Opvoeden doe je samen

Een moederkring, die voor één keer open staat voor vaders. Komen vaders daar op af? Zou jouw man naar een bijeenkomst gaan, waar over opvoeding gesproken wordt? Of zou het nadenken en praten over opvoeding meer iets voor moeders zijn?

Over vaders en hun rol bij de opvoeding is weinig bekend. Er wordt al heel lang onderzoek gedaan naar opvoeding. Daarbij is echter vooral gekeken naar de rol van de moeder in de opvoeding.

Dat had de volgende oorzaken:
1) Men ging ervan uit dat opvoeden een zaak van moeders was
2) Vrouwen waren overdag beschikbaar voor de onderzoekers, omdat zij geen werk buitenshuis hadden en vaders wel.
Zodoende werd er nauwelijks gekeken naar de rol van vaders in de opvoeding.

Het zou ook kunnen zijn dat vaders – in tegenstelling tot moeders minder de behoefte hebben om na te denken over de opvoeding. Zij voeden gewoon op, zonder er veel over na te denken, terwijl moeders meer behoefte hebben aan nadenken en praten over opvoeding omdat ze van zichzelf meer behoefte hebben aan praten en nadenken over wat ze doen
en wellicht ook uit een vorm van onzekerheid over wat zij doen. Vaders bleven in ieder geval buiten beeld.

Eerst twee citaten:
– ‘De maatschappelijke verantwoordelijkheid van vaderlijke opvoeding is verloren geraakt.’ (Joep Zander)
– ‘Moeders geven de zorg en verantwoordelijkheid niet graag uit handen.’ (Louis Tavecchio)

In de afgelopen jaren is daar verandering in gekomen. Wat is daar de reden van? De oorzaak dat vaders in beeld zijn bij onderzoekers van opvoeding
is dat er veel vaders zijn, die niet bij hun kinderen in beeld zijn.
Het gaat om vaders, die gescheiden zijn en door toedoen van hun ex-vrouw de kinderen niet te zien krijgen, vanuit de gedachte dat het buiten beeld blijven van vader beter is voor de kinderen. Steeds weer naar vader gaan levert stress op voor een kind. Of een moeder heeft slechte ervaringen met haar ex en kan niet geloven dat haar ex wel een goede vader voor haar kind(eren) kan zijn. Vaders die hun kinderen niet meer zien hebben er belang bij om aan te tonen dat zij ook goede opvoeders zijn
en dat elk kind een vader nodig heeft. Op initiatief van gescheiden mannen, die hun kinderen niet of nauwelijks meer zien, is er een Vader Kennis Stichting opgericht en vanuit deze Stichting is er sinds vorig jaar een hoogleraar Vaderschap: Renske Keizer. Zij gaat onderzoek doen naar de pedagogische betekenis van het vaderschap.
Opvoeden doe je samen. Dat geldt niet alleen als je samen getrouwd bent en samen een gezin hebt, die gezamenlijke opvoeding blijft van belang, ook als je als man en vrouw gescheiden bent. Je blijft je leven lang – samen met je ex – vader of moeder van de kinderen die je samen hebt. Samen opvoeden is op zichzelf al een hele klus, maar nog meer wanneer je niet meer samen een gezin vormt.

Daarnaast zijn mannen meer dan vroeger geïnteresseerd in opvoedingsvragen. Dat bleek tenminste uit een groot onderzoek onder mannen  dat door de kerk in Duitsland werd uitgevoerd. Een nieuw soort vaderschap – meer betrokken op de kinderen.

Voordat ik iets ga zeggen over het samen opvoeden,  wil ik eerst iets zeggen over de rol van vaders in de opvoeding. In een Duits onderzoek uit 2008 worden 4 typen mannen geschetst.  Deze typen hebben te maken met wat de opvattingen zijn over opvoeding, over de verdeling van taken tussen man en vrouw:wie werkt er, wie heeft de zorg voor de kinderen?

