manieren om het evangelie door te geven.
Het doorgeven van het evangelie door middel van een preek, een overdenking of een toespraak gebeurt vaak door leken. Het gevaar is een eenzijdige inhoud of een manipulatieve insteek. Het pluspunt is dat degenen die hier spreken vaak dicht bij de leefwereld van de jongeren staan, die niet bekend zijn met de kerk en het geloof. Het zou jammer zijn als daar geen gebruik van gemaakt wordt. Een (eenvoudige) toerusting door middel van een cursus zou kunnen bijdragen aan de kwaliteit. (zie bijvoorbeeld de Juleica bij 3.5)
In didactisch opzicht is de preek of de toespraak wel eenzijdig. Er zijn veel andere manieren om het evangelie ook door te geven, bijvoorbeeld te leren door te ervaren (in een viering bijvoorbeeld), door gesprekken, door ervaring van gemeenschap.

3.2 Koinonia
missionair jongerenwerk schept ruimte voor relatie en gemeenschap
Door mee te doen ervaren de jongeren een gemeenschap, waarin ze opgenomen zijn en er helemaal bij horen. Volgens de ontwikkelingspsychologie is het voor jongeren van groot belang om tot een gemeenschap te behoren. Ook al moet ieder individu zelf de keuze maken om al dan niet in te gaan op de uitnodiging vanuit het evangelie, geloof gebeurt altijd in een gemeenschap. Het evangelie kan ook doorgegeven worden doordat jongeren weten dat ze geaccepteerd zijn, dat ze er helemaal bijhoren. Het gaat hier om de ervaring van welkom te zijn en helemaal geaccepteerd te worden zoals ze zijn. Het gaat om contact en aandacht zonder dat het benauwend wordt. Het gaat om betrouwbare relaties waarbij jongeren een voorbeeld hebben van hoe geloof werkt en bij wie ze terechtkunnen voor vragen over zichzelf, over het geloof en deze wereld.

Juki

3.3 Leiturgia
Missionair jongerenwerk biedt ruimte voor geestelijke ervaringen
Jongeren leren het evangelie nooit echt kennen en het christelijk geloof nooit echt begrijpen als het bij alleen maar kennis over het evangelie en over God blijft. Het is van belang om jongeren te helpen bij het ervaren van God. De christelijke traditie kent volop vormen waarin dat mogelijk is: een kerkdienst, een viering. Dat vraagt om aandacht voor rituelen, symbolen, hoogtijdagen, enz. Een viering kan groots, maar ook klein en intiem. Dat kan in een kerkzaal, in een sportkantine, aan een tafel waar samen gegeten wordt, enz. In de godsdienstpedagogiek is er de laatste jaren veel aandacht voor het in aanraking brengen met het geloof door jongeren te laten ervaren. Jongerenkerken en praiseavonden steken volop in op de dimensie van de leiturgia.

M3351M-T013

3.4 Diakonia
Missionaire jongerenwerk stelt zich belangeloos in deze wereld op
Diakonia is de naastenliefde die Jezus vraagt in praktijk gebracht. Voorheen werden een diakonale insteek en een missionaire insteek als concurrenten gezien. Tegenwoordig wordt gezien dat ze elkaar kunnen aanvullen in het bereiken van mensen en in het zich opstellen ten dienste van deze wereld om daarmee iets van Christus te laten zien. In het missionair jongerenwerk kan de diakonale insteek genomen worden door jongeren uit precaire sociale milieus huiswerkcursussen of cursussen voor sociale vaardigheden aan te bieden. Er kan de insteek genomen worden om jongeren uit de precaire milieus te helpen om een baan te vinden. Er kunnen projecten ontwikkeld om kinderen en jongeren uit deze milieus meer zelfvertrouwen en eigenwaarde te geven.

3.5 Paideia
Missionair jongerenwerk stimuleert informele vormingsprocessen
De dimensie van vorming ontbreekt niet in de andere dimensies. ‘Spiritualiteit heeft altijd vorming nodig om zich te kunnen ontvouwen.’ (G. Fermor) Vorming kan er zijn voor de jongeren die niets of weinig over het geloof of de kerk weten, bijvoorbeeld door een missionaire cursus als YouthAlpha. Vorming kan er ook zijn voor de degenen die in het missionair jongerenwerk actief zijn. In Duitsland is het mogelijk dat degenen die in het jongerenwerk actief zijn via scholing of cursussen een certificaat behalen: de Jugendleiter-Card (Juleica, zie voor meer informatie: hier). Ook in het missionair jongerenwerk zijn zulke cursussen te volgen om een Juleica te ontvangen. Daarmee zijn ze gekwalificeerd voor hun taak en kunnen ze zich steeds verder ontwikkelen.

home_2015

3.6. Instrumentarium om te analyseren
Deze vijf dimensies zijn bedoeld om te kijken wat een bepaalde vorm van missionair jongerenwerk goed heeft opgepakt. Daarnaast kan gekeken worden welke dimensies over het hoofd worden gezien.

978-3-7615-6286-4

IV AANDACHTSPUNTEN
Het handboek Missionair jongerenwerk is bedoeld als stimulans om het missionaire jongerenwerk verder te ontwikkelen. Karcher en Zimmermann zien de volgende uitdagingen:
– Meer aandacht voor de dimensie van de diakonia in de concrete vormen van missionair jongerenwerk.
– Het vinden van effectief aanbod en effectieve werkvormen. Daarvoor is het nodig dat missionair jongerenwerk leert van de recente ontwikkelingen en onderzoeken binnen de godsdienstpedagogiek en en de sociaal-pedagogische vakken.
– Betrekken van de ervaring die (partner)organisaties elders op de wereld hebben opgedaan.

Missionair jongerenwerk is geen concept dat werkt als er maar de juiste methode gevonden wordt. Missionair jongerenwerk vraagt om passie en enthousiasme voor zowel het evangelie als voor jongeren.

csm_Florian_Portrait_web_01_aea8ce03f7  csm_Germo_Zimmermann_09-2015_09cbb1be4a
Florian Karcher          Germo Zimmermann

N.a.v. Florian Karcher / Germo Zimmermann, ‘Was ist missionarische Jugendarbeit? Ziele, Leitlinien und Dimensionen’, in: Idem (Hg), Handbuch missionarische Jugendarbeit. Beiträge zur missionarischen Jugendarbeit, Bd. 1 (Neukirchen-Vluyn: Neukirchener Aussaat, 2016) 17-49.

