Preek Dankdag 2017

Preek Dankdag 2017
Deuteronomium 26

Gemeente van onze Heere Jezus Christus,

Als je lang ergens woont, kan het heel gewoon worden dat je er woont.
Het krijgt iets vanzelfsprekends.
Je weet dat het hier mooi wonen is en je geniet er bij tijd en wijle ook wel van,
maar toch, het krijgt iets vanzelfsprekends.
Je kijkt er niet meer van op, dat de bomen van kleur veranderen,
want je woont in een boomrijke omgeving en dan is het vanzelfsprekend
dat als het herfst wordt de bladeren verkleuren en nu of iets later gaan afvallen.
De polder met de weilanden vallen je niet meer op, omdat je ze zo vaak hebt gezien
– elke dag haast, het hoort er gewoon bij, bij deze omgeving, bij jouw leven.
De vogels die hier in de lucht vliegen, die je niet overal in Nederland vindt,
maar die hier heel gewoon zijn: de roofvogels, de uil, de specht.
Je kijkt er niet meer van op.
Je kijkt er pas weer van op, als je weet dat de omgeving ook anders kan zijn.

Dankdag is er voor bedoeld, dat je je weer verwondert over wat je hebt
en over wat er om je heen is.
Dat wat vaak heel gewoon is, dat je daar bij stilstaat, dat het niet gewoon is.
Dat het bijzonder is dat je werk hebt – een zegen.
Dat het bijzonder is dat je eten en drinken hebt, een huis hebt om in te wonen
– allemaal zegeningen van de Heere onze God.
Als het allemaal gewoon wordt, vanzelfsprekend,
dan merk je niet meer zo snel de hand van God erin op.
Dan is de wisseling van de seizoenen, die je in de bomen ziet,
iets dat bij deze tijd van het jaar hoort en niet meer Gods trouw aan de schepping,
waarmee Hij zorg draagt voor de seizoenen, elk jaar weer opnieuw.
Dat er herfst komt en winter en straks weer lente en zomer,
dat is Gods trouw aan deze aarde, zoals Hij aan Noach had beloofd na de zondvloed.
De weilanden, de vogels, andere dieren hier in deze omgeving,
ze laten iets van de Schepper zien, van Zijn grootheid, van Zijn zorg,
maar je hebt er geen oog voor als je het als vanzelfsprekend beschouwt.

Deze dankdag is er om de verwondering weer te hebben:
dit is allemaal wat God geeft, het is helemaal niet vanzelfsprekend.
Het is een zegen, het is een geschenk.
De Heere heeft er recht op dat we Hem daarvoor danken
en dat we dat niet alleen vandaag doen,
maar dat we die dankbaarheid en die verwondering altijd hebben.
Dat dankbaarheid, verwondering onze levenshouding is.
Christenen zijn dankbare mensen – horen dankbare mensen te zijn,
horen elke dag weer opnieuw met verwondering en dankbaarheid aan de dag te beginnen,
vanuit die verwondering en dankbaarheid te werken en te leven.

Het volk Israël krijgt van Mozes een hulpmiddel mee
om die verwondering en dankbaarheid vast te houden,
om niet te vergeten dat wat ze hebben gekregen ten diepste een geschenk van God is.

Elk jaar moet het eerste van het land worden verzameld
en aan de Heere worden getoond.
Dat moet ten overstaan van een priester gebeuren.
Deze priester representeert God.
Als je nadenkt over die eerste oogst:
Na het zaaien en bewerken van de grond en lang wachten
is de eerste opbrengst niet voor jezelf.
terwijl je er hard voor hebt gewerkt en er naar hebt uitgekeken.
Van oogst van vorig jaar is misschien nog weinig overgebleven.
Wat er nog is, is niet meer vers.
Of misschien was je voorraad wel op en had je moeten bijkopen bij een andere boer.
Van dit vers geoogste graan zou je lekker brood kunnen bakken.
Anders dan dat muffe brood met het graan van vorig jaar.
Van de verse vruchten zou je een heerlijke salade kunnen maken.
Anders dan die verlepte en beschimmelde vruchten die nog zijn overgebleven.
De eerste oogst zou met een grote winst verkocht kunnen worden,
zoals het eerste vaatje vers gevangen haring met enorme bedragen wordt geveild.
Het eerste, het verse wordt aan God gewijd.
Wij geven het U, uit uwe hand.
In een ritueel dat het besef levendig wil houden dat dit land geen eigendom is
en dat we hier op welk stukje grond dan ook ‘geen blijvende stad’ hebben.
Ook het land van de belofte, door de God van Israël aan Zijn volk gegeven,
wordt nooit eigendom.
We kunnen nooit zeggen: Dit is mijn land.
Hoe lang het ook in onze familie is, het blijft Gods aarde, Zijn land.
We blijven hier gasten op deze aarde, ook op dit stukje grond waar ik al zo lang woon,
waar ik vergroeid mee ben, waar mijn familie een thuis gevonden heeft.

Bij het aanbieden van een mand met de eerstelingen van de oogst
moet men een verklaring, een belijdenis uitspreken:

Het land waar deze vruchten van geoogst zijn, is niet mijn eigendom.
Dit land is eigendom van de Heere.
Dat ik het mag gebruiken, heb ik te danken aan de belofte die God aan mijn verre voorouders heeft gegeven.
Deze voorouders hadden geen eigen land.
Ze zwierven als vreemdeling rond in dit land.
Later trokken ze naar Egypte, waar we uitgroeien tot een groot volk.
Wij – de geschiedenis van onze voorvader is onze geschiedenis.
Ik maak daar onderdeel van uit.
De geschiedenis van zwerven en onderdrukking, van verhoring en uittocht is niet alleen de geschiedenis van onze voorouders maar ook van ons.
Wij werden door de Egyptenaren hard onderdruk,
maar God hoorde onze noodkreten en verhoorde ons.
De Heere leidde ons uit dit ellendige bestaan en gaf ons dit land,
dat Hij had beloofd aan onze voorouders.
Dit land van de belofte is een goed land.
Heere, als dank dat ik deze grond mag bewerken
en bebouwen en als dank voor die bevrijding zijn de eerste vruchten voor U.
Al is ons leven anders.
Al is het contrast groot: Zij moesten zwerven, wij hoeven niet meer te gaan.
Het verschil met onze voorouders is in de eerste opbrengst van land steeds weer te proeven, te ruiken,
te voelen, te zien.
U bracht ons hierheen.
Dit land gaf U aan ons, net als deze opbrengst, de eerste van dit nieuwe seizoen.
We mogen nog veel verwachten.
Maar voordat we alles binnenhalen, is het eerste voor U.
Niet wat we overhouden of de restanten,
maar het eerste dat anders naar onze keukens zou gaan, in onze pannen zou komen,
in onze ovens, in onze voorraadschuren. Hier is het. Het is voor U.’

Dankdag staat dus hier aan het begin van de oogst, niet aan het eind.
Het eerste geven van wat je krijgt
omdat je beseft, ik heb het van God gekregen, hoeveel ik er ook zelf aan heb gedaan,
welke arbeid ik er aan besteed heb.
Als je dat naar nu zou toehalen:
Het eerste van de vergoeding van een groot project dat je aan het afronden bent.
Het eerste deel van mijn salaris.
Ik denk dat er ook heel wat gelovigen zo in het leven staan,
dat je niet alleen kijkt naar wat je eigen gezin nodig hebt,
maar dat je ook kijkt wat je voor God kunt bestemmen,
omdat je teruggeeft van wat je zelfs hebt ontvangen.

Het eerste is voor God.
Maar het mag, nu het gewijd is aan God, worden gebruikt
voor een feestmaal van de hele gemeenschap.
De Levieten en de vreemdelingen, zij delen in de vreugde.
Zij ontvangen mede, wat wij weer van God terugkrijgen.
De Levieten en de vreemden in dit land – beide groepen hebben geen eigen land tot hun beschikking – mogen deelnemen aan deze feestmaaltijd.

In elk derde jaar, wanneer al weer enkele jaren van opbrengst zijn geweest,
waarin een voorraad opgebouwd kon worden, wordt van die oogst een tiende gevraagd.
Om de drie jaar is een tiende voor God.
En dat wordt gegeven aan degenen die zelf geen opbrengst hebben,
aan de sociaal kwetsbaren, aan degenen die snel aan het kortste eind trekken:
de Levieten, de vreemdelingen, de weduwen en de wezen.
Uitgebreid moet er voor de Heere worden verklaard
dat er geen mooie sier wordt gemaakt, maar dat ook echt het tiende wordt gedeeld.
Wat gedeeld wordt is opnieuw geen restant.
Geen afdankertjes of afschuivertjes.
Wat gedeeld wordt is geen eten dat onrein geworden is,
omdat er tijdens een onreine periode toch van dat eten gebruik gemaakt is. Wanneer er voedsel dat rein gebleven is wordt gedeeld, wanneer degene die deelt eerlijk, zuiver en rechtschapen is, mag er ook gebeden worden om een nieuwe zegening, een nieuwe oogst.

In de commentaren wordt gesteld dat deze rituelen
de identiteit van het volk Israël vormt en bepaalt als volk van de Heere.
Gods volk is een dankbaar volk.
In Deuteronomium worden aanwijzingen gegeven hoe het volk heeft te leven in dat nieuwe land, dat van God ontvangen wordt.
In dat land dient de geschiedenis van Gods leiding en verhoring
steeds een levendig besef te blijven.
Dat ligt niet achter ze.
Zoals de voorouders hebben geleefd in vertrouwen op de belofte
die eens vervuld zouden worden,
hebben ook de kinderen en het nageslacht te leven vanuit die belofte,
dat het land en de oogst door God gegeven wordt.
Hier zijn aanwijzingen voor een toekomst,
een toekomst die heden is voor degenen die Deuteronomium lezen.
Israël wordt geroepen in een samenleven met de Heere.
Het volk leeft voor Gods aangezicht.
Niet alleen als het in de tempel voor God verschijnt,
maar ook daarbuiten, op de akker, in de werkplaats, in het dorp of in de stad.
Dat leven voor Gods aangezicht schept verplichtingen naar God en de mensen,
die door God ook tot de gemeenschap worden gerekend:
de vreemdelingen, de weduwen, de wezen, de armen.
Dan is dankbaarheid niet alleen iets van woorden, maar ook iets heel praktisch.

Zodat anderen ook kunnen zingen:

Zij zullen, uit de volheid van ’t gemoed,

Gedachtig aan den milden overvloed

Van Uwe gunst, die roemen bij elkeen,

En juichen van al Uw gerechtigheen.

De Heer’ is goed en vriendlijk en weldadig,

Barmhartig, mild, lankmoedig en genadig;

Hij doet Zijn gunst aan allen klaar bemerken;

Zijn goedheid is verspreid op al Zijn werken.

Amen

 

Deuteronomium 26

Deuteronomium 26

Mijn God, hoe snel vergeet met zijn bevrijding.
Blijdschap valt licht ten offer aan ontwijding.
Gij HEER, die heilig zijt en heilig voorging,
vergeten zijn uw heil en uw verhoring. (Psalm 78:14, Nieuwe Berijming)

In Deuteronomium 26 geeft Mozes aan het volk een ritueel mee om de ervaring van bevrijding levend te houden: Elk jaar moet het eerste van het land worden verzameld en aan de Heere worden getoond. Dat moet ten overstaan van een priester gebeuren. Deze priester representeert God. Bij het aanbieden van een mand met de eerstelingen van de oogst moet men een verklaring, een belijdenis uitspreken:

Het land waar deze vruchten van geoogst zijn, is niet mijn eigendom. Dit land is eigendom van de Heere. Dat ik het mag gebruiken, heb ik te danken aan de belofte die God aan mijn verre voorouders heeft gegeven. Deze voorouders hadden geen eigen land. Ze zwierven als vreemdeling rond in dit land. Later trokken ze naar Egypte, waar we uitgroeien tot een groot volk. Wij werden door de Egyptenaren hard onderdruk, maar God hoorde onze noodkreten en verhoorde ons. De Heere leidde ons uit dit ellendige bestaan en gaf ons dit land, dat Hij had beloofd aan onze voorouders. Dit land van de belofte is een goed land. Heere, als dank dat ik deze grond mag bewerken en bebouwen en als dank voor die bevrijding zijn de eerste vruchten voor U.’

Van deze eerste opbrengst wordt een feestmaal gemaakt. De Levieten en de vreemden in dit land – beide groepen hebben geen eigen land tot hun beschikking – mogen deelnemen aan deze feestmaaltijd.

Als je nadenkt over die eerste oogst: Na het zaaien en bewerken van de grond en lang wachten is de eerste opbrengst niet voor jezelf. Van oogst van vorig jaar is misschien nog weinig overgebleven. Wat er nog is, is niet meer vers. Van dit vers geoogste graan zou je lekker brood kunnen bakken. Anders dan dat muffe brood met het graan van vorig jaar. Van de verse vruchten zou je een heerlijke salade kunnen maken. Anders dan die verlepte en beschimmelde vruchten die nog zijn overgebleven. De eerste oogst zou met een grote winst verkocht kunnen worden, zoals het eerste vaatje vers gevangen haring met enorme bedragen wordt geveild.
Het eerste, het verse wordt aan God gewijd. In een ritueel dat het besef levendig wil houden dat dit land geen eigendom is en dat we hier op welk stukje grond dan ook ‘geen blijvende stad’ hebben. Ook het land van de belofte, door de God van Israël aan Zijn volk gegeven, wordt nooit eigendom. Het besef eens vreemdeling te zijn geweest, ook in dit land, mag niet vergeten worden. Er is geen ‘garstige breite Graben’ tussen toen en nu. Van de ervaring van de voorouders mag Israël niet zeggen: wij zijn verder in tijd, wij zijn anders, wij wortelen in deze grond.

Vreemden zijn wij, ooit geroepen,
uitgetogen en geen plek
waar wij al thuis zijn. (Gezang 813 Nieuwe Liedboek)

De geschiedenis van zwerven en onderdrukking, van verhoring en uittocht is niet alleen de geschiedenis van onze voorouders maar ook van ons. Al is ons leven anders. Al is het contrast groot: Zij moesten zwerven, wij hoeven niet meer te gaan. Het verschil is in de eerste opbrengst van land steeds weer te proeven, te ruiken, te voelen, te zien. En het moet ook gehoord worden in de woorden die uitgesproken bij het aanbieden van die eerste vruchten: U bracht ons hierheen. Dit land gaf U aan ons, net als deze opbrengst, de eerste van dit nieuwe seizoen. We mogen nog veel verwachten. Maar voordat we alles binnenhalen, is het eerste voor U. Niet wat we overhouden of de restanten, maar het eerste dat anders naar onze keukens zou gaan, in onze pannen zou komen, in onze ovens, in onze voorraadschuren. Hier is het. Het is voor U. Dankdag staat dus hier aan het begin van de oogst, niet aan het eind.

Het eerste is voor God. Maar het mag, nu het gewijd is aan God, worden gebruikt voor een feestmaal van de hele gemeenschap. De Levieten en de vreemdelingen, zij delen in de vreugde. Zij ontvangen mede, wat wij weer van God terugkrijgen.

In de commentaren wordt gesteld dat dit ritueel de identiteit van het volk Israël vormt en bepaalt als volk van de Heere. Gods volk is een dankbaar volk. Het verse wordt gewijd aan God en gedeeld met anderen. Dit is er wat er elk jaar moet gebeuren.

In elk derde jaar, wanneer al weer enkele jaren van opbrengst zijn geweest, waarin een voorraad opgebouwd kon worden, wordt van die oogst een tiende gevraagd. Om de drie jaar is een tiende voor God. En dat wordt gegeven aan degenen die zelf geen opbrengst hebben, aan de sociaal kwetsbaren, aan degenen die snel aan het kortste eind trekken: de Levieten, de vreemdelinge, de weduwen en de wezen. Uitgebreid moet er voor de Heere worden verklaard dat er geen mooie sier wordt gemaakt, maar dat ook echt het tiende wordt gedeeld. Wat gedeeld wordt is opnieuw geen restant. Wat gedeeld wordt is geen eten dat onrein geworden is, omdat er tijdens een onreine periode toch van dat eten gebruik gemaakt is. Wanneer er voedsel dat rein gebleven is wordt gedeeld, wanneer degene die deelt eerlijk, zuiver en rechtschapen is, mag er ook gebeden worden om een nieuwe zegening, een nieuwe oogst.

