Israëlzondag 2016

Israëlzondag 2016

Komende zondag is het Israëlzondag. Dan staan we als kerk stil bij de onopgeefbare verbondenheid die er met Israël heeft. De kerk heeft veel aan Israël te danken: het hele Oude Testament en eigenlijk ook het hele Nieuwe Testament. Alleen van Lukas en van de Hebreeënbrief wordt soms getwijfeld of de auteur een Joodse achtergrond heeft. Daarnaast geloven we als kerk dat het verbond met Israël nooit is opgezegd door God. Israël is daarom een teken van Gods trouw door alle eeuwen heen. De reformator Calvijn is nooit een aanhanger geweest van de zogenaamde vervangingstheologie (de gedachte dat Gods verbond met Israël verbroken is). De relatie tussen Luther en de Joden was gecompliceerder: hij kon heel negatief én heel positief zijn over de Joden. In het Europa dat door het christelijk geloof gestempeld is geweest, is er wel ruimte geweest voor antisemitisme. Soms was dat op de kerk te herleiden, maar soms ook niet. Door de eeuwen heen zijn Joden vaak een minderheid geweest en hebben ze te maken met discriminatie en uitsluiting en vaak ook met geweld en vervolging. Met als dieptepunten de periode van 1933-1945. Geen wonder dat er vanuit de kant van de Joden geregeld grote argwaan bestaat ten opzichte van de kerk. Binnen de kerk is er door het besef van de grote vernietiging in de periode 1933-1945 en door de stichting van de staat Israël een nieuwe aandacht gekomen voor de relatie tussen kerk en Israël. Gelukkig zijn er ook intense gesprekken geweest waardoor over en weer respect is gegroeid. Zeker in Duitsland, maar ook in Nederland, hebben die gesprekken voor mooie resultaten gezorgd.

Wie over Israël spreekt, kan er niet omheen dat een groot deel van de Joden Jezus niet als messias erkent. Dat is een belangrijke vraag voor de kerk: wat zegt het als Gods volk de door God gezonden messias niet erkent? Wat zegt dat over de weg die God gaat in deze wereld? En wat zegt dat over hoe de kerk zich opstelt?
Wie over Israël spreekt, kan niet om de staat Israël heen. Dat maakt de thematiek misschien nog wel ingewikkelder. Is de staat Israël een ontwikkeling in Gods heilsplan? Maar waarom is het dan een seculiere staat? En dan de politiek van de huidige regering – hoe verhoudt die zich tot het plan van God in deze wereld? Denk aan de houding ten opzichte van de Palestijnen: al 50 jaar wordt er onderhandeld over vrede en de vrede lijkt steeds verder weg dan ooit. De politiek waarin het land van de Palestijnen wordt afgenomen en de minachtende houding van veel Israëlieten doet de zaak geen goed. Daar staat weer tegenover dat het volk Israël in het verleden vaak sterk bedreigd is en ook vaak toen het een eigen staat had. Bovendien geldt dat de leiders van de Palestijnen niet altijd om de gewone Palestijn lijkt te geven en corruptie een groot probleem is. Je zou de mensen die daar wonen vrede gunnen, maar de vraag is of die vrede er ooit kan komen.
Waar moet komende zondag de aandacht op gevestigd worden? Ik ben voorzichtig. Zeker over de huidige staat Israël en de politiek van Israël. Ik denk dat het bestaan van Israël als volk als zodanig al genoeg vragen aan de kerk stelt. Zeker in deze periode, waarin Deuteronomium aan de orde is, besef ik dat de woorden van God allereerst aan Israël zijn gericht. (Goldingay spreekt zelf over het Eerste Testament, omdat Oude Testament de suggestie heeft van ‘verouderd’). We ontvangen ze als het ware via-via. Daar ben ik dankbaar voor, dat we die woorden toch mogen ontvangen en ons eigen mogen maken. Welke weg de Heere met Zijn volk gaat, mogen we aan Hem overlaten. Ik bedoel dat niet vanuit onverschilligheid, maar vanuit de trouw die God steeds aan Israël toont.
Vorig jaar las ik het uitdagende boekje van de Engelse hoogleraar Oude Testament John Goldingay: Hebben we het Nieuwe Testament eigenlijk wel nodig? Zijn stelling was: het Nieuwe Testament bevatte niets nieuws ten opzichte van het Oude Testament. Alles wat het Nieuwe Testament bevat, staat reeds in het Oude Testament. Daarom vind ik het van belang, dat ook het Oude Testament aan de orde komt in de prediking en dan niet alleen de bekende gedeelten, maar ook de onbekendere. Zeker het Bijbelboek Deuteronomium dient aan de orde te komen. Dit Bijbelboek heeft het Nieuwe Testament misschien wel het meest gevormd. Alleen daarom al kunnen we niet om dit boek heen.
In eerste instantie had ik voor deze zondag Deuteronomium 6 gepland, waar de kernbelijdenis van Israël verwoord is. Door een kleine onoplettendheid van mijn kant is dit hoofdstuk al bij de doopdienst aan de orde gekomen. Op dit moment heb ik nog niet helder welk hoofdstuk uit Deuteronomium aan de orde komt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s