Preek zondagmorgen 20 november

Preek zondagmorgen 20 november
Bediening Heilige Doop
Markus 10:13-31

Gemeente van onze Heere Jezus Christus, beste doopouders, gasten in ons midden,

Dan ben je moeder, dan ben je vader.
Ja, niet ineens.
Je hebt er een aantal maanden voor om naar dat moment toe te groeien.
Dat kunnen mooie maanden zijn van zwangerschap,
een tijd waarin je ernaar uitkijkt om het kind dat je in je draagt
in de armen te houden en te kunnen zien.
Dat kunnen spannende maanden zijn,
omdat je beseft dat het niet vanzelfsprekend is
dat je zwanger raakt en dat het kind dat je draagt gezond geboren wordt.
De maanden van de zwangerschap kunnen heel dubbel zijn,
omdat je zelf heel blij bent, maar tegelijkertijd iemand hebt – een vriendin, een zus –
die je dit geluk ook zou gunnen.

En dan na 9 maanden, waarin je heel wat emoties hebt gehad,
is het moment gekomen dat je vader of moeder wordt.
Voor sommigen van jullie is het de eerste keer dat je dit mocht meemaken,
voor sommigen zelfs na een periode van heel wat jaren wachten.
Voor anderen van jullie is het niet de eerste keer.
Het is bijzonder: dat te mogen meemaken dat je moeder, vader wordt.
En het blijft bijzonder, dat weer opnieuw te mogen meemaken
dat je het kind dat je verwacht in de armen mag houden.
Wat je in de armen houdt is een geschenk van God.
‘Het hoort er gelijk helemaal bij,’ hoor ik ouders vaak zeggen.
‘Net of het er altijd is geweest; gelijk niet meer weg te denken.’
Dat is niet minder een geschenk van de Heere,
dat je die band gelijk voelt: dat je de moeder, de vader van dit kind bent.
Ook dat is bijzonder, dat de liefde hebt gekregen
om dit kind welkom te heten in je gezin en de liefde voor dit kind in je te voelen.

Toen ons eerste kind geboren werd – Jenske werd halverwege de avond geboren –
was de verloskundige er en de kraamzuster,
later kwam de familie langs om ons kind te bewonderen.
Ze bleven allemaal maar kort.
Daarna ging iedereen weg, tot de laatste de deur uitging.
We bleven met z’n drieën achter.
Op dat moment overviel mij een gevoel van verantwoordelijkheid
en Rianne had dat ook. Later zei ze: ‘Toen werd ik pas echt moeder.’
Voor dit kind zijn we nu verantwoordelijk. Dit kleine, kwetsbare kindje – ons kindje.
Heel wat keren ben ik er die nacht uit geweest om te kijken of ze nog wel ademde.
Vaak heb ik aan haar bedje gestaan of haar in de armen gehad
en bij mijzelf gedacht: Dit kind moet ik opvoeden.
Wellicht hebben jullie, doopouders, datzelfde gevoeld:
het besef, dat je voor dit kind vanaf nu verantwoordelijk bent.
Dat doet wat met je, dat je vader of moeder geworden bent:
Kon je nog eerder een tijd overwerken, nu ga je eerder naar huis.
Kon je voorheen nonchalant in het verkeer zijn, of juist heel impulsief,
nu rijd je beheerst en aandachtig – want je hebt iemand om voor thuis te komen,
Die van jou afhankelijk is en die jou als vader, als moeder wil meemaken.

Die verantwoordelijkheid – kun je dat wel?
Sinds ik zelf vader ben, kan ik het me goed voorstellen
dat ouders hun kinderen bij de Heere Jezus brengen,
zoals verteld wordt in het gedeelte uit de Bijbel, dat we gelezen hebben.
Als ouder kun je heel wat voor je kind betekenen,
maar je kunt niet alles doen.
Juist wat God belooft, dat kun je uiteindelijk niet bieden.
Jij kunt als ouder je kind niet beschermen voor al het kwaad dat er in de wereld is.
Je kunt je kind niet altijd bewaren voor een ongeluk,
je kunt je kind niet altijd beschermen voor een verkeerde keuze.
En als het een ongeluk heeft gekregen of een verkeerde keuze heeft gemaakt,
kun je het alleen maar bijstaan of begeleiden,
maar er niet voor zorgen dat hij of zij dit op een goede manier verwerkt.
Dat is wel wat God belooft:
Om het kwade van je kind te weren,
of als dat kwade toch komt, doen meewerken ten goede.
Daarom breng je als doopouder je kind nu bij de Heere Jezus door het te laten dopen.
Zodat God geeft, wat jij je kind niet kunt bieden.

Er zijn er die de kinderen bij Jezus brengen, zodat Hij hen kan aanraken.
Om de kracht die Hij heeft aan hen mee te geven,
om hen de bevestiging te geven dat ook zij erbij horen.
Als ouder ben je zo verbonden met je kind, je bent kwetsbaar in je kind.
Als je kind iets overkomt, raakt je dat nog veel meer
dan dat het met jezelf gebeurt.
Het mooie van de doop is, dat je kind erbij mag horen,
omdat je zelf bij Christus mag horen.
Omdat jij als vader, moeder gelooft, omdat jij leeft met Hem,
rekent God je kind erbij, bij het geloof, bij de kerk, bij de gemeenschap met Hem.
Dat noemen we verbond – een afspraak die voor altijd geldt,
Een verbond is meer dan een contract.
Er komt liefde en genegenheid bij kijken.
In een verbond geef je je als partner helemaal.
Jij als mens geef je helemaal en in de doop zegt God: ook Ik geef me helemaal.
Een afspraak die voor altijd blijft gelden.
Waar je altijd een beroep op mag doen – jij als ouder, maar ook je kind.
Ook als je kind er helemaal niets meer aan doet
en het begint na te denken over God en beseft dat hij of zij niet meer zonder Hem kan,
ook als het grote fouten heeft gemaakt, of nooit meer aan God heeft gedacht.
Zelfs dan blijft die afspraak van kracht.
Ook als wij niets met God doen, blijft God in ons aan het werk.
De Heilige Geest zal gaan werken in het hart van je kind –
zoals Hij dat ook bij jou heeft gedaan, ook toen je er helemaal niet mee bezig was.