In Deuteronomium worden aanwijzingen gegeven hoe het volk heeft te leven in dat nieuwe land, dat van God ontvangen wordt. In dat land dient de geschiedenis van Gods leiding en verhoring steeds een levendig besef te blijven. Dat ligt niet achter ze. Zoals de voorouders hebben geleefd in vertrouwen op de belofte die eens vervuld zouden worden, hebben ook de kinderen en het nageslacht te leven vanuit die belofte, dat het land en de oogst door God gegeven wordt. In Deuteronomium wordt vaak gesproken over ‘heden’, ‘nu’. Hier zijn aanwijzingen voor een toekomst, een toekomst die heden is voor degenen die Deuteronomium lezen. Dit heden is het heden waarin God werkt, die altijd heeft gewerkt en zal werken. Een heden dat ook een oordeel over de tijd is, als God wordt vergeten. Hoor Israël – Israël wordt geroepen in een samenleven met de Heere. Het volk leeft voor Gods aangezicht. Niet alleen als het in de tempel voor God verschijnt, maar ook daarbuiten, op de akker, in de werkplaats, in het dorp of in de stad. Dat leven voor Gods aangezicht schept verplichtingen naar God en de mensen, die door God ook tot de gemeenschap worden gerekend: de vreemdelingen, de weduwen, de wezen, de armen. Dan is dankbaarheid niet alleen iets van woorden, maar ook iets heel praktisch.

In de Gereformeerde traditie is het vreemdeling-zijn bewaard gebleven. Zo ligt aan de Heidelberger Catechismus het vreemdeling-zijn ten grondslag: gevluchte gelovigen die hen heil in Heidelberg kwamen zoeken en daar vluchtelingengemeenten hadden. Ze hadden niets meer, misschien alleen wat handbagage. Hun thuis waren ze kwijt. En of ze ooit konden terugkeren? Wat hadden ze nog? Wat is hun houvast? Dat ze eigendom waren van Jezus Christus, hun getrouwe Zaligmaker. De ervaring van buiten het paradijs gekomen zijn, kon goed uitgelegd worden met hun eigen ervaring van balling-zijn. Waaruit kent u uw ellende (ellende = uitlandig = ballingschap)? De ‘aartsvader’ van de gereformeerde traditie was een vluchteling en verwerkte dat in zijn geschriften, zoals zijn commentaar op de psalmen (vgl. Herman Selderhuis, God in het midden. Calvijns theologie van de psalmen; Idem, Calvijn als vluchteling.)

Gebruikte literatuur
De commentaren op Deuteronomium van:

  • Daniel I. Block (NIVAC)
  • Walter Brueggemann (AOTC)
  • Jack R. Lundbom (Eerdmans)
  • Gerhard von Rad (ATD)

Verder:

  • Jürgen Ebach, ‘“Ein umherziehender Aramäer war mein Vater”. Fremdheitserfahrungen als Identitätsmoment des Volkes Israel. (Vortrag in der Karlskirche Kassel 2010)’, in Idem, Mehrdeutlichkeit. Theologische Reden 9 (Uelzen: Erev Rav, 2011) 128-141.
  • Christian Möller, ‘Gerhard von Rad. Oder: Homiletik als Stimmbildung’, in: Idem, Die homiletische Hintertreppe. Zwölf biograpgisch-theologische Begegnungen (Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 2007) 11-30.

 

Preek zondag 30 oktober 2016

Preek zondag 30 oktober 2016
Deuteronomium 15:1-18
Boodschap: God geeft overvloed

Gemeente van onze Heere Jezus Christus,

Ik stel het me zo voor hoe het volk Israël daar bij de Jordaan staat,
na 40 jaar door de woestijn bijna klaar om het Beloofde Land binnen te gaan.
Ze staan al voor de Jordaan.
Ze kunnen er al overheen, alleen nog die toespraak die Mozes houdt
om hen allerlei aanwijzingen te geven over hoe het moet in dat land.
Ik stel het me ook voor dat er tussen al die mensen die naar  Mozes luisteren
er ook zijn, die bij zichzelf denken:
‘Ja, ja, kom nou maar op, laten we de Jordaan overgaan.
We zijn al zo lang onderweg.
Eerst nog die woorden die Mozes nog allemaal te zeggen heeft.
Over hoe we de feesten moeten vieren, hoe we met elkaar om moeten gaan,
over de taken van de koningen, de profeten, de priesters en de levieten.
Allemaal zoveel. Dat kunnen we niet onthouden.’
Mensen bij wie de gedachten afdwalen, omdat ze vol ongeduld al vooruit denken
aan hoe het zal zijn in dat Beloofde Land,
die niet kunnen wachten om de Jordaan over te steken.

Uiteindelijk zullen ze ook gaan.
Hoeveel van de woorden die Mozes gesproken heeft, zullen nog zijn blijven hangen?
Hoeveel van die woorden zullen ze in hun hart, in hun gedachten meedragen?
Hoe zal het over 7 jaar zijn: zouden ze dan nog aan de woorden van Mozes denken
die hij voor de Jordaan gesproken heeft over het kwijtschelden van de schulden?
Iemand die in die jaren tegenslag heeft gehad met zijn vee:
ziekte onder zijn koeien en schapen uitgebroken,
waardoor hij bij zijn buurman moest aankloppen om hulp.
Zou die buurman hem dan hem helpen
of zou hij zeggen: ik heb zelf al mijn vee nodig. Je krijgt van mij niets?
Zou hij toch geven, maar bij elk nieuw jaar als de koeien gekalverd hebben
en de ooien gelammerd naar zijn buurman gaan
om hem te herinneren dat hij dit succes toch aan hem te danken heeft
er steeds op hinten dat hij toch wel verwacht dat de buurman hem terugbetaald
liefst nog extra, bovenop wat hij gegeven heeft, als een soort rente?
‘Je staat bij mij in de schuld, buurman!’

Iemand die een stuk grond heeft verworven
en veel tijd heeft gestoken in het bewerken van het grond,
maar erachter komt dat de grond die hij gekregen heeft schrale grond is,
nauwelijks vruchtbaar, waardoor er voor hem en zijn gezin te weinig te eten is
en bij zijn buurman moet aankloppen om hulp
en dan zegt: ik wil je best helpen, maar dan moet jij voor mij iets doen.
Voortaan moet jij mijn akkers omploegen en inzaaien.
Als je dat voor mij doet, dan wil ik je graan geven om in te zaaien voor een nieuwe oogst.

Hoe zal dat na die 7 jaar zijn?
Ik kan me zo voorstellen dat die man met die veeziekte, waardoor hij tegenslag had,
de woorden van Mozes nog herinnert en de jaren aftelt: nog 4 jaar, nog 3, nog 2, volgend jaar!
En dat in het 7e jaar de buurman er alsnog op staat dat de schuld wordt afbetaald.
‘Maar buurman, ben je de woorden van Mozes vergeten,
die ons opdroeg om na 7 jaar de schuld kwijt te schelden?
Als ik op mijn beurt aan jou geleend had, had ik je niets meer terug laten betalen.
Je schuld aan mij was dan voorbij.’
En dat de buurman dan antwoordt: ‘Mozes? Dat is toch al heel lang geleden?
Een andere tijd, nog aan de andere kant van de Jordaan.
Hij heeft toen zoveel wetten en regels meegegeven,
die heb ik allemaal niet onthouden.
Je moet me terug betalen, want je bent het me gewoon schuldig.
Lekker makkelijk: eerst aan mij om steun vragen en vervolgens suggereren
dat je niet verplicht bent om het aan mij te voldoen.
Dat zou een mooie boel worden, als iedereen zo gaat denken.
Nee, dat werkt niet.’

Of die boer met de grond die te weinig opleverde.
Na enkele jaren hard werken erop hoopt, dat hij vanaf dit 7e jaar weer vrij af zou zijn
en al zijn tijd kon besteden aan zijn eigen boerderij, zijn eigen bedrijf.
‘Het zevende jaar? Dat kun je niet menen.
Een regel van Mozes, in naam van God?
Mozes, een andere tijd, vroeger. Die regels gelden niet meer.
Mozes had toen aan die andere kant van de Jordaan niet voorzien
in wat voor een tijd we zouden komen.
Hij had trouwens makkelijk praten.
Als oude man had hij geen gezin om te onderhouden.
Ik heb ook een gezin te onderhouden.
Als jij niet betaalt, wil je overbuurman mij ook niet meer betalen.
Straks betaalt niemand mij meer terug, omdat jij je beroept op die oude regels.
Dat zou een mooie boel worden.
Ik heb ook een gezin te onderhouden.’

Of zou het anders zijn?
Een boer die zijn buurman ziet tobben en worstelen met zijn vee
en hem bijspringt en in het 7e jaar zegt: het is nu genoeg.
Nu hoef je mij niet meer te betalen?
Een grote boer die ziet dat die andere boer niet vooruit boert
vanwege die slechte grond en royaal de ander ondersteunt
en hem af en toe een extraatje geeft, omdat hij zelf het zo goed getroffen heeft
en graag zijn hart wil laten spreken, omdat hij zichzelf zo gezegend voelt.
Zou het zo gegaan zijn?
Ik denk dat Mozes niet voor niets nog even zo heel nadrukkelijk hierbij stil staat.
Alsof hij er niet gerust op is, hoe dat in het Beloofde Land zal gaan.
Alsof ze daar, aan de andere kant van de Jordaan
helemaal zullen vergeten, dat dit land een geschenk is,
Dat ze daar niet zelf hard voor hebben gewerkt hebben, maar een gave van God,
omdat de Heere zo royaal is, zo gul
en het bovendien beloofd had aan Abraham, Izaäk en Jakob
en verheugd is om Zijn belofte aan de vaderen gedaan in vervullen kan laten gaan.

Mozes geeft het nog maar eens aan, vanuit de verwondering over Gods gulheid
en ontzag voor alle gaven die God zal geven:
God geeft zoveel, er hoeft niemand gebrek te lijden.
Zoveel, als je met elkaar deelt, hoeft er niemand arm te zijn of tekort te komen.

Zou het bij het volk Israël anders zijn geweest dan in onze tijd?
Onze tijd waarin er een grote kloof is tussen rijk en arm,
het Westen waar wij zijn, waar we het goed hebben, zeer goed zelfs
en mensen in andere gebieden, waar volwassenen nauwelijks rond kunnen komen,
kinderen over vuilnisbelten moeten gaan om toch nog iets te vinden
Dat door de rijkeren is weggegooid,
kinderen en volwassenen die onder erbarmelijke omstandigheden moeten werken,
lange dagen voor een klein loontje.
Als enkeling kun je soms maar heel weinig doen,
omdat we allemaal in een systeem zitten, dat veel oneerlijkheid veroorzaakt,
maar wel dat groter en sterker is dan ons,
Dat kan soms een machteloos gevoel geven:
Je weet: daar in Bangladesh hebben ze hard moeten werken
Voor de kleding die ik misschien maar één seizoen draag.
Maar ik help ze ook niet door uit protest helemaal niets te kopen.

Mozes kijkt niet naar de ellende ver weg,
maar bij wat zich dichtbij afspeelt: bij je eigen buurman, je buurvrouw, iemand uit de straat,
uit hetzelfde dorp, dezelfde regio.
Een naaste: iemand waar je naast woont.
Je loopt langs iemands huis en ziet hoe het in huis is en in de tuin,
hoe het op zijn akker is en in zijn stal,
hoe de kinderen erbij lopen.
Mijn moeder vertelt wel eens dat ze als kind zich ervoor schaamde
hoe de andere kinderen uit het gezin erbij liepen.
Dan zorgde ze ervoor dat de jongere broertjes of zusjes niet zichtbaar waren
als ze met de klas langs liepen, omdat ze er dan zo onverzorgd bij liepen
en het was haar trots dat ze ons als kinderen er verzorgd bij kon laten lopen
ook al hadden mijn ouders in die tijd ook niet altijd zoveel te besteden.
De ander is een naaste, dat wil zeggen: die ander gaat je aan.
Ook al heb je een heel andere opvatting over hoe hij zijn bedrijf moet runnen,
of heb je bedenkingen bij hij voor zijn gezin zorgt
en heb je voor jezelf een mening, omdat je zoveel van die ander ziet.
Wat je moet zien bij die ander, zegt Mozes, is dat hij, zij je naaste is.
Je naaste, dat is je gelijke.
Net als jij iemand die een leven heeft, maar misschien wel veel meer moeite heeft
om van zijn leven iets te maken.
Meer nog: iemand die gelijk is, omdat zij een ziel heeft, een ziel te verliezen heeft.
In mijn Bijbel waarin ik mijn aantekeningen opschrijf bij een Bijbelgedeelte,
heb ik hier opgeschreven: het is het verschil tussen medelijden en bewogenheid.
Dat klinkt misschien raar, een verschil tussen medelijden en bewogenheid.
Het heeft allebei te maken met hoe je kijkt naar die ander en naar jezelf.
Maar medelijden kan iets hebben, dat je het voor jezelf vindt
dat je het beter doet, je doet het zo gek nog niet.
Jij staat iets hoger op de ladder, omdat jij kan helpen
en dat geeft je dan ook een bepaalde macht: ik bepaal of zij geholpen worden.
Ze moeten niet het lef hebben om moeilijk te doen, om mijn hulp te weigeren.
Bewogenheid is kijken met je hart,
jezelf indenken hoe het is om in diezelfde omstandigheden te zijn.
Dat je de ander ziet als gelijke, een mens,
die ook een verhaal te vertellen heeft,
misschien wel ingewikkelder dan jouw eigen levensverhaal
en dat het de moeite waard is om naar het verhaal van die ander te luisteren,
omdat die ander ook een schepsel van God is
en net als jij ook iets van Gods beeld in zich heeft.
En dat je je daarom omgekeerd iets van God hebt te laten zien naar die ander toe.
Die ander is niet minder dan jij, alleen omdat hij minder heeft,
minder te besteden heeft, minder zakelijk instinct heeft, minder gogme.
Je naaste, je broeder – je moet iets met die ander, je mede-mens.
Die ander is je door God gegeven: een naaste, een broeder, een band.
Je kunt je van die ander niet afmaken, niet ontdoen.

Moet je dan altijd helpen?
Nee, zegt Mozes, maar wel eens in de 7 jaar schoon schip.
Het heeft iets van de sabbat, de 7e dag van de week.
De sabbat is dat je met elkaar, als hele gemeenschap bij elkaar komt,
voor Gods aangezicht.
Dat 7e jaar heeft iets van een sabbat: opnieuw kunnen beginnen.
Een verbondenheid met elkaar, omdat je samen bij God hoort.
Voor God valt het het verschil tussen mensen weg,
ook het verschil tussen rijk en arm, tussen mensen die meer zijn en minder.
Ik kan de uitspraak tegen, dat in dit hoofdstuk juist de kloof wordt overbrugd,
die het meest diep is en het meeste pijn doet:
namelijk dat je niet kunt meedoen met de gezamenlijke vreugde
omdat je niemand bent, omdat je minder hebt.
Dat is een kloof die soms heel onbewust er is.

Dat werd ik me ooit bewust door een parabel die ik eens las over twee kerken in Hamburg.
Ik vertel het in verkorte vorm (Fulbert Steffensky):

In Hamburg stonden twee kerken dicht bij elkaar.
De ene, de Katharinenkirche, staat er nog steeds.
Een mooie en rijke kerk.
Deze kerk was omgeven door patriciërhuizen.
Vandaag de dag de kerk er nog steeds uit als een schip dat niet ten onder kan gaan.


De andere kerk, de St. Anna, stond op een steenworp afstand,
aan de andere kant van het Tolkanaal, is juist wel ondergegaan, bestaat niet meer.
Het was een onopvallende en kleine kerk.
Het was een Assepoester-kerk, omgeven door daglonerhuisjes. Zo’n 18.000 mensen woonden er op het kleine stukje om deze kerk heen.
Dagloners, die zich elke dag weer opnieuw verhuurden.
Een kleine stad, volgestouwd met mensen, honden, katten en ratten.

Twee kerken, gescheiden door een kwaadaardige kloof die niet de naam Tolkanaal draagt, maar armoede en rijkdom.
Wat hebben deze twee kerken met elkaar te maken?
Laten wij beide kerken met elkaar in gesprek brengen.

Katharina kent de zin van de apostel Paulus uit de brief aan Efeze:
Want hij is onze vrede, hij die met zijn dood de twee werelden één heeft gemaakt, de muur van vijandschap ertussen heeft afgebroken (Efeze 2:14).
Ze zegt het tegen Anna: “Het zijn toch kleine dingen die ons scheiden?
Het zijn slechts materiële zaken.
God kijkt slechts naar het hart en niet uiterlijkheden, zoals tanden, geld en rijkdom.


