Liturgische veranderingen? – blog 1

Liturgische veranderingen? – blog 1

In het Reformatorisch Dagblad verschenen in de afgelopen tijd enkele artikelen over veranderingen in de eredienst. De teneur van die artikelen was dat aan die veranderingen nauwelijks een theologische bezinning ten grondslag ligt.

Als predikant van een gemeente waarin in de afgelopen jaren liturgische veranderingen zijn doorgevoerd, zou ik willen aangeven dat dit geen terechte constatering. De bezinning is vaak op een impliciete manier gebeurt, waarbij niet niet zozeer inhoudelijke argumenten een rol gespeeld hebben. Deze niet-inhoudelijke argumenten zijn niet minder theologisch.

Andere kerken
De gemeenteleden in Oldebroek komen geregeld in andere kerken, doordat ze vanwege kinderen, familie of vrienden diensten met doop, belijdenis, rouw en trouw bezoeken. Daarmee komen ze in aanraking met andere liturgische gebruiken. Daardoor komt de bezinning al op gang. De ene keer roept zo’n dienst in een andere gemeente gevoel van vervreemding op. De andere keer de vraag: als het hier kan, waarom kan het dan niet in onze eigen gemeente. Naast het bezoeken van andere kerken komen ze via Nederland Zingt, interkerkelijke bijeenkomsten, cd’s en youtube in aanraking met andersoortige liederen dan die in de kerk gezongen worden.

Ruimte
Die andere gebruiken of liederen houden nog niet in dat ook de inhoud van de verkondiging anders is. De bezinning op de liturgie kan niet meer om de vraag heen, waarom er in de ene gemeente meer ruimte is in de liturgie dan in de andere gemeente. Omgekeerd kan een liturgische bezinning, waarbij al duidelijk is dat alleen maar psalmen in de eredienst gepast zijn, geen liturgische bezinning heten, omdat het antwoord al bekend is en in de bezinning alleen maar de onderbouwing hoeft te worden gedeeld.

Willekeur
Wat mij opvalt, is dat de onderbouwing om in de eredienst alleen maar psalmen te gebruiken, niet vrij van willekeur is. Het argument is vaak dat met Psalmen Gods Woord gezongen wordt. Waarom worden er dan niet meer Bijbelliederen gezongen? Waarom worden bepaalde Bijbelvertalingen tegengehouden die mogelijk arminianisme doorgeven, maar wordt vastgehouden aan een Psalmberijming die door de Verlichting is gestempeld. Waarom kan er wel uit de Heidelberger Catechismus worden gepreekt, maar is er voor belijdende gezangen geen plaats in de eredienst?

Kloof
De reden voor mij om mee te gaan in veranderingen is niet de wens tot verandering als zodanig. Als predikant constateer ik in de gereformeerde gezindte een grote kloof tussen het leven in het geloof en het dagelijks leven. Ik kan me niet voorstellen dat er gemeenten zijn in de gereformeerde gezindte waarin deze kloof niet geldt. Men kan pogen deze kloof te overbruggen door het dagelijks leven te reformeren. Dat is een respectabele poging, maar daarbij vallen wel gemeenteleden buiten de boot die de reformatie van het dagelijks leven niet meemaken.

Dagelijks leven naar de kerk halen
Mijn poging is daarom om het dagelijks leven meer naar de kerk te halen. Dat doe ik door mijn taalgebruik aan te passen en door geregeld gezangen of liederen te laten zingen, die bij gemeenteleden geliefd zijn. Ik vraag ook geregeld aan mensen wat hun lievelingslied is. Bij de oudere generatie is dat vaak een lied uit de Bundel van Johannes de Heer en soms een bekende psalm. Bij de jongere generatie is dat een Opwekkingslied of een lied van bijvoorbeeld Sela. Zelden dragen zij een psalm aan. Wie wil vasthouden aan de psalmen kan zich niet beperken tot theologische argumenten, maar dient ook om beleid om de melodie en de inhoud uit te leggen, om levensverhalen bij de psalmen te vertellen.

Gaat liturgische verandering niet gepaard met vervlakken? Niet persé, maar dat leg ik uit in een volgend blog… (Wordt vervolgd.)

4 thoughts on “Liturgische veranderingen? – blog 1

    • Nou, er zitten wel theologische overwegingen in:
      – oecumenische dialoog: wat kan ik leren van andere kerken?
      – Consistentie in leer en praktijk
      – Praktisch-theologisch: waar komen gemeenteleden mee in aanraking en wat betekent dat voor de eredienst?
      – Op welke manier gaat een gemeente om met de verhouding geloof / eredienst- dagelijks leven.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s