Ouders die hun kinderen bij Jezus brengen om door hen gezegend te worden.
Dan zijn er ook discipelen die tegen die ouders zeggen:
Je mag niet bij Jezus komen. Daar hoor je niet met je kinderen.
Je kunt er nog lang over doorpraten over de vraag of dat nu nog gebeurt.
Maar ik zou willen stilstaan bij de vraag of de ouders krijgen
wat ze voor hun kinderen willen, als ze bij de Heere Jezus komen.
Want ze komen bij Hem, als Hij Zijn discipelen corrigeert
en de kinderen die aangebracht worden bij Zich roept.
De ouders komen bij Hem, zodat Hij hun kinderen aanraakt, hen de zegen meegeeft.
En dan zegt de Heere iets dat niet alleen voor dit leven betekenis heeft,
maar ook voor een leven dat nog komen gaat: het Koninkrijk van God.
Je moet het Koninkrijk van God binnengaan.
Dat is niet alleen iets van deze wereld en van dit leven, van deze tijd waarin wij leven,
maar het gaat ook om een leven dat komt.
Goed, het heeft ook te maken met hoe je nu leeft,
maar dan ook met het oog op wat komen gaat.
Als de Heere Jezus terugkomt uit de hemel
en de geschiedenis op aarde afgelopen is
en de aardse tijd voorbij is.
Het koninkrijk van God: dat is de wereld zoals God die bedoelde, toen Hij de wereld schiep,
een wereld waarin Hij alle eer krijgt,
Een wereld waarin geen zonde meer is:
We kunnen God geen verdriet meer doen en ook de mensen die er zijn.
Een wereld waarin er geen dood meer is, waarin niet meer geleden wordt.
Het zal goed zijn, vooral omdat God daar is.
Jullie, doopouders, hebt een kind ontvangen
en je wilt het voorbereiden op een leven hier op deze aarde
en tegelijkertijd heb je de taak om je kind voor te bereiden op het leven dat nog komt,
in Gods tijd, als Christus terugkomt.
Daar vroeg ik dinsdag naar: hoe jullie daarin staan.
Want juist als je een kind hebt, kun je alle aandacht weer hebben
bij het leven hier op deze aarde, dat je God hier in deze wereld geeft.
Een van jullie zei: ‘Ik sta met één been hier op deze aarde
en ik sta met één been in de wereld die komt, als Christus terugkomt. Zo leef ik.’

Jezus geeft de ouders, die met hun kinderen bij Hem komen,
meer dan ze verwacht hadden, meer dan waar ze rekening mee hielden voor hun kind:
Een toegang tot het Koninkrijk van God.
Hij houdt anderen zelfs hun kind tot voorbeeld.
Als je niet wordt als een kind – dan kun je Gods nieuwe wereld niet binnengaan.
Je komt daar alleen, als je wordt als een kind.
Waar een groot deel van onze kindertijd en jeugd erop gericht is om volwassen te worden
zegt Jezus dat we als een kind moeten worden.
Wat hebben de kinderen – de meesten zijn nu naar de kindernevendienst –
voor op ons als volwassenen?
Zijn ze onschuldiger en doen ze minder dingen verkeerd?
Nee, ook kinderen kunnen hard zijn naar elkaar en elkaar uitsluiten,
een vooroordeel hebben over een ander, dat misschien niet eens klopt.
Ze kunnen verkeerd handelen en ook in verkeerde gedachten hebben.
De kinderen worden bij Jezus gebracht
en dat is precies wat de Heere Jezus bedoelt:
de afhankelijkheid die kinderen hebben.
Ze hebben niet altijd wat te willen,
want ze moeten mee als ze niet willen
of ze moeten iets doen, ook al hebben ze er geen zin in.
Kinderen zijn ook afhankelijk van de zorg van volwassenen.
Wie niet wordt als een kind – kan het koninkrijk van God niet binnengaan.
Zoals de baby’s die gedoopt zijn en de kinderen van de oppas in de kerk gebracht worden.
Ze kunnen tegenstribbelen en protesteren en toch, ze moeten mee.
Kinderen neem je ook niet altijd serieus.
Ze mogen meedenken, hun gedachten hebben, maar uiteindelijk maak jij als ouder de keuze.
Worden als een kind.

Zijn we dat kwijtgeraakt, op deze manier kind zijn?
Ik kom het als predikant nog wel tegen.
Als je van een volwassene hoort, dat hij of zij de beide ouders verloren heeft
die dan zegt: ‘Ik kan geen kind meer zijn.’
Met andere woorden: ik moet het nu zelf doen,
niemand die – als het moet – de verantwoordelijkheid voor mijn leven overneemt.
Ik zie het veel bij de ouderen die ik bezoek:
de worsteling met het afhankelijk worden van de zorg, die anderen moeten bieden.
Kunnen we dat nog wel, als volwassenen – zo kind zijn als Jezus bedoelt
met die afhankelijkheid, je laten leiden, meegenomen worden en je moet maar gaan.
Je moet vragen als je iets wilt hebben.