Anna zucht. Zij zou zo graag eens met Katharina zijn.
Maar zij is poetsvrouw bij Katharina en krijgt zo weinig betaald.
Haar man is vuilnisman, die het afval van Katharina ophaalt en verdient niet veel.
Katharina is goed opgeleid en heeft haar woordje klaar.
Anna had geen tijd en geld voor een opleiding.
Anna leest de Bijbel iets langzamer.
Zij begint niet met de verzoening en de vrede.
Allereerst leest zij tot haar troost, dat God de armen liefheeft.
Dat God een God van de rechtelozen is, van de mensen zonder land of bezit, van de gebondenen.
Kan het zijn dat, zo vraagt zij zich af, dat het evangelie ons niet samenbindt? Dat het evangelie geen laffe vrede wil?
Anna zucht. Zij zou graag willen instemmen met Paulus’ hoge lied over de liefde, waarin hij tot vrede oproept en haar zegt dat de liefde zich niet laat verbitteren.
Maar hoe kan zij niet verbitterd raken en niet zelfzuchtig zijn zoals de apostel vermaant, als zij geen brood voor haar kinderen heeft?
Hoe kan zij niet zelfzuchtig zijn als zij haar huur niet meer kan betalen?

Deze twee, Katharina en Anna, lezen de Bijbel allebei anders, zegt de parabel.
Dat vind ik zelf wel heel scherp tegenover elkaar gezet,
want dat Christus twee tegenovergestelden bij elkaar brengt,
Jood en heiden, arm en rijk, God en mens, de heilige God en de verloren zondaar,
Dat is de kern van het evangelie.
Maar die verzoening moet ook praktische gestalte krijgen.
Niet alleen tussen God en ons, maar ook tussen ons en anderen.
Mozes zegt dat ook tegen het volk: vergeet nooit, dat je een verleden hebt,
waarin je zelf slaaf was en hard heb moeten ploeteren
en er zo aan onderdoor ging dat je het uitriep tot God.

Daarom ben jijzelf niet de maatschap, zegt Mozes,
maar God, je bevrijder die je een nieuw bestaan gaf in een nieuw land.
Zoals de ellende van jou het hart van God raakte,
zo moet de ellende van een ander ook jouw hart raken.
Gods bewogenheid is de norm voor ons gedrag.
Het gaat erom dat je in je gedrag ook iets weerspiegelt van hoe God is.
Hier spreekt Mozes over de gulheid van God: de Heere geeft royaal.
Als je je hart laat spreken, is dat niet om de aandacht op jezelf te vestigen,
om over een tijdje een standbeeld of een lintje te krijgen,
maar om iets van je God te laten zien.
Dat 7e jaar heeft iets van een sabbat: opnieuw kunnen beginnen.
Een verbondenheid met elkaar, omdat je samen bij God hoort.

In het Nieuwe Testament komt er een dimensie bij,
als Gods gulheid nog groter wordt en gestalte krijgt in de komst van Zijn Zoon.
Het heeft God heel wat gekost om ons vrij te krijgen.
Hij werd arm voor ons, omdat hij ons ieder stuk voor stuk zag in onze geestelijke armoede.
Christus zelf legde Zijn rijkdom en heerlijkheid af en werd mens.
Niet uit medelijden, maar uit bewogenheid.
Dan mag het jou ook wat kosten
en is het niet zo dat het bezit van Christus, het hebben van Christus,
het ontvangen van genade meer is dan alle aardse rijkdom?
Dan mag je ook wel wat van het royale hebben van onze goede God.
Dat kan met geld,
dat kan door kwijtschelden van de schulden die anderen hebben in het 7e jaar.
Maar niet om je ervan af te maken van die ander,
maar omdat het je juist om die ander is te doen, die net als jij Gods beelddrager is
en net als jij God nodig hebt.
Als het om die gave en die rijkdom gaat is ieder mens gelijk.
Amen

Preek zondagmorgen 16 oktober 2016

Preek zondagmorgen 16 oktober 2016
Deuteronomium 18:9-22

Gemeente van onze Heere Jezus Christus,

De Bijbel komt uit een andere cultuur, een tijd van heel lang terug.
Dat de Bijbel uit een andere, heel oude cultuur komt,
kun je als Bijbellezer geregeld merken.
Ook bij lezen van Deuteronomium kun je geregeld die ervaring hebben:
dit is wel een heel andere cultuur
En zeker bij dit hoofdstuk:
* je zoon of dochter door het vuur laten gaan,
* waarzeggerij, het duiden van de wolken, bezweringen
Komt u dat nog tegen vandaag de dag?

Het is meer iets uit de oude doos, praktijken van vroeger.
Als je over deze praktijken leest, dan kun je al heel snel denken:
maar wat heb ik er vandaag de dag aan?
Hoe moet dit gedeelte mijn geloof voeden, mij opscherpen?
Want dat is toch waarom je in de Bijbel leest
– dat je daarin iets van de Heere God meekrijgt waar je wat aan hebt voor je geloof?
En dat is toch ook waarom je naar de kerk gaat:
Dat je iets uit de Bijbel meekrijgt dat te maken heeft met wat je nu bezighoudt?

Al die verschillende praktijken zijn iets van vroeger
uit de tijd dat Israël het land Kanaän binnenkwam
en allerlei praktijken en gewoonten aantrof bij de inwoners van dat land,
godsdienstige praktijken die iets laten zien van hoe ze omgingen met hun goden.
Die praktijken – of technieken, dat kunnen we ook zeggen, zijn iets van vroeger, die tijd.
Maar waarin die praktijken in overeenstemmen,
raken ze aan iets dat misschien wel voor alle mensen door alle tijden heen geldt:
invloed hebben op je eigen toekomst,
wat op je afkomt – daarin kunnen sturen.
Want helemaal zeker over onze eigen toekomst zijn we niet.
We kunnen wel heel veel maatregelen nemen, heel veel plannen maken,
maar die kunnen door een onverwachte gebeurtenis zomaar ondersteboven worden gegooid.

Je kunt gaan nadenken over een pensioen:
Als ik niet meer hoef te werken, kan ik een aantal leuke dingen doen
waar ik nu nog niet aan toe kom.
De gedachte dat je pensioen eraan komt, kan je op de been houden,
maar je weet niet helemaal zeker of je dat pensioen ook daadwerkelijk haalt.

Je kunt een eigen bedrijf willen starten
en van tevoren alles goed doordacht hebben,
met verschillende mensen en instanties doorgesproken.
Onverwacht zit de economie tegen of gaat een belangrijke afnemer failliet
en je bedrijf komt in zwaar weer door die gebeurtenis die je niet kon zien aankomen.

Al die praktijken en technieken die in Deuteronomium 18 verboden worden,
hebben met die toekomst te maken, die toch altijd iets onvoorspelbaars blijft houden.
Ze maken de toekomst een beetje zekerder
Door met God wat te onderhandelen:
Als U nou dit doet, dan zet ik dat er tegenover.
Als U mij nu een goede omzet geeft, zal ik er U iets van geven.
Als U mij weer gezond maakt, zal ik U dan iets voor U terug doen.
Als U ervoor zorgt dat mijn huwelijk weer goed functioneert,
dan zal ik meer in de Bijbel gaan lezen en meer tijd besteden aan gebed.
Het heeft er iets van dat God in mij investeert en dat ik Hem daarvoor terug betaal.
Hij doet iets voor mij wat ik graag zou willen
en Hij krijgt er iets voor terug.
Dat is die eerste methode, die eerste techniek: de kinderen door het vuur laten gaan.
Waarschijnlijk gaat het niet om een verbranden van kinderen,
maar om een ritueel waarbij een kind wordt afgestaan aan God
Door dat kind tussen twee vuren door te laten lopen
of een soort brandmerk te geven: dit kind is nu van God.
Het heeft iets van God onder druk zetten:
U krijgt mijn kind pas als U als eerste iets geeft.
Als U dat niet geeft, mijn wens niet in vervulling laat gaan, dan krijgt U niets.
Het heeft iets van je toekomst zekerder willen maken door God te manipuleren, te bespelen.
Mijn toekomst heb ik eigenlijk niet in de hand,
maar als ik God onder druk zet, bespeel, dan heb ik er toch invloed op
dat ik een bepaalde, diep gekoesterde wens in vervulling zie gaan.

Waarom wordt deze praktijk zo scherp veroordeeld?
Want dat je iets alvast iets belooft, omdat God je wil helpen,
dat hoeft toch niet verkeerd te zijn?
Als je weer gezond wil worden, als je wilt dat je huwelijk weer een stuk beter wordt,
als je een bedrijf op wil starten,
dan kun je toch ook bidden om Gods hulp
en soms ook hartstochtelijk bidden om Gods hulp
en bij jezelf denken: als God mij helpt, dan wil ik mijn dankbaarheid tonen.
Maar in de praktijk die wordt veroordeeld,
gaat het niet om bidden,
want het  Uw wil geschiede ontbreekt.
De correctie die de Heere kan aanbrengen op onze plannen,
omdat de Heere dat voor ons beter acht, ontbreekt.
Iemand die zo sjachert met God, God probeert te manipuleren
is zo sterk overtuigt van zijn eigen plan;
dat zit zo goed in elkaar, dat moet wel doorgaan.
God zelf had dat niet beter kunnen bedenken.|
Hier is iemand bezig, die zich op hetzelfde niveau van God plaatst,
of misschien wel boven Hem
vanuit de gedachte: ‘Ik weet beter dan God wat goed voor mij is!’
Menselijke hoogmoed, waarbij iemand zichzelf zo belangrijk maakt als God zelf
en denkt God voor te kunnen schrijven hoe Hij moet handen.

En misschien is dat nog wel niet het ergste.
Want als je God onder druk zet, als je God wil manipuleren (‘eerst U, dan ik!’)
laat dat zien dat hoe je over God denkt.
Dat je Hem niet als een royale God, die van harte geeft en deelt van Zijn overvloed,
maar een God bij wie je moet leuren, die je moet omkopen
om iets gedaan te krijgen.
Het verraadt dat je denkt: Ik kan niet op God aan; ik vertrouw Hem niet.
Dan zie je niet wat God je steeds weer geeft:
de kleine en de grote zegeningen.
De grote zegening, zegt Mozes hier, is dat het volk het land krijgt,
een geschenk van de eigen God, die zich verbonden heeft met Zijn volk.D
Dan zie je niet hoe God steeds bezig is voor je te zorgen,
je gelukkig te maken, je een weg door het leven te wijzen onder Zijn zegen.
In die eerste techniek die genoemd wordt – over de kinderen die door het vuur gaan –
klinkt niet alleen de onzekerheid over de toekomst door
en daar grip op willen hebben,
maar ook onzekerheid over God, niet weten wat je aan God hebt
en daarom grip op Hem willen hebben door Hem onder druk te zetten.
Bij deze techniek is er nog wel het geloof dat God iets voor je kan doen,
maar dat je Hem dan wel een zetje moet geven.

Bij die andere technieken die genoemd worden
is meer de suggestie dat God niet zoveel zal doen.
Hij heeft niet zoveel invloed op wat er hier in het leven op aarde gebeurt.
Hij zit in de hemel.
Hij is te groot om Zich bezig te houden met dat aards gewemel, dat gepriegel.
Wie van deze technieken gebruik maakt
– het raadplegen van een waarzegger, het bekijken van wolken –
denkt ten diepste bij zichzelf: mijn kleine leventje is te onbelangrijk voor God.
God is er alleen voor het grote geheel:
de koers van de wereld of misschien is dat zelfs nog wel te klein voor Hem
die groter is dan alle zonnestelsels bij elkaar.
“God is zo groot, ik kan me niet voorstellen dat Hij zich bemoeit met mijn kleine leventje.”
De hele wereld zit vol wetmatigheden.
Als je die kent, dan weet je ook welke toekomst er op je afkomt
en dan kun je je erop instellen.
Als je naar de wolken kijkt en naar de gang die ze door de lucht gaan,
dan kun je daar iets zien van wat er in je leven gaat gebeuren.
Als je naar de sterren kijkt, de stand van de sterren, de horoscoop,
dan kun je een klein beetje weten wat er deze week in jouw leven gebeurt.

En waarom is dat dan zo erg dat Mozes zijn hartgrondige afkeer uitspreekt
en spreekt over gruweldaden, verfoeilijke praktijken?
Omdat ze ons aanleren de wereld te zien zonder God,
zonder dat God actief in deze wereld ingrijpt.
Je kijkt naar deze wereld, alsof er geen God is.
Alles ligt toch al vast en God verandert dat niet.
Je hoeft niet te bidden, want dat heeft toch geen enkele zin.
Jouw gebedje, die paar menselijke woordjes, kunnen die grote God toch niet bereiken.
Hij verandert de koers van de wereld niet om jou een beetje te helpen.
Bidden is meer dat je zelf met Gods weg met jou in het reine komt.

De Bijbel laat juist het tegenovergestelde zien:
God die zich actief bemoeit met deze wereld.
Het volk Israël heeft dat zelf kunnen ervaren:
hun noodkreten in Egypte bereikten de hemel
en God deed de poorten van Egypte open.
Vanmiddag zullen we dat in de kinderdienst ook horen:
het onrecht dat door Ninevé wordt gedaan, het oneerlijke en wrede van deze stad
is voor de Heere reden om zich actief te gaan bemoeien.
En Hij stuurt er een enkeling op af, een klein mens om die honderdduizenden te veranderen.
En wat dacht u van Abraham, die het waagde met God te onderhandelen
door de Heere wat betreft Sodom en Gomorra op andere gedachten te brengen
en de Heere die de smeekbeden van Abraham serieus neemt:
Als er nog 10 rechtvaardigen zijn, zal Hij de stad sparen
en Zijn plan om de stad te verwoesten niet ten uitvoer te brengen.
Het gebed van een enkel mens kan God al op andere gedachten brengen
en een hele koerswijziging in de geschiedenis tot stand brengen.

Vreugde of blijdschap, droefheid of smart,
er is een God, er is een God,
stort bij Hem uit, o mens toch Uw hart,
er is een God Die hoort.
Ga steeds naar Hem om hulp en om raad,
wacht niet te lang, ’t is spoedig te laat,
dat niet door twijfel ’t hart wordt verstoord,
er is een God Die hoort.

Ik vind het altijd weer indrukwekkend en troostvol om die ene zin te zingen
uit het Adventslied: en onder millioenen hebt Gij ook mij in ’t oog.
Israël, weet je waarom je je daar niet mee moet inlaten?
Ze suggereren dat je God niets om te geeft.
Dat je te onbetekenend bent, te nietszeggend,
dat jouw lot Gods hart niet in beweging kan brengen, God niet kan raken.
Gemeente, ik hoop dat u uw Bijbel beter kent
en dat u God beter kent om te weten
dat God zich steeds weer opnieuw laat raken, zich laat zien,
zich met uw leven bemoeit, actief bemoeit
en in staat is en bereid is om een hele koerswijziging in uw leven aan te brengen
en Zijn plan met u, met jou te wijzigen, omdat je tot Hem bidt voor jezelf.
Verbidden: door gebed God op andere gedachten brengen.

In plaats van al die praktijken, vraagt God iets anders en geeft Hij ook iets anders.
Hij vraagt oprechtheid en Hij geeft een profeet.
Oprechtheid (vers 13) – daarbij gaat het om een hart dat onverdeeld is.
Vaak kan ons hart juist verscheurd zijn:
Aan de ene kant wil je God dienen, aan de andere kant trekt de wereld nog zo.
Aan de ene kant wil je tijd voor God hebben, aan de andere kant is er nog zoveel dat moet.
Aan de ene kant wil je je helemaal overgeven en leven in vol vertrouwen op God,
maar je wilt toch weten waar je aan toe bent, grip hebben.
Aan de ene kant wil je helemaal voor God gaan, maar aan de andere kant,
Stel je dat God je laat zitten en niet geeft wat je nodig hebt,
laat ik er dan maar iets bij nemen, waar ik ook mijn vertrouwen op stel.
Iets om achter de hand te hebben, voor het geval God niet thuis geeft.
Doe dat niet! Maar zorg ervoor dat je hart helemaal op God gericht is.
Eén richting, één totale focus op God.
Loyaliteit zonder reserve, overgave zonder iets van jezelf terug te houden.

Om die gerichtheid, die loyaliteit, die overgave te versterken
geeft God een profeet,
geen uitzonderlijk iemand, niet iemand die allerlei geheimzinnige kennis heeft
en ingewikkelde rituelen om invloed op God uit te oefenen heeft,
maar iemand die is zoals jullie.
Die daarom ook je worstelingen kent, je strijd om je hart op God te richten.
Vanmiddag gaat het over een profeet, die niet naar God wil luisteren
en voor God op de loop gaat.
Een mensje uit het stof verrezen, maar wel iemand die Mijn woorden tegen je zegt.
Iemand, net als jullie, maar die wel het besef levend houdt,
dat God er voor je is, dat Hij om je geeft
en dat Hij niet aan jou voorbijgaat, maar je door en door kent
en voor jou persoonlijk een weg heeft uitgestippeld
en die hoopt dat je tot Hem komt.
Geen supermens of supergelovige, maar wel iemand die gekenmerkt wordt
door oprecht geloof en de strijd met het eigen hart aangaat
om de aandacht volledig op God te hebben, gaat voor de focus
in een wereld die steeds afleidingen biedt
en allerlei alternatieven voor God aanreikt.
Door die mens, door die woorden is God zelf in het midden,
de levende God die Zijn stem laat horen, die Zich bekend maakt,
Die geen geheimzinnige macht is, die je nauwelijks kunt kennen,
maar tot wie je kunt gaan met je gebeden, met je dank,
Met wie je kunt leven, met wie je kunt strijden – net als Jakob – om de zegen te ontvangen.

