Paul M. Zulehner over de vluchtelingencrisis

Wees niet bevreesd!
Paul M. Zulehner over de vluchtelingencrisis

In de afgelopen jaren is Europa geconfronteerd met met mensen uit Syrië, Irak, Afghanistan en andere instabiele landen, die hier hun toevlucht zochten. De komst van deze vluchtelingen hebben bij de Europese bevolking sterke emoties opgeroepen. Deze emoties lopen wel erg uiteen. De een is geroerd door de ellende en wil dat de vluchtelingen hier opgenomen worden en geholpen worden. Een ander voelt zich angstig worden door de komst van de vluchtelingen en hoopt dat de grenzen van de Europese Unie gesloten worden. Weer een ander voelt machteloosheid en hoopt dat de regeringsleiders met een goede oplossing komen.

Hoe komt het dat de komst van de vluchtelingen zulke sterke emoties oproepen? Waar is de angst op gebaseerd? Wat biedt geruststelling? Welke gebeurtenissen spreken de emoties tegen? Paul Zulehner, godsdienstsocioloog en hoogleraar Pastoraaltheologie aan de Universiteit van Wenen, heeft deze vragen aan een onderzoek onderworpen. Dat deed hij door middel van een online-enquête op zijn website www.zulehner.org, die door inwoners van Oostenrijk, Duitsland en Zwitserland is ingevuld.

Aan het begin van de enquête wordt gevraagd welk gevoel er door de komst van de vluchtelingen het sterkst wordt opgeroepen: irritatie, bezorgdheid of vertrouwen. Uit dit onderzoek komt naar voren dat degenen zich geïrriteerd voelen eerder geneigd zijn voor de optie afweer: de vluchtelingen zullen met alle middelen buiten de grenzen van Europa gehouden worden. 77% van hen is ook niet geïnteresseerd in het wel en wee van de vluchtelingen. Degenen die vol vertrouwen zijn, zijn juist bereid om zich in te zetten voor het welzijn van de vluchtelingen. Van hen is 42% op de een of andere manier actief betrokken bij de hulp aan vluchtelingen. Bij degenen die bezorgd zijn zet 24% zich in voor de vluchtelingen.

Orban
In de Europese politiek wordt verdeeld gereageerd op de komst van de vluchtelingen. De Hongaarse president Orban koos ervoor om de grenzen te sluiten en af te schermen met prikkeldraad. De Duitse bondskanselier Merkel wilde daarentegen de vluchtelingen opnemen en is overtuigd dat de Europese landen de vluchtelingen ook kan opnemen. Bij degenen die de enquête invullen zijn de meningen sterk verdeeld. Degenen die zich ergeren aan de komst van de vluchtelingen, vinden dat Orban voorbeeldig handelt. Voor degenen die vertrouwen hebben is de keuze die Orban maakte zo ongeveer het ergste dat er kan worden gedaan in deze crisis.

Hoe komt het dat mensen ergernis voelen bij de komst van de vluchtelingen. 71% van hen vindt dat de vluchtelingen vooral economische vluchtelingen zijn, die komen profiteren van de sociale voorzieningen in Europa. Een even groot aantal is bezorgd dat door de komst van de vluchtelingen Europa geïslamiseerd wordt. Zij zien het daarom als een christenplicht om de komst van de vluchtelingen tegen te gaan. In de enquête kan gereageerd worden op de stelling: Ook als men zich niet inzet voor de vluchtelingen kan men een goede christen zijn. Door 67% van degenen die ergernis voelen, 19% van degenen die zich bezorgd voelen en 11% van degenen die vertrouwen hebben wordt ingestemd met deze stelling. Men is bezorgd dat de vluchtelingen zorgen voor een toename van de criminaliteit, geweld en terreur.

Angst
Hoe komt het nu dat de komst van de vluchtelingen meer angst en bezorgdheid oproept dan de komst van de vluchtelingen uit het voormalige Joegoslavië? Volgens Zulehner heeft dat te maken met de economische crisis die vanaf 2008 in Europa opkwam. Deze crisis heeft vooral bij mensen uit de sociale onderklasse en de middenklasse getroffen. Velen raakten hun baan kwijt of werden zich ervan bewust dat ook zij hun baan konden kwijtraken. Veel van hen zien de komst van de vluchtelingen met zorg tegemoet, omdat ze bang zijn dat de vluchtelingen die hier komen de banen en de woningen overnemen. In de afgelopen jaren is duidelijk geworden dat een multiculturele samenleving niet zonder spanningen is, waardoor de angst voor de toekomst van Europa toeneemt. Doordat de politiek niet bij machte was om de economische crisis en de problematiek van de multiculturele samenleving, is het vertrouwen in de politiek gedaald. Dat gebrek aan vertrouwen wordt versterkt dat veel mensen uit de onderste lagen van de samenleving zich niet gezien en gehoord voelen.

Beelddragers
Zulehner wil niet alleen de resultaten van zijn onderzoek laten zien, maar wil ook aangeven hoe Europa op de komst van de vluchtelingen wil reageren. Daarbij presenteert hij zich bewust als christen (en katholiek), die zich laat inspireren door Jezus en door de huidige paus Franciscus.

Van belang is om de vluchtelingen te blijven beschouwen als mensen en deze mensen te blijven zien als beeld van God. Daarom kan er niet gesproken worden over een toestroom, een tsunami van vluchtelingen, omdat deze beelden verdoezelen dat het hier om mensen gaat. Omdat deze mensen net als wij beelddrager van God zijn, zijn christenen verplicht tot solidariteit. Deze solidariteit houdt niet persé in dat alle vluchtelingen opgenomen moeten worden. Wanneer de vluchtelingen die het land ontvluchten een hoge opleiding hebben genoten, is het moeilijker voor het land van herkomst om het bestaan weer op te bouwen. Solidariteit betekent ook inzet voor vrede waar oorlog is, het tegengaan van de wapenhandel en de bestrijding van de armoede. Van de Europese politiek wordt gevraagd om de bevolking het gevoel te geven dat de grenzen zijn gewaarborgd, dat de sociale voorzieningen en de huizenmarkt niet worden bedreigd.

Possibilist
Zulehner wil geen pessimist, maar ook geen optimist zijn. Hij kiest voor de derde weg, die hij de benaming possibilist geeft: kiezen voor een weg die mogelijk is. Als christen kan hij voor deze weg kiezen, omdat hij door zijn geloof ook hoop heeft. Hoop op Jezus, die een gebod én een opdracht gaf: ‘Wees niet bevreesd!’ Hoop op God die deze wereld in zijn hand heeft.

Paul M. Zulehner, Entängstigt euch! Die Flüchtlinge und das christliche Abendland (Ostfildern: Patmos Verlag, 2016)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s