Ontvangen, geleid worden, het zelf niet in de hand hebben,
dat geldt toch eigenlijk voor veel dingen in ons leven,
de meest belangrijke zaken van ons leven hebben we uiteindelijk niet in de hand.
Of we gezond zijn en gelukkig zijn,
ook of we kinderen geschonken krijgen hebben we zelf niet in de hand.
En juist dat maakt ons – denk ik – volwassen:
de tegenslagen die er kunnen zijn, de zorgen die je maakt,
de verantwoordelijkheden die je hebt voor jezelf, voor anderen om je heen.
Als je wel verlangt naar een kind te mogen ontvangen,
maar nooit dat verlangen vervuld ziet,
dat maakt dat je het leven anders kunt gaan bezien,
minder naïef, omdat je merkt – tot je eigen verdriet – dat je het leven niet in de hand hebt.
En je ziet dan om je heen anderen wel vader en moeder worden
en je ziet dat ze op een andere manier behandeld worden;
het lijkt wel of ze meer meetellen dan jezelf,
dat ze een vanzelfsprekende aandacht krijgen,
aandacht die je ook zou willen, niet omdat je je op de voorgrond zou willen plaatsen,
maar omdat je ook nodig hebt, dat je gezien wordt
en dat ook jij het gevoel wilt hebben er helemaal bij te horen,
ook al heb je geen leuke anekdotes te vertellen over je kind,
maar merk je dat anderen niet over hun kinderen durven te praten
omdat ze bang zijn je pijn te doen met hun verhalen.
Je wordt anders behandeld, zonder dat je dat wilt.
En toch geloof ik en ik merk dat ook in de ontmoetingen met mensen,
voor wie het leven anders loopt dan ze zich hadden voorgesteld,
toch iets van dat worden als een kind kunnen hebben, waar de Heere Jezus op doelt
de voorwaarde die nodig is om het koninkrijk van God binnen te gaan.
Worden als een kind: dat je naar Hem toegaat,
bij Hem je geborgenheid zoekt.
En dan niet alleen een omarming en een zegen,
waar het verhaal van de ontmoeting met de kinderen mee eindigt
maar meer: een toegang tot die nieuwe wereld, het koninkrijk van God.
En je beseft dat je die toegang nodig hebt,
omdat je erachter komt, dat de wereld waarin wij leven
nog niet de volmaakte wereld is, zoveel dat ontbreekt,
zoveel dat mis gaat,
Als iemand die graag kinderen zou willen krijgen,
kan het je zoveel pijn doen als ouders achteloos met hun kinderen omgaan,
niet de tijd nemen om voor hun kinderen te zorgen, hen met zorg en aandacht op te voeden
of hen zelfs te verwaarlozen.

Een toegang tot die nieuwe wereld, die je mag ontvangen,
als Christus je mee mag nemen.
Jezus is op weg naar Jeruzalem, om daar aan het kruis te sterven.
Om daar aan het kruis voor ons te sterven.
Er is zoveel in ons leven wat we niet voor elkaar kunnen krijgen.
Ook de toegang tot Gods nieuwe wereld niet.
Die toegang loopt alleen via dat kruis van Christus op Golgotha.
Jezus zegt tegen de discipelen, tegen de kinderen en die ouders:
Jezus laat tussen de regels door schemeren
dat je die toegang tot Gods Koninkrijk mis kunt lopen.
Dat is niet wat Hij wil. Juist niet.
Hij is juist gekomen, om zoveel mogelijk mensen mee te nemen
door die toegang naar Zijn koninkrijk.
Hij wil u, jou, Hij wil de gedoopte kinderen meenemen.
Dat is Zijn wens, dat er velen zullen zijn in dat koninkrijk, bij Hem in de hemel.
Daarom zegt Hij: er is een weg,
je hoeft alleen maar te worden als een kind,
Te ontvangen, aan te nemen wat Hij je geeft.
Dat vind ik het mooie van de doop:
Je mag je kind meenemen naar de Heere Jezus.
Omdat jij het leven in Hem gevonden hebt,
omdat jij gelooft dat Hij ook voor jou gestorven is
en dat daardoor de weg naar God en Zijn koninkrijk open is.
Je mag je kind meenemen, naar Hem toe.
Je mag antwoord geven voor je kind,
totdat je kind, als het later zelf volwassen geloof is, zelf verantwoordelijk wordt,
je nazegt, jouw ja tegen Christus overneemt.
Daar mag je als ouders over vertellen, steeds weer opnieuw:
dat er ook voor hem, voor haar een weg is naar dat Koninkrijk van God is,
een weg die je zelf gaat, die je voorleeft aan je kind
en je wilt niets liever dat je kind die weg ook gaat.
Ook dat is een hele verantwoordelijkheid.
Deze verantwoordelijkheid hoef je niet alleen te dragen:
Je hebt een gemeente om je heen, die getuige is,
Die voor jou en voor je kind bidt, van wie ook verwacht mag worden, dat zij het voorleven.
Je hebt de Heilige Geest aan je kant, die vandaag beloofd heeft
aan jou en aan je kind, dat Hij zal gaan werken in het hart van je kind,
totdat het gelooft, totdat het ook ja zegt tegen Christus.
Misschien als kind heel onbevangen, als puber wat aarzelend, als jongere zoekend,
maar uiteindelijk een ja, dat niet anders kan dan Gods liefde en genade aan te nemen
omdat de liefde van God zo groot is dat die niet geweigerd meer kan worden.
Zo bidden wij als gemeente met jullie als doopouders mee:

Geef mij uw wijsheid, uw woorden van eer,
dat ik in U blijf en U in mij, Heer.
U als mijn Vader en ik als uw kind
dat in uw armen geborgenheid vindt.
Amen

Geloven in deze tijd

Geloven in deze tijd
Lezing Vrouwenbond Oosterwolde, 21 september 2016

Hartelijk dank voor de uitnodiging om hier te mogen spreken. Wanneer ik voor zulke gelegenheden uitgenodigd wordt om te spreken, wil ik graag ingaan op iets wat de aanwezigen, wat u bezighoudt. Toen ik  gevraagd werd, heb ik met iemand van het bestuur overlegd, wat er eventueel zou kunnen spelen en zijn we uitgekomen het thema: Geloven in deze tijd.
We zijn samen op dit thema uitgekomen, omdat het van ons samen de gedachte was, dat het niet eenvoudig is voor jongeren, voor kinderen om te geloven. En ik voeg daar aan toe: misschien voor uzelf ook wel. Ook al bent u nu nog in een kerkelijke omgeving, maar heeft u voor uzelf wel moeilijk om in deze tijd staande te blijven.