In de Herziene Statenvertaling staat Profeet met een hoofdletter
waarmee het geloof wordt aangegeven dat die Profeet uiteindelijk Christus is.
Dat is Hij ook, deze profeet, God die aan ons gelijk werd,
maar tegelijkertijd is het ook de belofte dat in elke tijd mensen zullen zijn,
die profeet zijn,
die tegen je zeggen wat God van jou vraagt,
die tegen je zeggen wat God in deze tijd vraagt,
die in deze tijd aanwijst waar God werkzaam is,
die het steeds weer zegt en voorleeft, dat God er is, en werkt
dat Christus, de Profeet die opstond, de Heer is die leeft tot in alle eeuwigheid.
Amen



Preek zondag 2 oktober 2016 -middagdienst

Preek zondag 2 oktober 2016 -middagdienst
Israëlzondag
Deuteronomium 4:23-40
Tekst: Want de HEERE, uw God, is een verterend vuur (vers 24a)

Gemeente van onze Heere Jezus Christus,

Op deze Israëlzondag had ik stil willen staan bij het bijzondere van de God van Israël,
namelijk dat de God van Israël – de enige God die er is (er is geen andere God),
dat die God uit de hemel neerdaalde om op aarde te zijn.
Er zijn verschillende teksten in het Oude Testament die er van spreken
dat God op aarde komt, om te wonen tussen Zijn volk Israël.
Dat God naar de aarde komt,
dat is niet iets wat in het Nieuwe Testament voor het eerst gemeld wordt,
maar dat wordt in het Oude Testament reeds aangegeven,
bijvoorbeeld in de verhalen over de bouw van de tabernakel en de tempel,
de tabernakel een tent, de tempel een huis voor God om te wonen.
Dat zou een mooie, bemoedigende preek worden,
met misschien ook wel nieuwe inzichten,
namelijk dat de komst van de Heere Jezus op aarde
niet echt nieuw is ten opzichte van het Oude Testament,
omdat daar al gesproken wordt over Gods afdalen op aarde.
Het nieuwe zou dan zijn, dat met Christus God als mens op aarde komt
om net als ons te worden.
(Het heeft me trouwens verrast dat de thematiek van God die op aarde afdaalt
naar de tabernakel of de tempel niet in Deuteronomium voorkomt. Wel Ex/Lev).

Maar niets van deze thematiek verder in deze preek,
want ik bleef haken bij een andere karaktertrek van God, die in dit gedeelte wordt gemeld:
Want de HEERE, uw God, is een verterend vuur, een na-ijverig God.                
Dat is nogal een uitspraak: God als een verterend vuur.
Ik kreeg deze uitdrukking, dit beeld niet meer uit mijn gedachten.
Want dat is niet een tekst om op een stichtelijke kaart af te drukken
om die aan een medegelovige te sturen.
Want wat zal de gedachte zijn, als iemand een kaart krijgt met zo’n Bijbeltekst:
Want de HEERE, uw God, is een verterend vuur, een na-ijverig God.  
Dit is ook tekst waarvan je hoopt dat iemand die niet zo vaak in de kerk komt
of de Bijbel niet kent, hoort.
Want wat zullen de gedachten zijn van iemand,
die niet weet dat er ook zoveel andere teksten over God in de Bijbel staan,
en dan over God te horen krijgt dat Hij een verterend vuur is.
Dat is niet echt een beeld dat uitnodigt om in de gemeenschap van God toe te treden.

Nu kan heel gemakkelijk de gedachte ontstaan dat God als een verterend vuur
meer iets voor het Oude Testament is
en dat dit beeld van God in het Nieuwe Testament wordt gecorrigeerd
door een beeld dat veel liefdevoller is, uitnodigender, geduldiger.
Maar het is vandaag Israëlzondag.
De kerk heeft God niet beter begrepen dan het volk Israël.
Dat mogen we op deze Israëlzondag niet doen
– op geen enkele zondag mogen we doen dat het beeld
dat het Nieuwe Testament van God een heel ander beeld geeft van God.
Dat waar de Heere in het Oude Testament strakkere, hardere trekken heeft
die in het Nieuwe Testament worden gecorrigeerd.
Want het Nieuwe Testament heeft geen andere God dan het Oude Testament
en spreekt ook niet anders over de Heere dan in het Oude Testament.
Ook in het Oude Testament wordt gezegd dat God liefde is.
Kijk alleen maar in dit hoofdstuk, vers 31 – tenminste in de NBV:
Want de HEER, uw God , is een God van liefde.
En omgekeerd wordt in het Nieuwe Testament gesproken over een God die toornt.
Juist deze tekst over God als een verterend vuur wordt in het Nieuwe Testament aangehaald.
In het laatste vers van hoofdstuk 12 wordt deze tekst aangehaald
Om de gemeente aan te sporen trouw aan God te blijven
en naar Hem te blijven luisteren en dienen – Want onze God is een verterend vuur!
We kunnen dit beeld niet zomaar aan de kant schuiven.

Waarom dit beeld bij mij bleef haken, is omdat ik dit niet altijd bewust ben
in mijn eigen omgang met God.
Wanneer ik de kerk binnenkom om een kerkdienst bij te wonen
en naar een preek te luisteren.
Ik kom dan naar de kerk om bemoedigd te worden,
Weer iets van God te horen, om mijn geloof te versterken.
Dat de God die tot mij spreekt ook een verterend vuur kan zijn,
ben ik mij niet altijd bewust.
Misschien wil ik dat ook niet, dat deze kant van God in de aandacht kom
omdat ik dan niet weet wat er dan van mijn geloof, maar vooral van mijzelf overblijft.
Want wie kan God onder ogen komen?
Wie kan de stem van de Heere horen, in zich opnemen
en dat er levend van afbrengen?
Mozes houdt dat het volk Israël voor:
Weet je wel hoe bijzonder het is dat je nu nog leeft?
Want je hebt de Gods stem vanuit het vuur gehoord!
Zo kom ik niet uit de kerk: in verwondering dat ik de ontmoeting met God heb overleefd.
Zo bezig met die tekst denk ik, dat ik zelf wel meer van dat ontzag voor God mag hebben.
Ik bedenk me dat er gemeenteleden nu zijn,
die zeggen: Ja, maar dat ontzag voor God heb ik wel degelijk.
Als ik naar de kerk ga, als ik tot Hem nader in het gebed of uit de Bijbel lees,
Dan besef ik dat ik voor de heilige God sta die niet met zich laat spotten.
En misschien denkt u er dan bij:
Het zou niet verkeerd zijn om meer besef van de heiligheid van God te hebben.
Om er bij stil te staan dat God niet zomaar met zich laat spotten.

Wat is dat voor een beeld van God: God als een verterend vuur?
Wat bedoelt Mozes ermee?
Dat is altijd goed als u in de Bijbel op iets stuit waarvan u denkt:
‘Hier kan ik niets mee.’
Dat u dan op onderzoek uit gaat,
om te achterhalen wat er met die Bijbeltekst bedoeld wordt
en wat u er toch van zou kunnen leren.
Wat bedoelt Mozes ermee en waarom gebruikt hij juist nu dit beeld van God?
Dat heeft met het voorafgaande te maken:
maak geen beeld van God.
Maak geen beeld van hout of steen, van goud of koper of welk materiaal ook,
want de Heere, uw God, is een verterend vuur.
Deze tekst mogen we dus niet zomaar los citeren.
Dat de Heere een verterend vuur is moeten we in het kader zien van die beelden
die mensen kunnen maken van God.
Stel dat we bedenken dat we hier in de kerk een beeld van God zouden willen hebben,
een beeld van goud of koper (het moet er wel mooi uitzien!)
of van steen of hout
– dat kan gewoon niet.
God kan niet in zo’n beeld van steen of hout, van koper of goud huizen.
Want dat was de gedachte van zo’n beeld dat je liet maken:
dat de god die je diende dan in zo’n beeld kwam wonen
en dan had je die god zo makkelijk dichtbij.
Je kon hem dan in de kamer neerzetten
en dan kon je bij jezelf denken: ik ben mijn god in huis.
Je kon ervoor gaan zitten, met je gedachten op dat beeld gericht.
Dat hielp dan bij de concentratie
en omgekeerd als dat beeld dan naar je keek, dan wist je: mijn god kijkt naar mij.
Ik kom in de kijklijn van mijn god
en als ik hem aanraak, vloeit er zegen over naar mij vanuit dat beeld,
want Gods kracht stroomt in mij over.
Een beeld van God suggereert dat je Hem heel dicht bij je hebt,
onder handbereik, je kunt Hem zien en aanraken.
Hij is niet ver, Hij is niet verborgen.
Je hoeft je nooit af te vragen waarom Hij zich niet laat zien of waar Hij is.
Hij is bij je.

Dat kun je niet maken – want God is een verterend vuur.
Onze God past niet in zo’n beeld.
Zijn grootheid, Zijn heiligheid zou dat beeld verteren.
Dat is het eerste aspect: wanneer onze God met zo’n beeld in aanraking komt,
dan blijft er van dat beeld niets over.
Zoals bij een elektrisch apparaat, een lamp waarbij teveel stroom op staat,
dat er kortsluiting komt: het bolletje knapt of het apparaat door de klap van de stroom stuk gaat
zo blijft er van dat beeld niets over.
God is te groot, te heilig – God is niet te vangen.
Ook niet in een beeld.
In die tijd dacht men dat zo’n beeld juist een soort transformator was
om de heilige God die zo geladen vol heiligheid toch wat dichterbij kon brengen,
een afzwakken van zijn heiligheid, zijn gloed – Gods kracht wordt wat afgezwakt
om hem dichterbij te brengen, zodat jezelf niet verteert, maar blijft bestaan
en dat Zijn zegen, zijn kracht en hulp in je overvloeit.
Een beeld als een soort transformator,
die God voor je wat kleiner maakt, wat behapbaarder en benaderbaarder.
Maar dat kun je met God niet doen,
Dat je Hem kleiner kunt maken, zodat jij Hem aankan, zodat jij Hem begrijpt.
Want voor ons als mens blijft Hij te groot, te veel anders,
wij kunnen Hem nooit helemaal doorgronden, nooit helemaal doordenken.
En toch is zo’n transformator die Gods heiligheid en grootsheid omzet in iets kleins
niet nodig, want ondanks Zijn heiligheid en grootsheid
komt God naar ons toe door te spreken: Hij maakt zichzelf klein.
Zijn stem komt tot ons – hier verwijst Mozes naar het vuur op de berg dat er was,
maar soms is Zijn stem ook fluisterend en vriendelijk,
maar dan ook weer aandringend en waarschuwend,
maar God bepaalt hoe Hij tot ons komt en wat Hij tegen ons zegt.
Hij bepaalt de manier, Hij bepaalt de boodschap.
Dat kunnen wij en mogen wij niet.

En vergeet ook niet dat Gods daden niet in zo’n beeld te vangen zijn.
Moet je zien wat de Heere gedaan heeft: van de schepping tot de uittocht,
de strijd die Hij voor Israël voerde,
hoe Hij zelf voorop ging in de strijd en Israël alleen maar hoefde te volgen.
Die beeldjes die je als mens maakt, zijn te klein, te stijf.
Je kunt ze oren geven, maar ze zullen nooit horen
niet de dank en ook niet als je in je nood tot deze god roept.
en je kunt ze ogen geven en doen alsof je voor hen komt,
maar ze zullen je nooit opmerken en zien in welke omstandigheden je bent.
Alleen de levende God, die in de hemel is, die te groots, te ontzagwekkend is,
maar ook bereid is om zich kleiner te maken, uit zichzelf,
zodat wij Zijn stem kunnen horen en kunnen gehoorzamen.
Deze God is jullie God, zegt Mozes.
Die God die een verterend vuur is – is wel jullie God: de Heere uw God.
Dat geeft toch ook aan dat er een relatie is:
tussen het volk Israël en de Heere
en door Christus mogen wij ook delen in die relatie, in die gemeenschap met God.

Een verterend vuur, die er op gericht is om de relatie zuiver te houden.
Een verterend vuur:
Een vuur waarna er niets meer overeind blijft, alles afgebrand en zwartgeblakerd.
Ik heb verhalen gehoord over de brand op ‘t Harde in 1970.
Over de molen in Oosterwolde die is afgebrand.
Dat zijn verhalen waarin verteld kan worden van een verwoesting.
Als Mozes hier spreekt over God als een verterend vuur
wil hij op iets anders de aandacht vestigen:
niet een grillige brand, die nauwelijks te bestrijden is
En waarna als de brand geblust is de schade opgemaakt wordt.
Als God een verterend vuur is,
is dat eerder een vuur dat ruimte maakt en zuiverend werkt.
In de Bijbel wordt gesproken over goud dat in het vuur wordt zuiver gemaakt,
ontdaan van alles vuil en viezigheden.
Of misschien kunnen we denken aan een akker
waarbij na de oogst de brand wordt aangestoken om de stoppels te verbranden
om zo ruimte te maken voor een nieuwe oogst.
God is een verterend vuur – ja Hij verwoest,
maar niet alleen om een grillig, nietsontziende verwoesting te beginnen.
Nee, altijd ten dienste van die relatie die er is met mensen.
Om wel die beelden te verwoesten,
maar dan omdat ze God niet kunnen bevatten.
Ze maken God te klein.
Omdat ze Gods daden niet kunnen afbeelden,
God niet kunnen opsluiten.
Dat vuur dat brandt, dat is om ruimte te maken voor Hemzelf, de levende God,
de enige God die er is, die alleen de aarde geschapen heeft,}
die alleen Israël heeft uitgeleid, die alleen voor Israël streed.

Vuur – dat kan ook een beeld zijn van Gods toorn.
Ook Mozes waarschuwt ervoor, dat God het volk kan loslaten,
in ballingschap kan sturen, kan verstrooiien,
maar helemaal vernietigen – nee, dat zal niet gebeuren.
Sterker dan zijn toorn is Zijn barmhartigheid.
Dat is het laatste woord.
God als een verterend vuur, dat is niet bedoeld om Israël te verteren, te vernietigen.
Dat kan wel – verwondering dat het niet gebeurt,
maar God wil dat niet.
Hij koos voor Israël als Zijn volk.

Maar Hij vraagt wel iets.
Een verbond heeft twee kanten.
Gods heiligheid, Gods anderszijn vraagt een volk dat anders is, heilig.
Dat zich ervan bewust is dat het leven voor Gods aangezicht afspeelt.
Coram Deo.
Niet voor een beeld, maar voor de levende God,
die ziet en hoort, die niet met de armen over elkaar zit,
maar ingrijpt, strijdt, desnoods uit de hemel komt
en mens wordt in Jezus Christus.
Want de HEERE, uw God, is een barmhartig God; Hij zal u niet loslaten, en u niet te gronde richten; Hij zal het verbond met uw vaderen, dat Hij onder ede met hen gesloten heeft, niet vergeten.
Amen


Preek zondagmorgen 25 september 2016

Preek zondagmorgen 25 september 2016
Deuteronomium 12:1-19

Gemeente van onze Heere Jezus Christus,

‘Deuteronomium is maar een taai Bijbelboek’,
zei een ouderling in de consistorie toen ik daar als gastvoorganger een dienst leidde.
‘In het begin is het nog wel te doen
met die terugblik op de woestijnreis,
maar op een gegeven moment krijg je al die wetten en regels.’

Vandaag zijn we bij een aantal van die wetten en die regels aangekomen
en misschien verwoordde die ouderling in de consistorie
ook wel uw mening over het Bijbelboek Deuteronomium: ‘taai’.
Als je Deuteronomium al leest, dan kun je gemakkelijk afhaken,
omdat het niet duidelijk is, wat je er mee moet.
Wat hebben die regels en die wetten uit dit Bijbelboek nu te maken
met mijn alledaagse leven?
Dat is  – denk ik – ook wat die ouderling bedoelde:
Ik kan weinig met die wetten en die regels,
omdat ze ver af staan van het leven dat ik heb.