(1) (gedeeltelijk) traditioneel
(2) modern
(3) de balans gevonden tussen traditioneel en modern
(4) (nog) op zoek naar de balans

Uit het onderzoek bleek dat de grootste interesse van al deze groepen vaderschap was. Dat thema is voor alle groepen met stip het belangrijkste,
nog voor specifieke mannenthema’s of interesse voor de eigen verdere ontwikkeling. Alle 4 groepen hechten er ook waarde aan, dat de kerk op dit punt meedacht. De traditionelen vinden dat de kerk het traditionele beeld moet verdedigen; modernen vinden juist dat de kerk een pleitbezorger moet zijn voor het moderne vaderschap.
Degenen die de balans gevonden en vooral degenen die op zoek zijn naar de balans willen graag dat de kerk zich hier op een wijze manier over uitspreekt.
=> Wat kan de kerk voor jou betekenen?

Wat uit dit onderzoek ook naar voren kwam, was dat het onderscheid tussen man en vrouw, tussen vader en moeder niet meer zo groot is. Het grootste onderscheid is tussen traditioneel en modern. Alleen daarom al is het van belang om de opvoeding samen te doen. Om er samen over eens te zijn, hoe je het als echtpaar doet: op de traditionele manier, op een moderne manier, of heb je juist de balans gevonden? En wat als je nog op zoek bent naar wat bij jullie past, of bij jouzelf?

Waarom is van belang om het samen te doen? Kan de opvoeding niet door één ouder gedaan worden? De moeder, die voor een groot deel thuis is voor de kinderen?
Neem bijvoorbeeld Arno. De hele dag is hij druk voor zijn baas.  ‘s Morgens vroeg gaat hij al de deur uit, nog voor de kinderen wakker zijn om de file voor te zijn. Hij komt thuis rond of na het avondeten en het eerste waar hij thuis behoefte aan heeft is even rust, even bijkomen, eten en verder geen gezeur over hoe het op school ging, welke botsingen er tussen zijn vrouw en kinderen geweest zijn. Eerst even tijd voor zichzelf en dan voor zijn gezin. Als die tijd er al is. Want de kerk is er ook nog. Daar heeft Arno ook een hele taak.
Of Hendrik. Hij heeft werk dat lichamelijk zwaar is. En aandacht voor zijn kinderen vindt hij belangrijk, maar weet niet zo goed hoe hij zijn kinderen die aandacht moet geven. Als hij thuis komt, is hij moe, want zijn werk vraagt veel aandacht. Hij voelt, dat als hij niet kan meekomen, er een ander zijn plek zal innemen. Hij is blij dat zijn vrouw veel van de zorg overneemt. Hij weet dat het niet zo hoort, maar het kan even niet anders.

Waarom is het van belang om de opvoeding toch samen te doen
en niet door één van de ouders?
Daar zijn verschillende redenen voor:
(1) praktisch
(2) eenheid van man en vrouw
(3) vanwege het belang van een evenwichtige opvoeding
(4) vanuit het geloof

(1) Praktisch
Wat gebeurt er als Arno zich niet inzet voor zijn gezin, omdat hij te druk is? Wat gebeurt er als Hendrik zich afzijdig houdt, omdat hij niet goed weet wat hij kan bijdragen aan de opvoeding van zijn kinderen? Dan komt de verantwoordelijkheid bij één van de ouders te liggen en daarmee ook de last van de opvoeding. Opvoeding is een te zware last om alleen te dragen.