Ik wil met u eerst gaan kijken in wat voor een tijd wij leven en dan kijken welke manier van geloven, welke houding van ons gevraagd wordt. In wat voor een tijd leven wij?

Onzekerheid
Ik denk dat voor veel christenen het een tijd is van onzekerheid, omdat wat je zelf vroeger hebt geleerd niet meer zo vanzelfsprekend is. Wat je zelf geleerd hebt over de kerk, over God, over geloof en wat je hebt willen doorgeven wordt door je kinderen niet zomaar meer overgenomen. U ging twee keer mee naar de kerk, omdat uw ouders ook gingen, maar u ziet bij uw kinderen dat ze maar één keer gaan, of zo af en toe, of helemaal niet. U bent opgegroeid binnen een bepaalde kerk, maar de kinderen kunnen in een heel andere kerk zitten, waar de diensten er heel anders aan toegaan,  er andere opvattingen over de doop zijn, een andere manier van preken. Nu kunnen we ons afvragen of de verschillen tussen de kerken  in Oosterwolde of Oldebroek wel zo groot zijn.

Andere wereld
Als ze naar de middelbare school gaan, in Elburg, Wezep, Kampen, kan de overgang groter zijn, omdat ze dan in aanraking komen met jongeren die veel minder bij de kerk betrokken zijn en wanneer ze gaan doorleren en gaan studeren  en naar Zwolle gaan, of Groningen, Utrecht, Amsterdam, is de overgang helemaal groot. 
Ooit gaf ik enkele maanden catechisatie op Marken. De kinderen bleven tot hun 12e op het eiland, omdat er een christelijke basisschool was. Vanaf hun 12e gingen ze naar Monnickendam of Volendam en kwamen ze echt in een heel andere wereld terug en die overgang had ook effect voor hun band met de kerk: Het was niet makkelijk om ze met 13 jaar nog te interesseren voor kerk of geloof. 
Tegenwoordig hoef je niet meer een eiland of het dorp uit om met een heel andere wereld in aanraking te komen. Je hoeft alleen maar een computer of een mobieltje met internetverbinding te hebben: snapchat, instagram, facebook, twitter – met een verzamelnaam: social media. Uw zoon of dochter kan verkeren in een wereld, waar u geen zicht op hebt en misschien ook een wereld, die u helemaal niet kent. Dat kan onzekerheid met zich meebrengen: Wat krijgt mijn kind te zien, te horen, te lezen en welke invloed zal dat hebben op de band met God, met de kerk?

Keuze
Niets is meer vanzelfsprekend: 
Het is niet meer vanzelfsprekend dat ze in Oosterwolde blijven wonen, dat ze gaan trouwen, dat ze bij de kerk blijven, dat ze geloven. Daar kunnen ze voor kiezen, maar ze kunnen er ook voor kiezen om dat niet te doen. Ze kunnen hun eigen keuze maken; ze kunnen hun eigen leven uitstippelen. Dat kan iets bevrijdends hebben: Je hoeft geen boerderij meer over te nemen als je echt niet wilt. Ik heb wel boeren begraven, die liever iets anders geworden waren dan boer, maar er was geen andere keuze dan het overnemen van de boerderij. Ik heb vrouwen ontmoet die graag hadden willen doorleren, maar niet konden, omdat ze de zorg voor het gezin moesten overnemen, omdat een moeder jong overleed, of er geen geld was om door te leren. Als je nu een eigen keuze wilt maken, is die keuze vaak ook mogelijk.

Keuzedwang
Alleen we leven in een tijd, waarin die keuzes niet alleen mogelijk zijn, maar ook gemaakt moeten worden. Als je wilt doorleren, dan moet je een keuze maken voor een bepaalde richting: wil ik als meisje de zorg in, of kies ik een economische richting. Welke van de vele opleidingen past het beste bij mij? Die keuze is niet zo eenvoudig: Want wie helpt hen om de juiste keuze te maken? Mijn moeder kon mij nooit met mijn huiswerk helpen om de middelbare school, omdat ze maar enkele jaren huishoudschool had gedaan en mijn schoolwerk gewoon niet begreep. Mijn vader had wel gestudeerd, maar in een andere tijd. Voor de meeste jongeren is het toch voor een deel zelf de weg uit moeten zoeken, waarbij ze door onervarenheid ook de verkeerde keuze maken en blijkt halverwege een andere keuze nodig. Zo’n zoektocht en verandering kan soms best ingrijpend zijn voor de jongeren. Op veel terreinen moeten ze kiezen en steeds meer hebben ze daardoor de druk om hun eigen leven ‘vorm te geven’. Ze kunnen niet zomaar terugvallen op de keuzes die u gemaakt heeft.

Druk
U moet niet onderschatten hoe groot de druk is. Want het lijkt mooi: een grote keuzevrijheid  en voor bepaalde groepen is het ook een verademing dat die keuzevrijheid er is. Maar die keuzevrijheid heeft ook een schaduwkant: namelijk de gedachte dat je een verkeerde weg kunt inslaan: de verkeerde vervolgopleiding kiest, de verkeerde partner, de verkeerde baan.
Dat de druk om te kiezen toegenomen is, heeft ook als oorzaak dat de normen hoger geworden zijn: Vervolgopleiding is nu niet meer voor een beter inkomen, een hoger salaris, maar de keuze voor een studie, baan, partner, enz. moet bijdragen aan het geluk.  De suggestie wordt gewekt dat het geluk binnen handbereik ligt. Dat komt door de toegenomen welvaart  (hoewel dat juist voor jongeren weer onder druk staat) en de verbeterde gezondheidszorg.

Niet mogen falen
Omdat de suggestie is dat het geluk binnen handbereik ligt, mag je niet falen: je mag niet vastlopen in je studie,  je mag niet depressief zijn. Het beste is niet goed genoeg. Mijn dochter gaf aan dat op sommige tieners op instagram de mooie foto’s die ze gemaakt hadden en geplaatst hadden, na enkele uren weer weghaalden, omdat ze te weinig reacties hadden opgeleverd waardoor ze gingen twijfelen of de foto’s wel mooi gevonden worden. Dat leidt tot een enorme spagaat: de druk om het beste van jezelf te laten zien en tegelijkertijd niet falen, niet tekort mogen schieten. Als het misgaat, hakt dat er enorm in. Het zou kunnen zijn, dat de jongeren van tegenwoordig minder weerbaar zijn en sneller van slag zijn bij een tegenslag, maar dat doet geen recht aan de complexiteit waarin jongeren zich bevinden. Ze moeten veel ballen in de lucht houden en in veel werelden actief meedoen.