Daarbij kunt u als lezer van deze 21e eeuw bij het 12e hoofdstuk
helemaal de wenkbrauwen fronsen:
is het vernietigen van de heiligdommen en de afgodsbeelden
niet iets van de Taliban en IS?
De taliban vernietigden ooit twee enorme, eeuwenoude beelden van Boeddha
omdat deze beelden ongepast waren volgens de islam.
En van IS is bekend dat ze oude kerken en oude Romeinse tempels verwoesten
in de gebieden die zij veroverd hebben.
Dat kan een tweede reden zijn – naast het taaie van Deuteronomium,
waardoor je dit Bijbelboek zou willen overslaan
en snel doorbladeren naar een volgend Bijbelboek
terwijl je ondertussen denkt: Er staan toch maar rare stukken in de Bijbel.

Ik hoop vanmorgen in de preek iets van dat taaie weg te kunnen nemen
én dat u ook begrijpt dat dit hoofdstuk minder met de IS en de taliban te maken hebben,
maar daarvoor maak ik even een omweg van wat ik dit weekend las.
Ik hoop u mee te kunnen nemen.

Taai – dat is het woord gebruikt werd door de ouderling – ver weg van het leven dat ik heb.
Maar wat is dat leven, dat u hebt? Hoe ziet jou leven eruit?
In het Nederlands Dagblad stonden dit weekend twee artikelen van collega’s van mij:
ds. Paul Visser (Amsterdam) en ds. Kees van Ekris (Zeist)
– beiden betrokken bij de IZB en daar zijn hun verhalen ook na te lezen.
Deze twee predikanten gaven aan, dat er in de kerk veel vermoeidheid én verveling is
en door die verveling en vermoeidheid verkruimelt het geloof van de kerkgangers.
De kerkgangers – ze doen nog wel mee met alles: met de kerkdienst,
met bijbelkring, leiden clubs,
maar onderhuids is er twijfel of het allemaal wel waar is,
of een bepaalde verveling: het raakt niet meer,
de preek niet, de liederen niet, de gesprekken niet
en je kunt het dan wel zoeken in een soort geloofskick, een oppepper,
maar die overschreeuwt alleen maar de verveling en vermoeidheid.
En als de kick is uitgewerkt, slaat de verveling en vermoeidheid des te harder toe.
Is dat wat u herkend?
Ik overval u er misschien mee, omdat u deze berichten niet gelezen hebt.
Is er in jouw vriendenkring deze verveling, of bij jezelf.
Merk je dat de woorden van God jou niet meer raken,
of bij je vrienden niet meer binnenkomen?
Of zeg je: ‘Hoe komen deze twee predikanten erbij.
Ze leven in een heel andere wereld dan ik.
Ik kom juist bevlogenheid en verlangen tegen.’?

Ik zou zelf zeggen dat er iets anders aan de hand is
en het zou wel eens over hetzelfde kunnen gaan als wat Visser van Van Ekris signaleren.
Dat het geloof los staat het dagelijks leven,
een eigen wereldje dat weinig verbinding heeft met de andere delen van ons bestaan.
Het geloof is er wel en op zondag en door de week probeer je het te voeden,
maar het is een eilandje in je leven,
af en toe heb je er aandacht voor – als je tijd hebt,
maar meestal gaat de tijd op aan iets anders,
omdat je ook veel te doen hebt.
Afgelopen week was ik op een Bijbelkring waar dit aan de orde kwam.
Het begon met het huishouden: het huis schoonmaken, de was wegwerken,
je werk, de kinderen die je aandacht wilt geven.
Is er dan nog wel tijd voor jezelf om op de bank je gaan zitten,
gewoon te zitten en wat na te denken over jezelf, of te lezen in een boek?
En als er zoveel is dat je aandacht opeist, zoveel dat gedaan moet worden,
waar haal je dan de tijd en de rust vandaan
om contact met de Heere te zoeken: tijd voor bidden, voor lezen in de Bijbel.
Als die tijd er is, dan ben je van binnen vol onrust
– onrustig in het hoofd, in je hart.
En daardoor kom je er niet toe om het contact met de Heere te zoeken, te verdiepen.
Ik denk dat het wel eens een van de grootste problemen binnen de kerk kan zijn:
dat gebed en het lezen uit de Bijbel niet meer gedaan wordt,
of wel gedaan wordt, maar dan zonder dat het echt iets oplevert voor je geloof.
Je zou misschien wel willen, maar het lukt je niet.

Juist dan kan dit taaie hoofdstuk 12 uit Deuteronomium zinvol zijn.
Dat Bijbelboek dat zoveel regels en wetten heeft,
die niets met ons leven te maken zouden hebben, wil ons laten weten:
alle aspecten van het leven behoren aan God toe.
Als je merkt dat het geloof een eilandje is,
dat helemaal los staat van de rest van je leven, hoort er bij jezelf een alarm af te gaan:
er gaat iets niet goed met mij,
want elk onderdeel van mijn leven hoort aan de Heere toegewijd te zijn.
In de wetten en regels die in Deuteronomium wordt daar een uitwerking aan gegeven:
hoe het leven in zijn geheel aan de Heere worden gewijd
en hoe je kunt voorkomen dat je geloof iets wat los staat van de rest van het leven.
Het gaat hier om geloof dat in praktijk gebracht wordt, geloof dat geleefd wordt.

In hoofdstuk 12 start een uitwerking van die geboden.
Eerder heeft Mozes al wat gezegd over wetten en regels, richtlijnen en geboden,
die het volk moet naleven.
Nu gaat hij dat concretiseren:
Dit zijn de verordeningen en de bepalingen
en wat ik jullie, volk, nu ga uitleggen, moet je heel nauwgezet in praktijk brengen.
Dus niet halfslachtig, of een beetje, niet als je een kwartiertje over hebt
maar met volledige aandacht en totale inzicht.

Mozes begint zijn uitwerking van de geboden door te zijn op het land
waar ze in terecht zullen komen: dat land wordt aan jullie gegeven.
Dat geeft de Heere aan jullie, omdat je Hij dat aan je voorouders heeft beloofd.
Wat je straks hebt: het huis, het stuk grond om je huis, waar je de groenten verbouwt,
de akkers waar je koren voor het brood en mais op groeit,
de weiden waar je vee op zal grazen
– dat is allemaal een geschenk van de Heere.
In dat land dat de Heere geeft, komen een aantal dingen samen,
die laten zien hoe de Heere God is van Israël:
allereerst een thuis, een plek om te wonen, waar je je kunt wortelen,
je hoeft niet meer te zwerven door de woestijn, vol bedreiging en steeds weer opbreken,
maar een thuis.
Het zal ook een thuis in vrijheid zijn:
niemand zal je opjagen, zoals dat gebeurde toen je nog slaaf in Egypte was.
En je zult het goed hebben in dat nieuwe land, dat Ik je geef:
Een leven in overvloed.
Dat land laat zien, dat Ik jullie zal zegenen: Ik heb het goede met jullie voor.
In dat land mogen jullie leven onder Mijn bescherming
en je mag er thuis zijn – en niet zomaar thuis,
maar bij Mij thuis, omdat Ik er ook woon – voor Mijn Naam zal er een huis zijn.
Je ontvangt dat allemaal als een geschenk van Mij,
omdat Ik jullie God wil zijn en Ik jullie als Mijn volk wil.
Dat land laat zien, dat Ik jullie liefheb, dat Ik jullie heb uitgekozen en voor jullie zorg.
Dat land is echte grond: tastbaar, concreet – je kunt er overheen lopen,
je kunt het voelen, zien, je vee kan er op grazen, je koren groeit erop.
Bij elk stukje van je land dat je ziet, elke keer als je met je hand de grond voelt,
je grond omploegt, of als je erover gaat om te zaaien en te maaien,
moet je bedenken: dit geeft God mij
en de Heere geeft mij dat niet zomaar, maar omdat Hij het goede met mij voor heeft.
Alles wat ik heb, wat ik bezit, spreekt van Gods goedheid, Gods trouw.
Ik heb dat niet zelf voor elkaar gebokst, maar gekregen omdat God voor mij zorgt.

Dat geschenk wordt niet meer van je afgenomen.
En de Heere wil dat je ervan geniet, van die overvloed die Hij je geeft.
Alleen wil Hij wel, dat je er met Hem van geniet – vers 12:
Blij worden met wat God geeft en die blijdschap met Hem delen:
je gaat naar God toe, je neemt de moeite om naar Hem toe te gaan,
je komt voor Hem te staan en zegt Hem – recht in het gezicht:
Heere, dank U voor alle overvloed die ik heb gekregen.
Vers 15: je hoeft niet karig te leven. Als God je zegent, mag je daarvan genieten.
Als je maar ziet, dat het van God komt
en dat goede dat je hebt, de overvloed, de rust, de vrede – uit Gods hand komt.

Die dankbaarheid kan zo weg zijn.
Dat je het goed hebt, dat kun je heel gewoon vinden,
zodat je vergeet stil te staan bij de Gever van al dat goeds: de Heere.
Daar gaat hoofdstuk 12 over: Hoe voorkom je dat je de Heere vergeet
als Gever van het goede, hoe voorkom je dat je vergeet te danken?
Hoe blijf je je ervan bewust dat wat je hebt van God komt ?
Allereerst door opruiming te houden, zegt Mozes tegen het volk. Weg met die heiligdommen
die er staan op dat land dat je van God hebt gekregen.
Dat is geen oproep tot Talibanachtige of IS-achtige praktijken,
maar een oproep om alle concurrenten van God bij je weg te doen.
Die bergen – daarbij moet u denken aan Psalm 121:
Ik kijk omhoog naar de bergen, waar komt mijn hulp vandaan?
Wie is het die mij ‘s morgens vroeg doet opstaan?
Waardoor ik de moed en de fut heb om aan de dag te beginnen?
Wie geeft mij de energie voor de dag en volhoudingsvermogen?
Wie zorgt ervoor dat ik werk heb, dat er klanten zijn voor mijn winkel of bedrijf?
Mijn hulp komt van de Heere.
Al het andere, dat suggereert jou te helpen, moet je wegdoen.
Die afgoden – ze zijn slechts een suggestie: ze beloven je iets moois,
maar kunnen je niet horen, niet zien, niet helpen – een illusie.
Misschien zeg je: ik kan de dag goed beginnen, omdat ik op tijd naar bed ga
en daarom heb ik energie genoeg, ik heb discipline in mijn leven.
Ik houd vol, omdat ik sport, twee, drie keer in de week: energie opdoen, hoofd leegmaken.
Maar dan graaf je niet diep genoeg, als je niet ziet dat het van God komt
en als je dat niet ziet, is het maar een lege bedoening
– of om met woorden van het Oude Testament te spreken: een afgod.
Een afgod kan iets goeds zijn, maar het wordt iets verkeerds
als je daardoor niet meer aan de Heere denkt.
Als je bijvoorbeeld denkt dat je je gezondheid te danken hebt aan een bepaalde kuur
of vitaminepreparaten en je vergeet dat God het je geeft.
En die heuvels, die bladerrijke bomen – dat zijn de gaven die God geeft, de overvloed.
Als je denkt dat dat je gelukkig maakt, zonder dat je er bij stil staat dat je ze ontvangt
uit Gods goede hand, waarmee Hij wil laten zien dat Hij voor je zorgen wil.
Dan knip je het geschenk los van de Gever.
Opruimen wat het zicht op God beneemt, waardoor je God niet meer ziet.
Je kunt het goed hebben, geen belemmering om iets te kopen,
je kunt gezond zijn, je kunt veel energie hebben om veel activiteiten te doen,
maar als er geen tijd en aandacht voor God is – wat koop je er dan voor?

Als je niet ziet hoe dichtbij God is – Zijn naam woont op aarde,
Hij is bereikbaar, je kunt naar Hem toekomen.
Dat is de kern van deze geboden en richtlijnen – vers 5!
Vers 5 geeft aan: je kunt voor God komen, je mag voor Hem verschijnen,
De grote en heilige God.
Het accent ligt op het komen voor God – God onder ogen komen.
Kun jij God onder ogen komen?
Als het einde van een mensenleven nadert, kunnen mensen daar heel diep over na denken:
Kan ik, mag ik voor God verschijnen?
En ook als ze midden in het leven staan kan er een schroom zijn:
Ik – wie ben ik dat ik zomaar voor God kan komen – met mijn vragen en gebeden?
Ja, dat kan, zegt de Heere. Kom maar.
Dat naar God gaan, dat voor God komen
– dat moet de kern van je leven zijn, daar moet alles om draaien.
Dat bij al de verschillende werelden waarin je in een week, of soms op een dag, komt,
Dat je één kern hebt: God, die dichtbij is, bekend bij Zijn Naam,
die een plek op aarde heeft.
Dat je daar naar toe gaat met wat je van Hem ontvangt.
Er worden offers genoemd: vlees van koeien en schapen om te offeren:
om te verbranden of te slachten en het dan weg te geven aan Levieten.
Offers zijn in het Oude Testament bedoeld om God te laten delen
in de overvloed die je van Hem krijgt.
Dit krijg ik van U, U geeft het aan mij en ik geef U er een deel van terug.
Ik houd niet alles voor mijzelf, maar ik sta een deel af
om mij weer te herinneren dat het van U komt.
Zoals wij dankdag hebben (een gift voor de kerk, boodschappen voor Dorcas).

Mozes zegt: dat moet je op één plek brengen en daar vier je feest – voor Gods aangezicht!
Ik heb me afgevraagd hoe we die ene plek nu moeten zien.
Waarschijnlijk gaat het om de tabernakel en later de tempel
en dan Jeruzalem als dé plek waar de Heere op aarde Zijn troon heeft.
Waar Mijn naam gevestigd is, waar Mijn woning is (vers 5).
Die ene plek naar mijn idee aan: er is een centrum in het land, een kern in het volk,
dat voor eenheid zorgt: en dat is God zelf en het dienen van God.
Diversiteit mag, je mag allemaal anders zijn,
geen stam, geen familie is dezelfde – je hoeft voor God geen eenheidsworst te zijn,
maar wel dat gemeenschappelijke in God
en dat je – hoe verschillend je allemaal ook bent – een plek samen hebt,
waar je met z’n allen naar toe gaat.
In de christelijke kerk heeft de kerkdienst die betekenis een beetje gekregen.
Het is niet helemaal het zelfde, maar wel bedoeld als de kern:
de kerkdienst als kern van jouw eigen leven,
omdat je de week op zondag begint met God
en dat je dat de hele week verder meeneemt.
Dat je samen komt, met elkaar.
Allemaal verschillende mensen, die in ieder geval één iets gezamenlijks hebben:
een God in de hemel, die ons de goede gaven geeft, vanuit de hemel
die een Naam op aarde heeft, vanuit het Nieuwe Testament gezegd:
Die op aarde kwam als mens: Jezus Christus.
Allemaal verschillend en toch samen één:
Niemand is meer dan de ander: mannen worden niet uitgesloten, maar vrouwen ook niet.
De kinderen horen er volop bij, evenals het dienstpersoneel dat ook mens is als wij.

Ook de Leviet – de Leviet is degene die geen bezit heeft,
die eraan herinnerd: jullie waren vroeger woestijnvolk zonder vaste plek,}
zwervend over dat stukje aarde, nu niet meer, maar die oorsprong mag je nooit vergeten.
De Leviet – die het je laat weten:
Dat stukje aarde dat je hebt om op te wonen, dat je van de Heere krijgt,
je hebt daar geen eeuwige stad. Je blijft er niet voor altijd.
Je echte thuis is bij God.
Hoe goed je het hier ook hebt, het goede leven, het echte thuis – dat komt nog.
Mozes zegt dat in vers 9: nu ben je er nog niet,
dat land dat ga je wel betreden.
Hij heeft dat tegen Israël in de woestijn, dat bijna de Jordaan oversteekt:
Een plek op aarde.
Zonder te doen dat die belofte van Israël afgelopen is en niet meer geldt
(volgende week is het Israëlzondag!)
zeggen we: hoe goed we het hier hebben,
hoeveel we ontvangen en hoezeer we met wat we krijgen naar God terug kunnen,
De echte rust, het echte thuis komt nog,
als we de Jordaan mogen oversteken en onze Heere Jezus Christus daar staat:
Welkom in het Vaderhuis met de vele woningen, dat zal je Thuis zijn voor eeuwig.