(2) eenheid van man en vrouw
Voor veel echtparen – en misschien wel de meeste echtparen – geldt
dat man en vrouw niet direct hetzelfde denken. Ze nemen allebei hun eigen opvoeding mee en hebben soms een andere stijl van opvoeden. Daar kun je en daar moet je met elkaar als ouders over in gesprek. Wanneer je daar niet over in gesprek bent, kom je steeds weer in botsing, zonder echt met elkaar uit te zoeken wat werkelijk ten grondslag ligt aan de voortdurende botsing.
Dit kun je ook op een positieve manier formuleren: Wanneer je samen doorpraat over hoe je samen de kinderen wilt opvoeden, leer je elkaar beter kennen en groei je naar elkaar toe en draag je de verantwoordelijkheid samen. Soms vraagt dat geduld, omdat je op bepaalde momenten niet snel op één lijn ligt:
– Moeten de kinderen 2x mee naar de kerk?
– Wanneer mogen ze een mobiel?
– Wanneer mogen ze alcohol drinken?
– Welke films mogen ze wel of niet kijken?
– Welk gedrag accepteer je en wanneer is de grens bereikt?
Het lastige met opvoeden is dat je soms moet reageren op een incident: Twee kinderen hebben ruzie gemaakt en je moet tussenbeide komen. Een van de kinderen heeft een scheldwoord of een vloek gebruikt. Je zoon  heeft bij een vriendje een film gezien, die jouw goedkeuring niet kan wegdragen. Je dochter heeft op zondagmiddag om 14.00 uur geen zin om mee naar de kerk te gaan. Want, zegt ze, er gaat niemand van mijn leeftijd. Hoe reageer je dan? Hoe blijkt dan de gezamenlijke opvoeding? Bij zulke voorvallen is het goed om dat achteraf te bespreken:
– Wat gebeurde er?
– Welke keuze maakte ik? Was er een andere keuze mogelijk?
– Was dat een gezamenlijke beslissing? Of bepaalde een van de ouders de keuze en de ander had maar te accepteren – onder het mom van we moeten elkaar niet afvallen?
– Zo niet, waar kwamen de verschillen vandaan?
– Hoe kunnen we samen op een lijn komen, waar we allebei achter kunnen staan?
– Hoe leggen we die lijn uit naar de kinderen?
Spreek ook samen uit als je het niet eens bent, maar kijk dan ook naar de reden waarom je niet samen eens was En ga op zoek naar een gezamenlijke lijn.
Neem ook tijd voor elkaar, om je in elkaar te blijven verdiepen. In sommige fasen van je leven loop je het gevaar om alleen nog maar ouders van je kind te blijven, omdat er weinig gelegenheid is om voor gezamenlijke momenten. Zoek iets, naast het samen doorspreken over de opvoeding, is dat je samen doet: samen stille tijd (lezen, bidden, zingen), creëer vaste momenten van overleg.

(3) Evenwichtige opvoeding
Een gezamenlijke opvoeding is niet alleen voor jezelf als man en vrouw van belang. Ook voor je kind(eren) is een gezamenlijke opvoeding van belang. Een gezamenlijke opvoeding houdt in dat beide ouders in hun kind zijn geïnteresseerd. Wanneer een van de ouders zich afzijdig houdt, heeft dat grote gevolgen voor de ontwikkeling van een kind. Een kind ontwikkelt zich tot een stabielere persoonlijkheid als beide ouders betrokken zijn in de opvoeding. Wanneer een van de ouders niet echt betrokken is,  kan een kind dat als een levenslang gemis ervaren. Ik kom wel eens mensen tegen, die lijden onder de afwezigheid van een vader of moeder. Ze zijn eigenlijk hun hele leven lang op zoek naar erkenning van die afwezige vader, moeder.
Even nu voor vaders: wat is jullie betekenis voor de opvoeding? Allereerst: wat betekent dat voor mannen om vader te worden? Voor veel mannen is vader worden een intens gebeuren, dat hun leven diep verandert. In de EO-visie was heel lang een rubriek, waarbij bekende Nederlanders werden gevraagd. Op de vraag wat het mooiste moment van hun leven was, werd bijna altijd geantwoord: de geboorte van mijn kinderen. Vader worden is vaak een overweldigende ervaring, die zo diep gaat dat het vaak ook een religieuze ervaring is. De geboorte van een kind kan er toe leiden,  dat een man die tot voor kort niet zo in geloof geïnteresseerd is, door deze ervaring weer naar de kerk gaat en opeens open staat voor God. Vader worden is een ervaring die je leven intens verrijkt, op een vaak ongedachte manier.