Verschillende werelden
Tieners, twintigers en dertigers leven ieder persoonlijk in verschillende werelden. Ook dat heeft te maken met het moeten uitstippelen van de eigen levensweg. Er is niemand met wie ze al die verschillende werelden delen. Ze hebben de wereld van thuis, van school, vriendengroep, van games, social media, werk. 
In al die werelden kunnen ze een ander zijn. Op school kan iemand een grijze muis zijn, maar als gamer iemand die in een bepaalde game aan de top meedoet. Op school kan iemand een stille zijn, die nauwelijks buitenkomt, maar zeer actief op social media. Iemand kan in een heel degelijk gelovig gezin opgroeien, maar op school in een wereld terecht komen met medeleerlingen, medestudenten, die nauwelijks meer iets weten over geloof. Thuis een traditioneel gezin, waarin er geen tv is, of soms zelfs geen computer, maar op school of in de bibliotheek actief op internet. Jongeren kunnen vaak makkelijk schakelen tussen de verschillende werelden.
Dat leven in die verschillende werelden heeft iets positiefs en iets negatiefs: Het positieve is dat iemand in een nieuwe wereld een hele nieuwe kans heeft om zichzelf te ontwikkelen, zonder belemmerd te worden door het beeld dat anderen van hem of haar hadden in de kindertijd. Verlegen kinderen hebben door social media de gelegenheid om vriendschappen aan te gaan en te onderhouden en kunnen daardoor meer vrienden hebben dan ze zouden hebben zonder social media. Nadeel: dat niemand al die werelden kent. Soms werkt ook een akkefietje in de ene wereld door in de andere wereld(en): het pesten op school kan doorgaan op sociaal media, waardoor die wereld ook niet meer een veilige wereld is waarin ze zich kunnen terugtrekken.

Afhaken
Het gevaar kan zijn dat de kerk en de wereld van het geloof 
een wereld is die helemaal los komt te staan van de andere werelden waarin jongeren zich verkeren. Wat er in de kerk gebeurt in de kerkdienst, tijdens catechisatie, de clubs, dat heeft bijna geen betekenis voor de andere werelden. Dan haken jongeren af met 16 jaar of soms nog eerder: gaan ze niet meer naar de kerkdienst, naar catechisatie, naar de clubs. Ze zijn niet persé onverschillig, maar het geloof en de kerk heeft geen betekenis voor hen en ze kunnen er zonder, zonder dat ze voor hun gevoel echt iets missen.


Dit is een uitgebreide weergave van deze tijd:  
verschillende werelden, waarin iedereen zich bevindt, het eigen leven moeten uitstippelen, grote druk, omdat je dat leven moet uitstippelen, maar niet mag falen en weinig mensen om je heen die je kunnen bijstaan en helpen.
Wat betekent dan geloof in deze tijd? Wat kunnen wij voor elkaar betekenen? Wat kan de geloofsgemeenschap betekenen voor de tieners, twintigers, dertigers van nu? Is het een hopeloze zaak en kunnen we alleen maar hopen dat alles niet ineenstort? Of moeten we ons terugtrekken en alleen maar richten op diegenen die wel trouw blijven aan de kerk en aan het geloof?

Geen hopeloze zaak
Geloven in deze tijd is geen hopeloze zaak. Allereerst niet omdat God regeert. Ook in deze tijd. Dat is niet altijd makkelijk te zien, zeker niet als we om ons heen zien  dat de kerk en de manier van geloven die voor ons vertrouwd is onder druk staat of op bepaalde plekken helemaal dreigt te verdwijnen. Aan de gemeente van Korinthe schrijft Paulus:

Want Hij zegt: In de tijd van het welbehagen heb Ik U verhoord, en op de dag van het heil heb Ik U geholpen. Zie, nu is het de tijd van het welbehagen, zie, nu is het de dag van het heil! (2 Korinthe 6:2)

Ook deze tijd is een tijd waarin de Heere werkt. 
Daarom is deze tijd niet hopeloos.

Authentiek geloof
Er is een tijd waarin nieuwe kansen ontstaan, ook voor de kerk en voor het geloof. 
Wat deze tijd van verschillende werelden tegelijkertijd,  de dwang het eigen leven te moeten vormgeven, de grote druk vraagt is een authentiek leven en een authentiek geloof. Een geloof dat oprecht is en dat jezelf in je opstelling, in je antwoorden en belangstelling oprecht bent en dat ook de kerk authentiek is.
Als je geloof eerlijk en oprecht is, hoef je je daarvoor niet te schamen en mag je dat uitdragen op een manier die bij je past. Dat hoeft geen geloof te zijn waarin alle vragen en twijfels overwonnen zijn. Integendeel, het kan juist helpen als anderen zien en merken dat u ook uw twijfels hebt en toch vasthoudt aan een leven met de Heere God.

Oprechte belangstelling
Een authentiek geloof kijkt niet neer op iemand die nog niet zo ver is, maar staat er naast: vanuit oprechte belangstelling voor de ander, betrokken op de ander, maar ook oprecht onbevreesd:  durven meeleven, vragen durven stellen,  nieuwsgierig  naar wie de ander is en hoe de ander doet.
Het valt mij vaak op aan ouders van wie de kinderen niet meer naar de kerk gaan dat het gesprek over geloof en de kerk stilvalt: ‘We kunnen er niet meer over praten.’ Maar dan zijn er toch nog andere onderwerpen waarover je kunt praten: Is je kind gelukkig, hoe houdt hij of zij het vol, waar krijgen ze kracht door, waar worden ze enthousiast van, wat geeft hen moed? En durf je deze onderwerpen zelf ook te delen met je kinderen, niet in perfecte antwoorden. Laat maar doorschemeren dat je zelf ook moet zoeken. Want als je overal een antwoord op hebt en als je geen twijfel hebt en alles zo zeker weet,
leg je de lat voor anderen hoog: een geloof zonder twijfel zullen zij niet snel bereiken.