Zo gaan we door het leven: op reis naar die Stad.
Maar we hoeven ons niet van dit leven af te sluiten.
We mogen leven in overvloed en daarvan genieten, (Gezang 479!)
zolang we dat maar doen in het besef, dat het van God komt
en het besef dat dit leven hier op aarde niet het enige is, maar dat de echte rust nog moet komen.
Al die regels en wetten zijn bedoeld om dat besef levend te houden,}
om ons te bepalen bij God die geeft: niet karig maar overvloedig,
hier op aarde ons al doet delen in Zijn gemeenschap,
maar eens de poorten openzet van het Vaderhuis voor de eeuwige zegen. Amen

Preek zondagmorgen 11 september 2016

Preek zondagmorgen 11 september 2016
Bediening Heilige Doop
Deuteronomium 6:4-25

Gemeente van onze Heere Jezus Christus, beste doopouders,

Het is bijzonder om een kind te mogen ontvangen en ouder te worden.
Dat is de eerste keer bijzonder,
maar het bijzondere wordt niet minder,
als het om een tweede kind gaat.
Soms kun je bij de komst van een tweede kind nog meer dan bij de komst van de eerste
beseffen hoe bijzonder het is om een kind te mogen ontvangen.
Als je een kind mag ontvangen,
ontvang je een bijzonder geschenk uit Gods hand.
Hij, de Schepper van hemel en aarde, onze Vader in de hemel
vertrouwt aan jullie een kind toe,
dat van jullie samen is en bovenal van Hem!

Vanmorgen zijn jullie als ouders hier in de kerk
en hebben jullie je kind, dat de Heere aan jullie heeft toevertrouwd, weer bij Hem gebracht.
Ze hebben de doop ontvangen.
Door de doop mogen zij weten, dat Gods liefde en zorg er ook voor hen is.
Die liefde en zorg is niet uitsluitend voor degenen die gedoopt zijn.
Tot onze gemeente behoren ook gemeenteleden die niet gedoopt zijn.
Ze zijn voor ons als gemeente niet minder en ze zijn voor God niet minder.
In de doop wordt die liefde en zorg van de Heere wel zichtbaar gemaakt.
Zo zeker als het water is uitgegoten over de hoofden van deze kinderen
– we hebben dat allemaal mogen zien vanmorgen: de ouders, de familie, de gemeente –
zo zeker mogen we zijn dat de Vader in de hemel voor hen wil zorgen,
zo zeker mogen we weten, dat ook zij een beroep op de Heere Jezus mogen doen:
‘Heere, wilt U mijn zonden vergeven? U bent ook voor mij aan het kruis gestorven.’
Ook als je de doop niet hebt ontvangen, mag je op de Heere een beroep doen,
mag je vragen om Zijn leiding,
mag je vragen om vergeving van je zonden, om de Heilige Geest.
De Heere wil het je dan ook geven.
De doop is daarin een extra steun: we mogen naar de Heere toe.
Hij heeft het zelf beloofd! Het geldt ook voor mij!

Je zou het als ouders willen, dat ze het bij de Heere zoeken.
Toch? Dat is toch het mooiste wat je als ouders kunt merken?
Dat ze naar de Heere toegaan.
Als ze nog heel klein zijn op een heel eenvoudige manier, zoals dat bij een kind past.
En als ze opgroeien, dat ze dan steeds meer leren over de Heere
en dat dat kinderlijke geloof ook meegroeit,
als ze puber worden en kritisch worden op jou als ouder, op alle gebruiken die er zijn
(moet dat nou echt zo),
dat die band dan bewaard blijft en meegroeit tot een volwassen geloof.
Misschien door een moeilijke periode heen,
omdat ze voor zichzelf uit moeten zoeken, hoe je dat nou doet:
vertrouwen op God en tot Hem bidden
en wat gebeurt er als je om vergeving van je zonden vraagt.

Ik kijk de jongeren vanmorgen even aan:
Het kan best zijn, dat het voor jou op dit moment op zoek bent naar de Heere God,
dat je wat meer duidelijkheid zou willen
en dat je iemand had die het voor jou uitlegt.
De afgelopen week was ik op cursus,
waarbij elke deelnemer zijn eigen biografie moest vertellen.
Ik moest vertellen over hoe mijn leven was verlopen van toen ik geboren werd tot nu toe.
Over wie mijn ouders waren, wat ik had meegemaakt.
Ik moest ook vertellen wat ik van God had ervaren
en of ik daar ook een ontwikkeling in heb doorgemaakt,
of dat mijn geloof altijd hetzelfde is gebleven.
Ik heb verteld dat toen ik een jaar of 16 was ik geloven steeds moeilijker vond.
Ja, ik deed wel belijdenis en ik wilde God ook graag dienen,
maar ik merkte zo weinig van Hem.
Ik heb verteld dat ik – nu ik terugkijk – iemand had gehad
die naar mij geluisterd had
en bijvoorbeeld tegen mij gezegd had: God ervaar je niet altijd,
maar het wil niet zeggen dat als je God niet ervaart, dat Hij er dan niet is.
Ik zou dankbaar geweest zijn met een volwassene
die mij had uitgelegd hoe ik God kon vinden toen ik zo naar Hem op zoek was.

Dat is een taak van jullie ouders
en vanmorgen heb je daar ook je ja-woord aan gegeven.
Je hebt beloofd om je kind te vertellen over God.
Dat is niet alleen een taak van de ouders alleen,
maar dat is een taak van u als gemeente als geheel.
De doop is niet alleen maar een familiegebeuren.
Natuurlijk is het mooi om de familie erbij te hebben
en het is bijzonder als alle ouders de doop van je kind kan meemaken.
Als je moeder er niet meer is, dan zal ze juist op dit moment zo worden gemist.
En dan merk je hoe belangrijk je moeder nog voor je had kunnen zijn.
En je hebt misschien ook wel dat nu met de doop
jouw band als vader of moeder met je kind nog wel veel meer intens beleefd wordt.
Maar je staat er niet alleen voor.
Iedereen hier in de kerk is getuige
en is medeverantwoordelijk dat jouw kind iets van de Heere meekrijgt.
U als gemeente hier in de kerk hebt het gezien
en u bij de kerkradio hebt het wellicht alleen maar gehoord,
u hebt een taak voor deze kinderen
– en dat geldt bij elk gedoopt kind, ook al was u er niet bij toen dat kind werd gedoopt.
Bijvoorbeeld door te bidden voor deze kinderen
en hen en hun ouders bij de Heere te brengen.
Dat kan een taak zijn, voor degenen die zelf de zegen van kinderen niet hebben ontvangen.
Geloof gebeurt in een gemeenschap,
een individuele gang kan gebeuren, soms kun je een zoektocht moeten afleggen
en toch is dat niet goed.
Mozes spreekt heel het volk aan: Luister Israël.
We horen bij elkaar en we horen er voor elkaar te zijn
en elkaar te helpen de weg van God te gaan en samen te luisteren naar Zijn wil.
Die woorden hebben vast bij jullie bruiloft in de kerkdienst geklonken,
ook al weet je die woorden niet meer:
Vergeet daarbij niet, dat uw gezin deel uitmaakt van een grotere gemeenschap. U draagt ook een bredere verantwoordelijkheid: voor de medemens in nood, voor de kerk en voor de maatschappij.

Mozes zegt tegen het volk Israël er over de Heere gesproken moet worden
en dan op zo’n manier over de Heere gesproken wordt
dat er bij de kinderen liefde voor God begint te groeien.
Die taak geeft de Heere ook aan ons, dat we over de Heere vertellen
zodat er bij deze dopelingen als ze iets ouder zijn er liefde voor God groeit.
Wat is er voor nodig dat zij die liefde leren?
In de afgelopen week moest ik mijn eigen leven nagaan:
welke mensen waren er voor mij belangrijk, waardoor ik ben gaan geloven in de Heere?
Ik herinnerde mij mijn moeder weer, hoe zij elke dag op de knieën ging
om voor haar kinderen te bidden. Dan was ze wel een tijdje bezig.
Ik herinnerde de mensen aan wie ik die liefde voor God kon merken,
de ouderlingen die bij ons op huisbezoek kwamen bijvoorbeeld
en die het heel fijn vonden om ook met ons als kinderen over de Heere te praten.
Ik hoop dat u als u uw leven nagaat en als jij nadenkt over jezelf,
dat je ook kunt vertellen van mensen, die met jou hebben gedeeld hoe zij leefden met God.
Jullie als ouders hebben die verantwoordelijkheid naar je kind toe.
Wat deel je van je eigen leven met de Heere?
In de afgelopen week, omdat ik veel met mezelf bezig was
en tegelijkertijd met de voorbereiding van deze doopdienst,
Was ik er voor mijzelf mee bezig: wat deel ik aan mijn eigen kinderen?
Ik kreeg van de week van een van de collega’s op de cursus de vraag:
Wat voor vader ben jij? Ja, wat voor een vader ben ik?
Wat merken zij thuis van mijn leven met God?
Ik ben een vader, die vooral informatie deelt, feiten vertelt
Wat de hoofdstad is van een bepaald land, in welk jaartal een land oorlog had,
maar wat laat ik doorschemeren over dat intieme leven met de Heere
en hoe help ik hen om de weg van de Heere Jezus te gaan?
Als ik dat niet doe, als wij als ouders dat niet doen, wie doet het dan?
En is het juist niet als kind fijn om te merken hoe je ouders ermee bezig zijn,
zodat je juist van je ouders kunt leren.
Mozes zegt: Die woorden moeten in je hart zijn
en dan pas kun je je kinderen iets aanleren.
Ik had eerst over deze tekst, vers 6, heen gelezen en was gericht op het inscherpen.
Maar Mozes heeft gelijk: kinderen leren vooral iets,
als ze daarin iets van hun vader of moeder, van hun meester of juffrouw,
van de mensen in de kerk zien, van hun hart, van hoe zij God beleven.

Maar dan die vraag: Hoe doe je dat en op welk moment van de dag?
Er wordt gesproken over het binnengaan in een bepaalde ruimte,
vanuit de gang naar de kamer, of juist door de voordeur naar buiten,
van buiten een nieuw gebouw binnen.
Ik bedacht me hoe graag ik iets van informatie deel: als ik het weet, de achtergrond van een gebouw, de architectuur, de tijd waarin het werd gebouwd,
maar om zo over de Heere te vertellen?
Waar komt die schroom vandaan?

Tegenwoordig is het bij ons vroeg dag
en voor zevenen zat ik beneden aan tafel en Imke – ook vroeg wakker – op de bank.
Er kwam een vraag: ‘Waarom zijn we eigenlijk in Oldebroek komen wonen?’
Eerst was mijn antwoord: ‘Omdat de kerk van Oldebroek dat gevraagd heeft.’
Maar dat was niet genoeg, want er kunnen wel meer kerken vragen dat te doen
en ik bedacht: als ik nu niet iets vertel – in enkele zinnen – over mijn roeping
om hier in Oldebroek te werken, wanneer doe ik dat dan?
Ik heb het op een korte, eenvoudige manier geprobeerd.
Mozes zegt: laat het op alle mogelijke manieren zien.
Hang het desnoods op als een spreuk in de woonkamer of de gang,
schrijf het desnoods voor op je huis boven de deur.
Terwijl ik deze woorden opschreef,
bedacht ik me dat er voorop de pastorie een bepaalde steen zit.
Als jullie, jongeren komen voor de bbq, moet je er maar eens naar kijken.
Het is een steen met x en daardoor heen een p.
Ik denk dat dominee Voordijk daar wel eens om gevraagd zou hebben.
Die x staat voor Christus, in het Grieks de letter van Xristos en de p dat is in het Grieks een r
Die x met de p erdoor heen staat voor Christus Rex – Christus is koning.
Dat is waarschijnlijk bedoeld voor de mensen die door de straat lopen
en als ze nieuwsgierig zijn naar binnen willen kijken: Christus is koning,
in dit huis, over de wereld en ook over jouw leven.
Voor de mensen die aanbellen – voor collecte, voor een pastoraal bezoek:
Christus is koning – vergeet dat niet. (Hoor, Israël, de HEERE, onze God, is één)
Maar ook voor de bewoners van het huis:
Als je thuiskomt en de sleutel omdraait: x – p: Christus is koning.
Een herinnering ook voor de bewoners.
Een belijdenis en een herinnering.
Om de ander en jezelf te bepalen bij de Heere.
Zodat zij herinnerd worden aan de liefde van God voor hen
en dat zij er ook aan herinnerd worden dat God onze liefde vraagt
en Hem belijden.
De doop is ook een belijdenis,
een belijdenis die de ouders alvast geven voor hun kind,
in de hoop dat dit kind het later zal overnemen.
Vandaar dat we hier in de kerk openlijke belijdenis van het geloof hebben.
Wat mij opvalt, is dat veel gemeenteleden het makkelijker vinden
om iets te belijden met het oog op de kinderen.
Als ik tijdens doopzitting of een huisbezoek vraag,
zou je ook belijdenis willen doen, dan is het antwoord nogal eens:
dan ben ik er niet aan toe.
Ze zijn er niet aan toe om zelf belijdenis te doen,
maar kunnen wel voor hun kind het ja-woord geven.
Blijkbaar doe je dat voor een kind makkelijker.
Als je dat voor je kind kunt zeggen,
dat zijn / haar zonden vergeven worden, dat de hemelse Vader er ook voor hem/ haar is,
waarom zou je dat over jezelf niet kunnen.
Zoals je ouders jou hebben laten dopen, in de hoop dat jij zou gaan geloven,
zo laten jullie ook je kinderen dopen, in de hoop dat zij gaan geloven.

Er is nog iets, zegt Mozes, waarin je iets van God kunt doorgeven.
Dat zijn de geboden die God gegeven heeft.
Dat is nou juist meestal niet de makkelijkste opdracht.
Ik neem waar dat veel ouders in deze tijd op zoek zijn:
Hoe kunnen zij in hun gezin in deze tijd die geboden in praktijk brengen.
Bijvoorbeeld als het gaat om de regels voor de zondag:
Welke kleren heb je aan: zondagse kleren of dezelfde kleren als doordeweeks?
Wat mag wel en wat niet: Mag je op zondag buiten spelen?
Als kind mocht ik nooit voor op straat spelen, wel achter in de tuin.
De computer ging niet aan, Donald Ducks mochten niet gelezen worden.
De zondag was bij ons een bijzondere dag, vaak gevuld met lezen, praten, spelletjes, kerk.
Dat de zondag een bijzondere dag was heeft mij trouwens geholpen in het geloof,
al hebben wij in ons gezin nu andere regels.
Mozes zegt tegen Israël: die regels moeten iets van de Heere laten zien
en het kan zo zijn, dat je kind ernaar vraagt naar het nut van die regels.
Ik kwam in een commentaar op Deuteronomium een mooi voorbeeld tegen,
die hij gaf vanuit zijn eigen gezin:
Tijdens een maaltijd ging het over de regels die van toepassing kunnen zijn
in een christelijk gezin.
Een van de zoons, een tiener, riep uit:
‘Waarom moeten we eigenlijk zo’n prehistorische familie zijn?’
Dit is eigenlijk geen vraag die om een antwoord vraagt,
meer een uitroep: we zijn niet meer van deze tijd.
Zijn vader, de auteur van het commentaar, vond het juist een mooie vraag:
We zijn niet van deze tijd – onze wortels liggen in de prehistorie,
namelijk de geschiedenis van God met de wereld,
de geschiedenis van de Heere met Zijn volk Israël.
Mozes zegt tegen de vaders en moeders in Israël:
als je kinderen vallen over de regels, als ze die regels niet begrijpen,
zeg dan niet: dat doen we nou eenmaal, gewoon,
maar vertel over God.
Vertel over de bijzondere weg die de Heere met Israël is gegaan,
vertel dat je slaaf was in Egypte en dat de Heere je heeft bevrijd
en dat die regels die je hebt,
je er steeds aan herinneren: Ik heb een God die mij heeft gered,
dat is de enige God die er is.

