Psalm 80

Psalm 80

Het Common Revised Lectionary geeft voor de 4e zondag van het Jaar A Psalm 80 op als psalmlezing. In het Dienstboek is Psalm 80 de psalm van de zondag van de tweede zondag van advent.

Psalm 80 begint waar Psalm 79 eindigt: met de Heer, die zijn volk als herder hoedt. Dat is niet de enige overeenkomst met Psalm 79. Net als de voorafgaande psalm is Psalm 80 een gebed, waarin naar God toe wordt geklaagd over de omstandigheden waarin het volk en het land zich bevinden. De psalm doet dat in een krachtig beeld: het land ligt open en weerloos, zoals een wijngaard zonder beschuttende omheining. Iedereen die langskomt, met goede of kwade intenties, heeft vrij spel: voorbijgangers plukken hem leeg, wilde zwijnen wroeten hem om, velddieren vreten hem kaal. Dit beeld doet vermoeden dat de psalm ontstaan is in een tijd, waarin het land werd veroverd door vijandelijke legers. Deze vijandelijke legers hebben in het land huisgehouden en het volk was machteloos.
Psalm 80 is zowel een appèl naar God toe om redding als een klacht naar God toe waarom hij dit heeft laten gebeuren. In dit gebed klinkt zelfs door dat God zich tegen het volk heeft gekeerd. In de vijandelijke legers die gekomen zijn en Israël hebben overwonnen wordt de toorn van God zichtbaar. De psalm is daarom een gebed, waarin de nood naar God toe wordt geschilderd, om hem tot ingrijpen te bewegen. De psalm is een klacht over de handelswijze van de Heer, die niet meer aan de zijde van zijn volk staat en voor zijn volk opkomt. De uittocht uit Egypte en de intocht in het land worden naar voren gehaald, waarin God zijn zorg voor het volk liet zien. Israël wordt vergeleken met een wijnstok. De vergelijking met de wijnstok of een wijngaard wordt gebruikt als een beeld voor het verbond dat de Heer met Israël gesloten heeft. In deze psalm functioneert dit beeld op een dubbele manier: Het wordt gebruikt als een herinnering aan het verleden, waarin Gods trouwe zorg zichtbaar was: als een wijnstok die was uitgegraven in Egypte en in Kanaän een nieuwe plek kreeg. Tegelijkertijd wordt dit beeld gebruikt om de hopeloze situatie van het heden uit de doeken te doen: een wijngaard die omver geploegd is door wilde zwijnen.
In deze psalm komt steeds is er een refrein: God, keer ons lot ten goede, toon uw lichtend gelaat. Dit refrein wordt steeds meer uitgebreid in Godsnamen: God (vers 4), God van de hemelse machten (vers 15), HEER, God van de hemelse machten (vers 19). De aanduiding van de Heer als God van de hemelse machten geeft de macht van de Heer over heel de wereld aan. Dat wordt in deze psalm nog eens benadrukt door van de Heer te zeggen dat hij troont op de cherubim. In de tempel in Jeruzalem stond een ark als representant van deze troon in de hemel. Deze Godsnamen worden niet voor niets gebruikt: ze spreken God aan op zijn macht over de geschiedenis en op zijn verbond met Israël. Hij is het die de vijanden deed komen. Hij is het ook die hen weer kan weg doen gaan en redding kan brengen. Dat deze Godsnamen in een klacht naar de Heer toe worden gebruikt, geeft aan dat aan de basis van deze psalm een diep geloof in de Heer ligt: alleen hij is in staat om in te grijpen. Alleen hij heeft die macht. Alleen die macht wordt niet ervaren. De psalm is daarom een appèl om de omstandigheden te veranderen. De psalm vraagt om een theofanie, om een verschijning van God in zijn luister ten gunste van het volk. De psalm vraagt om de terugkeer van de Heer naar zijn volk, die hij had losgelaten. Het lichtend gelaat laten zien is een gracieus gebaar van een hoger geplaatste ten gunste van een ondergeschikte. Het is een gebed om een genereuze interventie om Israël redding te geven.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s