Vanzelfsprekendheid
Wat het lastige is aan een authentiek geloof 
is dat de meesten van u niet op die manier opgevoed zijn. Over geloof werd nauwelijks gepraat. Daar waren vooral vaste vormen voor:  kerkgang, catechisatie, bidden voor en na het eten (en dan vaak niet hardop), zondag was een andere dag dan de andere dagen. Er werd vaak geen uitleg gegeven over waarom de dingen zo gebeurden. Waarom zat de kerkdienst op deze manier in elkaar. Waarom werden er in de kerk alleen maar psalmen gezongen. Hoe je moest bidden, hoe je de Heere Jezus kon vinden, op welke manier je steun en kracht uit het geloof putte. Er was een bepaalde vanzelfsprekendheid van het geloof, waardoor het idee was dat uitleg over het waarom van de dingen niet nodig was. Dat gebeurde gewoon zo. Heel veel van die gewoonten spreken niet meer aan en worden daarom niet meer in praktijk gebracht. Het geloof kan echter niet zonder bepaalde goede gewoonten. Als er geen vaste tijden zijn voor Bijbel lezen en gebed gebeurt dat als je er aan toe bent, maar wanneer ben je er aan toe en wanneer heb je er tijd voor?

Aan zichzelf te wijten
De kerk heeft het ook wel aan zichzelf te wijten dat zulke vormen niet meer werken. Als er geen uitleg komt over waarom de dingen zo gedaan worden, worden het lege vormen, die een kooi worden in plaats van een bescherming voor het leven met de Heere. Als de kerk niet de harten van de mensen weet te vinden door preken die te moeilijk zijn, is het geen wonder dat een nieuwe generatie het ergens anders zoekt: buiten de kerk of in een andere kerk.
Ik vraag dat wel eens na bij de zestigers van nu: Hoe was dat samen te rijmen: op zaterdag de liederen van Johannes de Heer bij het orgel en op zondag alleen maar de psalmen statig op hele noten? Dat werd toen niet als tegenstelling ervaren. Zo deed men gewoon. Nu zou men gaan denken: als het op zaterdag kan, waarom niet op zondag? Waarom alleen maar psalmen, die vaak nogal moeilijk zijn en niet liederen die dichter bij het hart liggen. Als we in Oldebroek liederen uit de bundel van Johannes de Heer zingen, worden die uit volle borst gezongen, meer dan bij de meeste psalmen. 
Dat is overigens niet alleen van vroeger of van traditionele kerken. Ik kom dat zelf ook tegen. Afgelopen zondag in de consistorie vertelde een ouderling dat zijn zoon liever naar YouthAlpha gaat dan naar een kerkdienst. Daarop zei ik tegen deze ouderling:  Dan doen we als kerk iets niet goed. Probeer met hem eens te achterhalen wat hem in die YouthAlpha aanspreekt en wat kunnen we daarvan in de kerkdienst terug laten komen.

Luisteren
Daarmee zijn we bij een volgende belangrijk punt van geloven in deze tijd: 
dat er oog is voor hoe de mensen in deze tijd iets beleven. Niet meer een kerkleiding die weet hoe het zit en de lijnen uitstippelt en alleen maar zegt: zo hoort het.
Maar een kerk die bereid is om te luisteren, ook naar stemmen die iets anders beleven, een andere mening hebben. Niet om daarmee in discussie te gaan, maar uit oprechte belangstelling en interesse: Wat is jouw gedachte en hoe ben je daartoe gekomen? Vertel maar, ik luister naar je. Ik kom er steeds meer achter hoe belangrijk het is  dat mensen zich kunnen uitspreken, dat eigen visie naar voren kunnen brengen, zonder dat die van tafel wordt geveegd, maar vooral ook dat ze over zichzelf kunnen vertellen. Pastoraat wordt in toenemende mate belangrijker. En dan niet van die bezoekjes waarbij ik als predikant even binnenkom en na 10 minuten al mijn Bijbeltje pak om iets te lezen en afsluit met gebed en daarna weg, maar een open houding, luisterend naar het levensverhaal van de ander. ‘Tevoorschijn luisteren’ (Margriet van der Kooi)

Levensverhalen
Het leven van de ander doet ertoe en is de moeite waard om verteld te worden: living human documents .
Omgekeerd doet uw leven en uw biografie er ook toe. De jonge generatie is vaak benieuwd naar wie de ander is, wat iemand heeft meegemaakt, hoe iemand daardoor is gevormd. In verzorgingstehuizen wordt nogal eens het project levensboek uitgevoerd: Iemand die uitvoerig over zijn of haar leven wordt geïnterviewd. Daar wordt een boek van gemaakt, inclusief foto;s. Vaak waardevolle boeken: je komt erachter wie iemand is, wat iemand heeft doorgemaakt, hoe iemand geworden is, zoals hij of zij is. Vol levenswijsheid.  Wanneer iemand authentiek is en echt wijs en verstandig is, wil de jonge generatie daar vaak van leren. De jonge generatie zit echt te springen om van die levenswijsheid te leren. Dan niet in de vorm van geboden: dit moet je doen, dat mag je niet doen, maar in de vorm van verhalen: Dit heb ik meegemaakt, dit heeft me gevormd. En daardoor heen wevend hoe God aanwezig was, of juist niet.