De stap naar ons is niet zo groot:
Als ze naar je komen met de vraag: waarom doen we zo ouderwets, zo niet van deze tijd.
Vertel dan over God, die in de hemel woont,
die het ziet als we in ellende zijn, die onze gebeden hoort, die ons vanuit de hemel zegent
en eens vanuit de hemel op aarde kwam
om voor ons aan het kruis te gaan.
Dat is iets wat we nooit mogen vergeten.
Dat is iets waar we steeds aan moeten denken, elke dag opnieuw,
bij elke stap die we zetten.
Die regels die we hebben – en het is best goed in het komende jaar nog meer in te verdiepen
hoe wij in deze tijd met zulke regels kunnen omgaan, zodat ze ons herinneren
aan de Heere en aan Zijn werk
moeten ervoor zorgen, dat we Hem nooit vergeten,
Dat in ons liefde groeit, vertrouwen, overtuiging die uitmondt in de belijdenis:
De Heere, de God van Israël, die wij als gemeente ook willen dienen, is mijn God.
Vertel daarom over de Heere,
vertel daarom over de doop
en laat vooral je hart spreken over hoe de liefde voor God in jouw leven gekomen is.
Dat zeg ik niet alleen tegen de doopouders, maar tegen u allemaal.
Vertel daarom over de Heere,
vertel daarom over de doop
en laat vooral je hart spreken over hoe de liefde voor God in jouw leven gekomen is.
Zodat we met elkaar naar de Heere luisteren, er voor Hem liefde komt en groeit
en ons leven van Hem wordt.
Amen

Preek zondagavond 4 september 2016

Preek zondagavond 4 september 2016
Dankzegging en nabetrachting Heilig Avondmaal
Deuteronomium 4:1-11

Gemeente van onze Heere Jezus Christus,

Een bijzonder moment wil je heel lang vasthouden.
Toch? Hebt u dat niet,
dat als je iets bijzonders meemaakt, dat de ervaring je daar nog heel lang van bij blijft.
Vaak lukt dat niet,
omdat er iets gebeurt waardoor je die bijzondere ervaring kwijt bent.
Zelf had ik dat de dag na mijn belijdenis.
De zondag had ik als een heel bijzondere dag ervaren,
de dag waarop ik mijn ja-woord aan de Heere gaf.
De volgende dag was ik aan het werk in de supermarkt waar ik een bijbaan had,
waar niemand wist dat ik de dag ervoor belijdenis had gedaan.
Ik had – denk ik – niet durven vertellen,
terwijl er toch enkelen waren die dat heel bijzonder hadden gevonden
en die naar mij toe gekomen zouden zijn.
Nog meer dan de zondag van mijn belijdenis herinner ik mij het contrast met de dag erop,
waardoor die mooie ervaring gelijk weg was
en ik te maken had met het alledaagse bestaan
waar lang niet altijd de tijd en de ruimte is om bezig te zijn met de dingen van de Heere.
Misschien hebt u dat ook wel
als u morgen op uw werk komt.
Deze zondag een bijzondere zondag, omdat het avondmaal was
en morgen weer het werk, dat een heel andere sfeer heeft
een sfeer die misschien wel haaks staat op vandaag.
Je komt op je school, waar iedereen vertelt wat ze in het weekend hebben gedaan
en je houdt maar je mond omdat je niet weet hoe het valt
als je vertelt dat je in de kerk bent geweest.
Je zou bepaalde ervaringen willen koesteren
omdat je toen ervaren hebt hoe dicht de Heere bij je komt
en hoe fijn het is om in Zijn nabijheid te zijn
en je zou meer van die ervaringen willen hebben,
omdat het leven van alledag zo anders is
En de ervaring van Gods nabijheid naar de achtergrond kan worden geduwd
door alles wat er gebeurt.
De viering van het Heilig Avondmaal kan dan een moment zijn
Waarop al die dingen om je heen voor even kunt wegvallen
even alleen Gods nabijheid,
even niets anders dan dat kruis dat op Golgotha was opgericht
even niets anders dan het werk van de Heilige Geest in je hart.

Dat kan je goed doen als je het zo ervaren hebt
en het kan je ook wat meegeven voor de komende tijd.
Om een ouderwetse uitdrukking te gebruiken – die best mooi is:
teerkost voor onderweg.
Als je in de komende dagen wat verder weg bent van het avondmaal
en de ervaring wat is afgezwakt en vervluchtigt
dan heb je nog wat om op te teren
en je leven met God niet net zo afzwakt en vervluchtigt als de ervaringen.

De reden waarom Mozes het volk aanspreekt,
is dat hij bang is dat het leven met God vervluchtigt en afzwakt
als het volk eenmaal in het land Kanaän aangekomen is.
In het begin zal dat besef er nog wel zijn:
We zijn ontsnapt aan dat zware leven in Egypte,
tijdens de woestijnreis waren we steeds ooggetuige van Gods bijzondere bemoeienis
en het land dat we hebben is niet zomaar een land,
maar een beloofd land: God heeft gezworen aan onze voorouders
dat Hij dit land zal geven aan het nageslacht.
Je zou kunnen zeggen dat hij de bui al ziet hangen
dat het volk druk is met wat er in dat land moet gebeuren.
Het moet eerst veroverd worden op volken die sterker en groter zijn.
Ook al hoeft het volk dat land niet van onderaf op te bouwen
omdat er reeds steden zijn  en akkers en weiden,
het zal toch druk zijn om de akkers te bewerken, een veestapel te onderhouden,
de steden te onderhouden en verder te versterken.
Het is nog een heel verschil
of het volk in de woestijn is, op een eenzame plek
of dat het volk de verantwoordelijkheid heeft over een land, over een gebied.
Verantwoordelijkheid dragen is over een gebied, over een groep mensen, over een bedrijf,
heel wat weerbarstiger dan een leven in afzondering,
waarbij je het ideaal van een heilig leven kunt vasthouden.
Op zondag kun je bepaalde richtlijnen horen, die de Heere vraagt:
oprechtheid, eerlijkheid, een leven zonder anderen te bedriegen,
maar vanaf de maandag kun je een bestaan hebben,
waar er van die richtlijnen niets meer overblijft, omdat die wereld heel anders is.
Mozes waarschuwt het volk daarvoor:
Het volk moet de richtlijnen die het van de Heere heeft gekregen ook echt in praktijk brengen, want die richtlijnen zijn niet voor niets gegeven.
Ze komen van de Heere
en het zijn richtlijnen die – omdat ze van de Heere komen – goed zijn, eerlijk en rechtvaardig.
Zo begint Mozes zijn toespraak:
Houd je aan de verordeningen en bepalingen, die de Heere aan jullie gegeven heeft.
Het Bijbelboek Deuteronomium bevat een aantal woorden,
die sterk op elkaar lijken: wetten, richtlijnen, verordeningen, bepalingen, geboden.
Al deze woorden hebben de overeenkomst
dat God dit van het volk Israël vraagt, omdat het volk Israël een heilig volk is,
een uniek volk, dat de taak heeft om op de plek waar ze zijn
te laten zien in wie God is

en dat moeten ze door hun gedrag, hun houding laten zien.
Verordening – dat is een opdracht van hogerhand, van Godswege.
Met dit woord worden richtlijnen voor de eredienst bedoeld:
Wat is er nodig om voor God te kunnen verschijnen?
Hoe maak je van sabbat, zondag een bijzondere dag die anders is dan de andere dagen?
Wat is er nodig bij het bidden? Welke houding, welke instelling, welke gedachten?
Dat zijn niet zomaar dingen die wij zelf kunnen bedenken.
Daar kan God ook zijn verordeningen voor geven.
Zoals we vanmorgen het Avondmaal hebben gevierd,
niet omdat het ons eigen idee is, of omdat wij daar behoefte aan hebben,
maar omdat de Heere Jezus het avondmaal heeft ingesteld
en ons heeft opgedragen om dat avondmaal te blijven vieren
om door de viering van het heilig avondmaal steeds bezig te zijn
met het offer dat Hij op Golgotha bracht voor onze zonden.
We zouden kunnen zeggen op basis van Deuteronomium:
Avondmaal is een verordening, we komen daar niet onderuit.
Die verordeningen zijn niet bedoeld als een zware last,
maar juist als een hulpmiddel
om in Gods nabijheid te kunnen verkeren, om omgang te hebben met de heilige God.
We spreken over het heilig avondmaal
en ik denk dat iedereen die aangegaan is
en ook degenen die erover hebben nagedacht hebben
maar de vrijmoedigheid niet hadden om aan te gaan,
daar ook steeds iets van merken, van de heiligheid van God
die er ook rondom het avondmaal is.
Een heilig God en toch zo dichtbij dat de andere volken er jaloers op zijn.
Hoe kunnen wij zo dicht bij die heilige God leven?
Daar geeft God zijn verordeningen voor,
niet zomaar, maar om ons in Zijn nabijheid te hebben.

Een heilig God vraagt een heilig volk.
Daar hebben die bepalingen (dat 2e woord) mee te maken.
Dat zijn richtlijnen voor het dagelijks leven,
Voor hoe wij met elkaar omgaan in gezin, familie, dorp en maatschappij.
Die richtlijnen hebben alles te maken met die verordeningen.
Onze eredienst op zondag heeft alles te maken
met wat we op maandag doen op ons werk of school
en maandagavond op de voetbaltraining, of de dinsdag het repeteren van Concordia,
met hoe onze collega’s behandelen,
niet alleen onze leidinggevenden, maar ook degenen die onder ons staan en de schoonmakers – het zijn allemaal schepselen van God
en in ons gedrag horen we ook te laten zien
dat we voor Gods aangezicht op hetzelfde niveau staan.
Ik ben niet minder dan mijn leidinggevende, ik ben niet meer dan de schoonmakers.
Behandel hen allemaal op dezelfde manier,
als een mens met een ziel: vanuit oprechte belangstelling wie ze zijn
en wat ze meemaken,
omdat God ook naar ons toe zo belangstellend is.
In de bepalingen die Mozes geeft zijn richtlijnen voor het omgaan met
krijgsgevangenen, met mensen met schulden, slaven.
In alles gaat het er niet om
dat ze behandeld worden volgens onze normen van onze economie,
van onze nationalistische opvattingen,
maar volgens de bepalingen die God geeft
en die bepaalt dat we in ons gedrag heilig zijn
en iets van Hem uitstralen en doorgeven,
zodat de mensen om ons heen jaloers worden op onze God
die zulke mooie en rechtvaardige regels geeft.
Een heilig volk, omdat we een heilig God hebben,
met rechtvaardige regels, omdat onze God betrouwbaar en rechtvaardig is.

En dat is niet alleen iets van het Oude Testament (alsof het dan overbodig zou zijn),
maar juist de eis om een heilig volk te zijn
wordt in het Nieuwe Testament overgenomen.
Dat we als kerk ervan bewust zijn dat we een heilig volk zijn.
Heilig heeft de betekenis dat er in ons iets zichtbaar wordt van God, van hoe God is.
In alles.
In ons nadenken, in hoe we met onze emoties omgaan,
welke beslissingen en keuzes we maken, hoe we ons opstellen naar anderen toe.
In het formulier voor het avondmaal wordt onze opstelling naar anderen toe uitgewerkt:
Er wordt van ons een broederlijke liefde gevraagd.
We hebben een verantwoordelijkheid voor de mensen,
die met ons aan de tafel aanzaten.
Ze zijn onze broeders en zusters.
Voor broers en zussen kies je niet, die heb je.
Daar kun je je ook niet van ontdoen.
Ook zij behoren tot de familie van Christus.

Het is makkelijker om een voorbeeld te geven van wat mis gaat.
Onlangs las ik de uitspraak van een Japanse boeddhist
die in het westen gekomen was en met christenen in aanraking gekomen was
en die aangaf, hoezeer hij geschrokken was
omdat hij bij de christenen zoveel haat tegen elkaar tegenkwam
en hij merkte een tegenstrijdigheid op met de boodschap van Jezus
van liefde en gebed voor de vijand.

Of van een werknemer die teruggevraagd werd door zijn oude baas,
omdat ze hem misten in het werk.
Nadat hij was weggegaan, hadden ze pas door hoe belangrijk hij voor hen was.
Hij kon zelf de voorwaarden geven waarop hij zou terugkomen.
Hij koos voor meer atv-dagen.
Toen zijn collega’s hem vroegen wat hij nu voor een extra’s had gehad
vertelde hij over zijn atv-dagen.
Die collega’s vroegen hem of die atv-dagen
niet werden gecompenseerd in loonsvermindering.
Uiteindelijk bleek dat zo te zijn en ging hij er per saldo niet eens zo op vooruit.
Hij ging naar zijn baas,
maar die wuifde dat weg, want: ‘Je hebt niets zwart op wit op papier staan.’
Van deze baas was het bekend dat hij naar de kerk ging
en het bedrijf stond bekend als een christelijk bedrijf.
Maar in de praktijk was het als het om mondelinge afspraken ging niet betrouwbaar.
Wat straal je dan uit van God?
Dat God belooft, bijvoorbeeld een land aan de voorouders,
Maar als het puntje bij het paaltje komt, is het een loze belofte.
Houd u aan de verordeningen en bepalingen,

want in het leven gaat het niet alleen om de winst van je bedrijf,
maar juist ook wat je in het bedrijf van God laat zien.
Ik weet uit eigen ervaring, in de bedrijven waar ik heb gewerkt,
dat dit niet eenvoudig is,
omdat de mensen die je als medeschepsel van God heel erg op de proef kunnen stellen
en van alles bij je boven kunnen roepen aan onchristelijke gedachten en daden.
Houd die verordeningen en bepalingen
omdat je niet zomaar iemand bent
en ook niet zomaar leeft,
maar door Gods genade, door het offer van Christus
vrijgekocht en apart gezet om iets van God te laten zien – juist in het leven van alledag.
Paulus spreekt erover, dat het aan ons af te lezen moet zijn
wie Christus is en welk offer Hij gebracht heeft
en ik denk dat deze opdracht, deze houding in deze tijd steeds belangrijker wordt.

De verordeningen en bepalingen van de Heere zijn heilzaam,
niet alleen voor gelovigen, maar ook voor degenen die God niet dienen.
Een van de richtlijnen is dat je niet mag doden.
Bij de allereerste christenen was het daarom niet toegestaan om abortus te plegen.
Dat gebeurde in het Romeinse Rijk volop,
vooral omdat het de man niet uitkwam die een vrouw met wie hij niet getrouwd waren
zwanger had gemaakt en dwong daarom een risicovolle operatie af,
waarbij de vrouw nogal eens het leven liet.
In de Vroege Kerk was niet alleen tegen abortus. Dat is te beperkt.
Men besefte dat dit gebod om niet te doden om meer vroeg,
namelijk een respectvolle houding ten opzichte van vrouwen.
Vrouwen waren er niet alleen voor het plezier van de mannen.
Juist dat respect en de hoge achting voor vrouwen maakte die vrouwen nieuwsgierig
die in hun eigen cultuur vaak niet in tel waren.
Wat is dat voor een gemeenschap, een God waar de vrouwen op respect kunnen rekenen?
Dit is maar één voorbeeld
dat onze houding die God van ons vraagt
voor anderen van betekenis kan zijn, tot zegen kan zijn.
Wat we op zondag doen, de liederen die we zingen, de preken die we horen,
De ervaringen die we van God hebben,
die hebben te maken met wat we op maandag tot en met zaterdag doen.
De liturgie ligt op straat – het dienen van de Heere beperkt zich niet
tot de zondag en de kerkdienst,
maar krijgt handen en voeten door de weeks in alle relaties die we hebben.
De avondmaalstafel heeft alles te maken
met onze keukentafel, de vergadertafel, de onderhandelingstafel,
de kassa in de winkel, het toetsenbord van de computer.
Daar zijn we geen ander en mogen we geen ander zijn,
omdat God een heilig God is
en vraagt om heilig te leven.

Dat is de opdracht die God geeft,
Maar het is niet alleen een opdracht.
Als God een opdracht geeft, is dat altijd ook evangelie,
een blijde boodschap.
In het houden van die verordeningen en bepalingen
zijn we tot zegen voor de mensen om ons heen
en worden we het gebruikt in Zijn dienst om Zijn koninkrijk uit te breiden.
We vieren avondmaal voor ons zelf, voor Gods aangezicht
maar tegelijkertijd met het oog op onze dienst in deze wereld
om daar in woord en daad van onze God te getuigen.
Amen

Preek zondag 4 september 2016 – morgendienst

Preek zondag 4 september 2016 – morgendienst
Viering Heilig Avondmaal
Deuteronomium 4:1-11

Gemeente van onze Heere Jezus Christus,

Toen ik gistermorgen nog wat dingen voor de kerk wilde doen,
zoals het doorgeven van de afkondigingen en de voorbeden,
lukte dat niet door een internetstoring.
Tot in het begin van de middag was er geen internet beschikbaar.
Toen merkte ik hoe belangrijk internet voor mijn werk is.
Eigenlijk kon ik niet veel doen.
Normaal gesproken sta ik er niet bij stil,
hoe bijzonder het is dat internet het doet.
Nu in de komende dagen ben ik mij daar wel even van bewust,
maar over enkele dagen is dat besef weer helemaal weg
en is het weer gewoon geworden.

Heel veel dingen in het leven, die heel bijzonder zijn,
vinden we maar heel gewoon
en we denken daar niet snel over na,
totdat we ermee geconfronteerd worden dat het helemaal niet zo gewoon is.
Bijvoorbeeld dat we hier zijn, levend en wel.
Misschien bent u de dag wel begonnen zonder echt na te denken
hoe bijzonder dat was dat je weer een dag van de Heere kreeg.

