Het kruis als de kern

Het kruis als de kern

Christus als de gekruisigde is de kern van het christelijk geloof. Hoe verschillend de 4 canonieke evangeliën mogen zijn, als het gaat om de kern stemmen ze overeen: het kruis is de climax van Jezus’ weg op aarde. Daarom is vanaf het begin het christendom het kruis en de boodschap van het kruis de kern van de theologie. Het kruis is de toetssteen voor wat authentiek christelijk is.

In de traditie van het christelijk geloof zijn er altijd manieren geweest om het kruis niet centraal te hoeven stellen:
– een theologie van de glorie en overwinning (in tegenstelling tot een theologie van het kruis).
– het gnosticisme als verleiding.

Verleiding van het gnosticisme
In de geschiedenis van het christendom is het gnosticisme de grootste verleiding geweest. Het gnosticisme is een vrij ingewikkeld verschijnsel. Kenmerken zijn:
(1) Een bevoorrechte spirituele kennis dat leidt tot verlossing en verlichting.
(2) Een hiërarchie binnen de gemeenschap waarbij mensen met die bevoorrechte kennis aan de top staan en ontstegen zijn aan gewone stervelingen die deze kennis niet hebben.
(3) Een theologie, waarbij het kruis als lijden niet gewenst of niet nodig is. Om verlossing en verlichting te bereiken is er geen verlossend lijden nodig.

Invloedrijk
Volgens Rutledge is een hedendaagse variant van dit gnosticisme erg invloedrijk in de Amerikaanse kerken, omdat deze vorm van gnosticisme erg goed past bij de Amerikaanse normen en waarden. Ze vindt het belangrijk om in te gaan op dit gnosticisme (en dit te bestrijden), omdat dit gedachtengoed een belangrijke obstakel is om de Bijbelse betekenis van het kruis te begrijpen.

Voor Rutledge is het kruis een streep door alle menselijke religiositeit. Onder religiositeit verstaat ze menselijke verlangens en wensen. God kiest in het kruis een weg die niet past bij de menselijke verwachtingen en wensen. (Dit wordt in het volgende hoofdstuk uitgewerkt: de godloosheid van het kruis.)

Kruis niet meer vanzelfsprekend de kern
In de afgelopen decennia is het kruis, waaraan Christus stierf, inclusief de betekenis daarvan niet voor iedereen meer de kern:
– De aandacht voor het leven van Jezus en de zoektocht naar de historische Jezus doet het kruis als climax naar de achtergrond verschuiven.
– De aandacht voor de incarnatie van Christus, waarbij de incarnatie de betekenis krijgt dat God de wereld zoals de wereld is onvoorwaardelijk aanvaardt. De wereld waarin Christus incarneert is niet meer de gevallen wereld.
– Door een verschuiving in de liturgische accenten, waarbij Pasen meer nadruk krijgt dan Goede Vrijdag. Een verschuiving neemt ze ook waar in accenten rondom avondmaal, die meer vanuit Pasen wordt geduid.

Rutledge brengt daar tegenin:
– Wanneer het kruis niet meer de climax is van het leven van de historische Jezus wordt de historische Jezus ontdaan van elke transcendente en religieuze betekenis. Wat we weten over de historische Jezus hebben we te danken aan de verhalen die bewaard zijn gebleven en doorverteld omdat de Gekruisigde is opgestaan.
– Het kruis is niet los te maken van de incarnatie: zonder incarnatie geen kruis. Als omgekeerd de incarnatie wel losgemaakt wordt van het kruis is er geen ruimte meer voor thema’s als oordeel en redding.
– Het is geen goede zaak als in de liturgie Goede Vrijdag en Pasen tegenover elkaar worden uitgespeeld. Opstanding is niet los te maken van het kruis, want de Gekruisigde werd opgewekt. Van oudsher was er in het kerkelijk jaar een verband tussen Goede Vrijdag en Pasen in het Triduum.
– In de Bijbelse gegevens over het avondmaal wordt nadrukkelijk de link met het kruis gelegd. Avondmaal staat in het teken van het kruis.

Voor Rutledge genoeg reden om te blijven bij de klassieke theologie, die het kruis en de betekenis daarvan centraal stelt. Christelijke theologie is kruistheologie.

N.a.v. Fleming Rutledge, The Cricifixion. Understanding the Death of Jesus Christ (Grand Rapids, Michigan: Eerdmans, 2015) 41-71.


Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s