Gemeenschap 
Dat brengt me ook bij een volgende punt: de relatie, de gemeenschap. In deze tijd is de gemeenschap van groot belang. En dan niet in de vorm dat de gemeenschap bepaalt wie iemand is, maar dat er in die gemeenschap een plek is waar om jou gegeven wordt: Het doet er toe dat je er bent, je wordt gezien, je naam is bekend, er is belangstelling voor je en je wordt gemist als je er niet bent. Als kerk moeten we meer onze best doen voor dit soort gemeenschap. In deze omgeving vind ik trouwens veel indrukwekkende vormen van meeleven. Ik probeer dat zelf ook steeds meer te doen: Een felicitatie als iemand jarig is, even langsgaan bij een overlijden, een berichtje via facebook, even een vraag bij het schoolhek. Het winterwerk starten we daarom met een bbq bij ons in de tuin en bij de catechisaties is er gelegenheid om daarna een kwartier met elkaar wat anders te doen: wat drinken, tafelvoetbal, een gezellig praatje: even vragen hoe het op school was, op voetbal, een plagerijtje.

Inwijding
Wat ook van belang in deze tijd is, is inwijding (vertrouwd maken). Uitleg geven over waarom we iets doen,  de nieuwe generatie helpen bij het bidden, het aanleren van liederen, leren hoe ze de Bijbel kunnen lezen, wat ze met hun geloof kunnen in hun dagelijks leven.
Inwijding is ook vertrouwd maken door iets te doenAls gezin proberen we onze kinderen met de doop vertrouwd te maken door de doopdag van de kinderen te houden, elk jaar opnieuw. Door van Kerst en Pasen echt een feest te maken en daarbij duidelijk te maken wat het met Christus te maken heeft. De christelijke feesten moeten echt beleefd worden. Beleving en emotie – ze kunnen goed gebruikt dienstbaar zijn aan de geloofsoverdracht. Diensten moeten zo persoonlijk mogelijk gemaakt worden en zeker bijzondere diensten als doop-, avondmaals- en huwelijksdiensten. Het wordt in deze tijd steeds belangrijker om Bijbelverhalen na te spelen of af te beelden,
zodat er een beeld bij te vormen is.

Gods aanwezigheid
Tot nu toe heb ik vooral ingezoomd op vormen, op de praktijk. 
Tot slot nog iets over de inhoud van het geloof. Ik denk dat het steeds meer van belang is om zicht te hebben
op welke manier de Heere nu, in het heden aanwezig is: tijdens de kerkdienst, tijdens het avondmaal, in gesprekken onderling,  in de schepping, in de dingen die gebeuren.
Hiervoor ben ik predikant geweest van twee kleine gemeenten in Noord-Holland. Ik heb die tijd niet altijd even makkelijk gevonden en heb me vaak afgevraagd of God nog wel werkte. Tot ik een verhaal hoorde over een priester uit de communistische Sowjetunie:
Deze priester ging elke zondag naar de kerk, alleen. Er kwamen geen kerkgangers. De priester werd erom uitgelachen: hoe houd je het vol om alleen in de kerk te zijn. Het antwoord van de priester: Ik ben niet alleen, maar God de Vader, de Zoon en de Heilige Geest zijn aanwezig, samen met alle engelen voor Gods troon. Iedere kerkganger zal die vreugde alleen maar meer doen toenemen.
We moeten oog ervoor krijgen dat de Heere vaak via hele gewone, onopvallende dingen werkt: de zon die opkomt, mensen die naar de kerk komen, iemand die groeit in geloof, iemand die zich opgeeft voor belijdenis, iemand die in een tijd van ziekte de kracht vindt om dit kruis te dragen. Ik heb moeten leren om te letten op deze tekenen van Gods werkzaamheid. Sinds ik dat kan zien, ben ik ook veel ontspannender in mijn geloven en kan ik meer uit vertrouwen leven: God zorgt echt wel voor deze wereld.

Verborgenheid of afwezigheid
Tegelijkertijd is het goed om oog ervoor te hebben 
dat God niet altijd vanzelfsprekend aanwezig is. De Heere kan afwezig zijn of zich verbergen en Hij kan op een pijnlijke manier gemist worden. Het is van belang om – net als in de psalmen – de klacht over Gods afwezigheid bij de Heere zelf te brengen. 
Dat vraagt om volharding. Meer dan voorheen is volharding van groot belang:  volhouden in het geloven, in het gebed, het bidden, ook als je geen direct resultaat ziet, niet ontmoedigd worden, maar hoop houden.

Kruis
Nog een laatste thema: het kruis op Golgotha en het lege graf. Steeds meer kom ik erachter, hoe belangrijk het is om dat kruis op Golgotha door te geven als een levende werkelijkheid, niet als iets dat ooit in het verleden gebeurde alleen,  maar als iets dat nog steeds tot ons spreekt: het spreken van het kruis. (avondmaal, liederen van Johannes de Heer) Het is voor de kerk van nu, voor de jongeren van nu van belang om te laten zien hoe dat kruis op Golgotha betekenis heeft voor ons vandaag met onze wereld, onze werkelijkheid.
Bram van de Beek, hoogleraar theologie, verbleef in Zuid-Afrika en liep dagelijks van de plek waar hij verbleef naar de universiteit langs de sloppenwijken. Daardoor ontdekte hij, dat Christus God was die op aarde kwam om in onze misère en ellende af te dalen. God maakt vuile handen om ons te reinigen, te redden van een verloren bestaan.
Jan Muis, mijn hoogleraar dogmatiek, vertelde 15 jaar geleden kort na de aanslagen van 11 september hoe die aanslagen in verband gebracht kunnen worden met God: In een van de gebouwen die was neergestort werd door de afgebroken constructie een kruis gevormd, helemaal onbedoeld en ook niet opvallend: een herinnering van Christus, die ons laat weten: Ik ben afgedaald in het rijk van de dood, tot in de hel. Hij is opgestaan, en is de Levende.
Hij leeft niet alleen in de verhalen die verteld worden, maar leeft nu en omdat Hij leeft, kunnen wij leven. Omdat Hij leeft is ons leven nooit meer zinloos, nooit zonder doel, nooit zonder hoop. Omdat Hij leeft, kunnen wij geloven. Hij is gisteren en heden dezelfde en tot in eeuwigheid. We beginnen elke kerkdienst met die machtige belijdenis:
Onze hulp is in de naam van de Heere,  Die hemel en aarde gemaakt heeft
Die trouw houdt en eeuwig leeft
en niet prijsgeeft wat Zijn hand begon.

Lezing Vrouwenbond Oosterwolde, 21 september 2016