Een rode draad in het Bijbelboek Deuteronomium
is om tot het volk door te laten dringen dat het bijzondere ook bijzonder is.
Het is een voortdurend appèl om te beseffen
wat God voor het volk heeft gedaan
door hen te bevrijden uit Egypte, door hen door de woestijn te leiden,
door hen niet altijd te straffen als het volk bij God weg ging door te zondigen,
dat ze op het punt staan een land in bezit te gaan nemen
dat ze van de Heere krijgen
als een vervulling van de beloften aan de voorouders gedaan.
Dat is ook de rode draad in het gedeelte wat we met elkaar gelezen hebben:
Besef je wel wat God voor je heeft gedaan?
Het had zo heel anders kunnen zijn.
Besef je hoe bijzonder het is dat jullie nog in leven zijn, zegt Mozes tegen het volk.
U bent allen heden nog in leven.
Dat je nog leeft, een leven hebt – dat is Gods genade.
Want als je dat besef kwijtraakt, is het ook heel makkelijk om God kwijt te raken.
Om dat te voorkomen, spreekt Mozes het volk aan: Luister naar mij,
Raak de verwondering niet kwijt over wat de Heere voor jullie heeft gedaan.
Laat dat niet gewoon worden, vergeet de dankbaarheid niet.
Het heeft mij geholpen om elke dag als een geschenk uit Gods hand te beschouwen
omdat mijn vader elke morgen dankte voor de nieuwe dag
en daarbij aangaf dat het een onverdiend geschenk uit Gods hand is: genade!

Net als het Bijbelboek Deuteronomium is het Avondmaal bedoeld
om bij ons die dankbaarheid op te roepen en levend te houden
voor wat zo gewoon kan lijken maar het niet is.
Besef je wel hoe bijzonder het is dat je leeft, dat je een leven hebt.
Dat klinkt in brood en wijn tot ons: je leeft – door Gods genade
een wonder van God.
Een wonder van God, omdat op Golgotha een kruis stond
dat voor ons leven bracht en leven betekent.
Beseft u wel hoe bijzonder dat is
en dat dat nooit gewoon mag worden?
Om te voorkomen dat het gewoon wordt, vieren we avondmaal,
omdat besef levend te houden, te voeden, te versterken:
U gaf daar Uw leven, zodat ik kan leven.
Het is genade: God kijkt niet als eerste naar wat wij verkeerd hebben gedaan
en wat verkeerd is gegaan in uw leven,
Ik, zegt de HEERE, wil met je verder.
Ik wil jouw God zijn en daarom wil Ik dat je leeft en verder leeft.
Hij is altijd beschikbaar.
Dat vraagt van uw kant om geloof –
geloof dat is het aannemen, aanvaarden dat God jouw God wil zijn
vertrouwen, dat Hij het beste met je voor heeft,
dat Christus ook voor jou gestorven is
en dat er door Hem, door Zijn lijden en sterven, ook voor u er leven en redding is.
Als Mozes het volk toespreekt, ziet hij het geloof
en heeft hij mogen zien dat het volk dat nu voor hem staat
op een cruciaal moment loyaal was aan God.
Deze mensen, die voor hem staan, ze gingen met de verleiding niet mee,
maar bleven trouw, loyaal aan hun God – vanwege alles wat Hij voor hen deed.
Ze kenden hun God.
Ik hoop dat u dat geloof ook kent, ook hebt – die loyaliteit.
In het avondmaal wordt dat geloof en vertrouwen gevoed, gesterkt
doordat we er weer aan herinnerd worden Christus zichzelf gaf in onze plaats.
Dan mogen we proeven in brood en wijn:
zo echt als het brood en de wijn is, zo echt is Gods liefde en genade. Voor u, voor jou.
En als die trouw, die loyaliteit er niet was in de afgelopen tijd?
Dat zien we in het brood dat gebroken wordt,
dat Christus Zijn leven gaf om dat uit te wissen.
Niet als iets goedkoops, ook niet als iets vanzelfsprekends.
Het is de liefde, de genade van God die ons leven op het oog heeft, ons leven met Hem.
U bent genodigd
en maak er gebruik van om u in het geloof te laten voeden
door onze Heer zelf met Zijn lichaam en bloed.
Dat is voor u de weg ten leven. Amen

Preek zondagmorgen 28 augustus 2016

Preek zondagmorgen 28 augustus 2016
Voorbereiding Heilig Avondmaal
Schriftlezing: Deuteronomium 4:1-11

Gemeente van onze Heere Jezus Christus,

U wordt vanmorgen voor de keuze gesteld:
Wilt u de Heere God dienen – of niet?
Heeft u alles voor Hem over
en bent u bereid om Hem te dienen met alles wat u hebt?
Dat is niet zomaar een keuze.
De keuze voor God – om Hem te dienen
is de weg naar het leven.
Alleen zo blijft uw leven behouden.
Als Mozes het volk Israël toespreekt,
houdt hij hen een keuze voor: de keuze tussen dood en leven.
Wie de weg van God gaat, wie naar Hem luistert
in het land dat ze zullen gaan betreden, trouw en loyaal aan de Heere,
die blijft in Zijn gemeenschap en heeft het leven gevonden.
Wie een andere weg gaat, mist het leven
en kiest een weg die uiteindelijk naar de dood leidt.
Is het ook voor ons een keuze tussen leven of dood?
Omdat de gevolgen van die keuze niet direct zichtbaar zijn,
kun je zeggen: het valt wel mee
en kun je het voor je uitschuiven:
Ik hoef nu nog geen keuze te maken, zo nauw komt het niet.
Het zal zo’n vaart niet lopen.
God is toch vol liefde?

Vergis je niet, houd Mozes het volk Israël toe.
Met zulke geestelijke gemakzucht ben je op de verkeerde weg.
Dan heb je God niet in je leven
en dan ben je ook niet op weg naar het leven,
maar loop je je ondergang tegemoet.
Door het volk toe te spreken, wil hij hen ervan doordringen
dat hun keuze gevolgen voor hen heeft,
wil hij hen waarschuwen
om het vertrouwen dat ze nu op God hebben,
niet te verwaarlozen en God niet door geestelijke achteloosheid kwijt te raken.
Heb jij, hebt u dat ook nodig,
om net als het volk Israël weer aangesproken te worden,
erop gewezen te worden, dat u een keuze moet maken voor God,
misschien weer opnieuw,
omdat je eerder eens een keuze maakte, vol enthousiasme,
omdat je wat van de Heere God ervaren had, waardoor je op Zijn weg verder ging,
maar is het allemaal gewoon geworden en laat je het erbij zitten.

Het kan ook zijn dat je bij jezelf denkt:
“Ik ben al zo vaak gewaarschuwd.
Vroeger hadden de preken altijd een waarschuwende strekking.
Zo’n waarschuwing doet me niets meer,
ik heb dat zo vaak gehoord, ik ben afgestompt.
Elke keer als die lijst met zonden in het avondmaalsformulier gelezen wordt,
voel ik weer die benauwende sfeer van vroeger,
Ik wil het er niet meer over horen.
Als ik zo’n waarschuwing hoor, sluit ik mijzelf ervoor af.”

Mozes heeft een goede reden
om zo bij het volk aan te dringen op trouw en loyaliteit aan God.
Hij waarschuwt niet, omdat er bepaalde mensen zijn bij het volk
die graag horen dat hij het volk het nog eens goed aanzegt,
maar hij zegt dat, omdat het volk op de grens staat,
vlak voor Kanaän, het land dat de Heere had beloofd aan Abraham, Izak en Jakob.
Het volk staat op het punt dat beloofde land binnen te gaan.
Maar Mozes is er niet gerust op
hoe het volk van God zal omgaan met God
als ze eenmaal in het land zijn, als alles rustig is, het hele land veroverd
en de herinnering aan Egypte en de woestijnreis
en alles wat de Heere voor Israël haast of helemaal vergeten is.
Daarom prent hij het volk het nog eens in:
Jullie zijn een bijzonder volk, door God uitgekozen.
Moet je eens kijken hoe bijzonder jullie band met God is.
Als je tot Hem bidt, dan is Hij er
en mag je zeker zijn van Zijn steun, van Zijn hulp.
Weet je wel hoe jaloers de volken om ons heen zijn
op onze band met God,
Zo dichtbij, leven met de enige, ware God, de God die leeft,
die oren heeft en niet doof is voor onze gebeden,
die ogen heeft en dag en nacht over ons waakt,
onze Bewaarder die nooit Zijn ogen sluit.
die een mond heeft, die tot ons spreekt – Woorden van leven.

Kunt u zich voorstellen dat er mensen zijn,
die jaloers zijn op uw band met God,
met een God die zo nabij is,
die uit de hemel neerdaalde om onder ons te zijn, als mens,
om u van de zonde, om u uit de macht van de duivel te bevrijden.
Hij werd zelf gebonden, opdat Hij u kon vrijkopen.
Daar kunt u toch van meepraten?
Dat hoeft niet een heel bijzonder verhaal te zijn.
Het is al bijzonder genoeg als je kunt vertellen,
dat je mag geloven dat onze Heer ook voor jou, voor u naar de aarde kwam
om voor jou, voor u te sterven aan het kruis, voor uw zonden, om jou vrij te maken
en weer thuis te brengen bij God.
Vergeving voor jou, omdat Hij met Zijn leven voor jou betaalde.
Raak dat allemaal niet kwijt!
Raak God niet kwijt!
Raak God niet door eigen toedoen kwijt,
omdat het leven met God zo gewoon geworden is,
of omdat het leven hier op deze aarde nog zo trekt,
waardoor je het leven met God voor je uitschuift.

In het formulier voor het avondmaal wordt een lijst genoemd
van degenen die opgeroepen worden om niet aan het avondmaal te gaan
en als eersten worden de afgodendienaars genoemd.
Dan kunt u uw schouders ophalen:
afgodendienaars, dat is iets van vroeger uit de tijd van de Bijbel.
Maar zo makkelijk kunt u zich daar niet vanaf maken.
We gaan heel makkelijk mee in de verleiding
om de Heere niet het belangrijkste in ons leven te maken.
Dat kan zomaar gebeuren, als je het goed hebt,
je opgaat in je werk, carrière maakt, genoeg te doen hebt.
Dat is allemaal heel goed, maar het wordt een afgod als het te belangrijk voor je wordt.
Als je je daardoor niet meer kunt bezighouden met de Heere.
of als je daardoor gaat denken: het leven is hier nog zo goed hier op aarde.
Mozes zei dat tegen een volk dat een nieuw bestaan in een nieuw land moest opbouwen.
Jullie krijgen het druk genoeg, een flinke tijdsinvestering,
de handen uit de mouwen, hard werken in de komende jaren.
Maar vergeet daarbij niet, dat je een God hebt, die je dit allemaal gegeven heeft.
Een God die niet op een afstand staat,
maar heel dicht bij je is.
En ook niet zomaar dichtbij – maar in jullie midden.
Hij dacht aan Gods aanwezigheid in de wolk die voor het volk uitging
en aan de tabernakel en de ark – tekenen van Gods aanwezigheid.
Wij mogen dat ook zeggen, belijden dat God in ons midden is.
We mogen dan denken aan de eredienst, waar we bij God thuis mogen zijn,
aan de liederen, aan de preek waarin God tot jou spreekt,
aan de Bijbel waarin je voor jezelf kunt lezen of met elkaar op Bijbelkring,
waardoor God ook met je in gesprek is, steeds weer opnieuw als je de Bijbel opendoet.
Dat mogen we merken volgende week als de avondmaalstafel klaar gezet is,
en Christus zelf onze gastheer is die ons uitnodigt aan Zijn tafel,
dat mag je merken als je in de komende week de drang voelt om aan te gaan,
als je Zijn stem niet meer kunt weigeren – niet meer mag weigeren:
Want Hij roept je, je Heer die Zijn leven gegeven heeft,
Hij daalde voor jou af, Hij gaf voor jou Zijn leven en Hij roept je persoonlijk:
Ga niet meer die weg zonder Mij, maar kom bij Mij!

Toch was dat niet genoeg voor het volk Israël.
Kunt u dat begrijpen, dat het volk niet gelukkig was
met de manier waarop God bij hen was, ontevreden.
Mozes roept de plaats waarop dat gebeurde in herinnering
om het volk eraan te herinneren,
hoe gemakkelijk het bij de Heere wegraakte
ondanks al die zichtbare tekenen dat God bij hen was,
ondanks dat Hij hen als een Vader gedragen had vanuit Egypte, door de woestijn,
tot hier toe.

Baäl-Peor was een plaats in Moab.
De koning van Moab was bang geworden voor het volk Israël
en haalde Bileam van ver om het volk te vervloeken.
Bileam – hij mocht alleen mee als hij Israël zou zegenen.
En tot grote frustratie van Balak kon hij het volk Israël alleen maar zegenen,
omdat de Heere niet anders wilde.
Nadat de Heere voor Israël gestreden had,
viel het als een blok voor de afgoden.
Ja, niet direct.
Verleiding werkt vaak niet direct.
De duivel valt je vaak niet direct aan, maar via-via,
via een zwakke plek. waar je niet zo makkelijk weerstand biedt.
In Baäl-Peor waren het de vrouwen uit Moab die de Israëlieten zo ver kregen
om mee te doen aan hun feesten voor hun goden.


Mozes spreekt het volk toe, dat toen niet meeging in de verleiding
en op het cruciale moment in staat was om nee te zeggen
en houdt hen voor: vergis je niet, ook voor jullie kan de verleiding komen,
wellicht op een andere manier.
Dat is in de week van de voorbereiding ook goed om te beseffen:
Waardoor word ik van God weggeleid?
Wat brengt mij van de weg van God af
en zet voor mij de redding, de zaligheid op het spel,
waardoor ik zeg, in mijn hart, of in wat ik doe: voor mij hoeft Gods weg niet zo nodig.
Maar beseft u dan niet wat u kwijtraakt
als u God kwijtraakt?
Beseft u dan niet dat u alles kwijtraakt?

Daarom vieren we avondmaal
om het besef levend te houden dat er ook voor ons gestreden is – op Golgotha.
Dat er voor ons, voor u, voor jou strijd geleverd is,
Waarbij een groot offer gebracht moet worden.
Door dat offer dat Christus op Golgotha bracht,
is dat leven voor ons mogelijk geworden: behoud
een leven hier op aarde al met God en straks in de hemel in Zijn heerlijkheid.
Raak dat niet kwijt! Raak God niet kwijt! Raak je redding niet kwijt!
Laat je aanspreken – net als Israël: Hoor!

In onze vakantie waren wij in Luxemburg.
Ik was me daar niet zo van bewust,
maar in de Tweede Wereldoorlog heeft Luxemburg erg geleden
onder de Duitse bezetting en vooral ook tijdens het Ardennenoffensief,
De strijd in de laatste winter.
Dat ontdekte ik door de monumenten die er zijn,
waarop de offers die in de oorlog waren gebracht zijn herdacht,
De monumenten die er zijn, waarmee men de dank aan de Amerikanen levend wil houden,
die in een intense oorlog zo heldhaftig hadden gestreden,
met tienduizenden doden en nog meer gewonden.
In musea waar het lot van de Luxemburgers werd verteld,
die gedwongen werden in het Duitse leger te dienen,
of massaal afgevoerd werden naar een concentratiekamp in Rusland.
Er is gestreden voor de vrijheid – dat kom je in al die plekken tegen.
Een groot offer is gebracht.
Maar na zoveel jaar van vrede kan die dankbaarheid vervlakken.
Hoe houd je het besef levend dat vrijheid iets kostbaars is
waarvoor een groot offer is gebracht?

Ik maak de toepassing op het offer dat Christus bracht.
Hoe houden we dat besef levend dat er een offer voor ons is gebracht?
Hoe voorkomen we dat het kruis op Golgotha een vage herinnering wordt
uit een grijs verleden dat ons niets meer zegt.
Daarom vieren we Golgotha,
om onze Heiland en Heere te danken,
om nu op aarde al iets te proeven van de vrijheid die Hij gaf,
om nu op aarde te ervaren hoe het is om in Zijn gemeenschap te leven.
Avondmaal is bedoeld om ons geloof te vernieuwen,
de trouw aan God, de loyaliteit aan de Heere te voeden,
onszelf weer toe te wijden, schoon schip te maken
en alles wat ons bij God vandaan houdt, weg te doen.

Gemeente, er is een groot offer voor u gebracht.
Dat laat u toch niet koud?
Laat het niet zover komen dat u gemakzuchtig wordt in uw geloof.
Gebruik dan deze week om u te laten aanspreken door Christus: luister naar Mij.
Kies voor de weg van God.
Alleen dan heeft u de weg die naar het leven leidt.
Die weg is er niet voor niets.
Die weg is er niet voor een enkeling,
maar voor een ieder die wil
– ja, niet uit zichzelf, maar door de Heilige Geest.
Ja. Heere. U bent mijn God.
U maakt mij de weg naar het leven bekend en die weg wil ik gaan.
Dank U voor Uw genade, waardoor U ook mij roept. Amen