De rol van een vader in het gezin is altijd al belangrijk geweest. Maar vandaag de dag zou die rol nog wel eens belangrijker kunnen zijn. Op bepaalde onderdelen komen kinderen niet meer of veel minder met mannen in aanraking. In het onderwijs, op zondagsschool / kindernevendienst. In het onderwijs is al een aantal jaren een discussie gaande of met name jongens in het onderwijs niet vastlopen of lagere scores halen, omdat ze een meester missen: iemand als voorbeeldfiguur of iemand die hen aanvoelt.

Wat mij opvalt, is dat vaders vaak wat afwachtender zijn in hun opvoeding dan moeders. Ze zijn wel in opvoeden geïnteresseerd, maar moeders zijn hen voor. Daarom (om vaders te stimuleren zich actief met de opvoeding te bemoeien):  Wat is de betekenis van vaders in de opvoeding?
Eigenlijk is daar heel weinig over bekend, omdat daar weinig echt onderzoek naar is gedaan. Daarnaast is de gedachte dat moeders veel meer invloed hebben. Uit een onderzoek uit 1996 bleek dat vaders veel minder tijd aan de opvoeding besteedden, maar dat zij net zo veel betekenis of soms nog wel meer betekenis hadden dan moeders. Als vaders zich dan met de opvoeding bemoeien, besteden zij meer tijd aan spel. In tegenstelling tot moeders, die zich vaak met het zorgen voor kinderen bezig houden. Wat vaders dan met kinderen doen is dan vaak een fysiek, spannend en onvoorspelbaar. Deze speelse omgang geeft een kind energie en dynamiek. Dat spelende bevordert een actieve, competitieve, nieuwsgierige houding van kinderen en heeft een stimulerend effect op hun sociale ontwikkeling. Dat uitdagende, stimulerende spel heeft een positief effect op de relaties die kinderen later aangaan, omdat ze zich beter kunnen binden. Daarnaast krijgen ze meer een gevoel van eigenwaarde. Door dat spelende leren kinderen ook omgaan met hun agressie en angsten. Wanneer een vader iets als dreigend ervaart, maakt dat meer indruk op kinderen dan wanneer moeder iets als dreigend ervaart.
=> Op welke punten heeft je man meer invloed op je kinderen dan jezelf? Hoe vind je dat?

Vaders hebben ook als het gaat om geloof soms meer invloed op hun kinderen dan moeders. Op dit punt zijn vaders vaak nog terughoudender dan op andere terreinen van de opvoeding. Ze voelen zich meer onzeker en weten niet goed hoe ze het moeten aanpakken. Als het gaat om activiteiten gaat die vaders met hun kinderen doen, staat het samen bidden op de laagste plaats. Nog lager dan het verschonen van de luiers. Vaders hebben het nodig (en willen dat ook wel) dat zij op weg geholpen worden in de geloofsopvoeding. Ouders hebben een belangrijke invloed op de geloofsopvoeding. Geloof en kerkgang leren kinderen allereerst van hun ouders. Als ouders hecht aan de kerk verbonden zijn, is er een grote kans dat kinderen ook hecht betrokken raken bij de kerk. Uit het vierde lidmaatschaponderzoek van de EKD bleek dat vaders een nog grotere invloed hebben op kerkelijke betrokkenheid dan moeders.
[Een nieuwe trend: met elkaar als gezinnen optrekken]

(4) Samen opvoeden:
– belofte bij het huwelijk,
– belofte bij de doop

Vragen bij “Opvoeden doe je samen”
1.) Is de opvoeding die jullie geven een gezamenlijke opvoeding?
2.) Als dat wel zo is, hoe is die gezamenlijke opvoeding gekomen? Wat heb je daarvoor gedaan? Ben je hierin gegroeid?
3.) Als die opvoeding niet gezamenlijk, heb je dan een idee waaraan dat ligt? Wat zou je willen veranderen?
4.) Op welke punten heeft je echtgeno(o)t(e) meer invloed op je kinderen dan jezelf? Hoe vind je dat?
5.) ‘Moeders geven de zorg en verantwoordelijkheid niet graag uit handen.’  – herken je dat?
6.) Is de geloofsopvoeding die jullie geven gezamenlijk? Of is er altijd iemand die het voortouw neemt? Wat moet er gebeuren om de ander actiever te laten worden?

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s