Preken vanuit de overdaad

Preken vanuit de overdaad

sermon-preparation

Preken vanuit de overdaad verwijst naar een preekpraktijk die voortkomt uit een leven lang  gevarieerd lezen, diepgaand studeren en een voortdurende reflectie op wat er zal worden gepreekt. Predikanten die effectief willen zijn, lezen veel en gevarieerd. Om preken met (geestelijke diepgang te kunnen bieden heeft de predikant een stevig dieet van goede literatuur nodig.

Preken vanuit de overdaad beschouwt het preken maken als een geestelijke discipline. Deze preekpraktijk heeft te maken met de reformatorische notie dat een predikant behoort te studeren.

300px-West_Texas_Pumpjack

De Amerikaanse predikant William Stidger publiceerde in 1930 zijn boek Preken vanuit de overdaad (Preaching Out of the Overflow). Toen hij aan zijn boek werkte, reed hij eens met de trein door de olievelden van Kansas. Daar nam hij 3 verschillende typen oliebronnen waar: uitgeputte bronnen, bronnen waar men uit put en oliebronnen die overstroomden. Hij paste deze observatie toe op predikanten:

– Er zijn predikanten die op een uitgeputte bron lijken. Hun inhoud en stijl is droog, dor, levenloos en zonder stichting.

– Er zijn predikanten die uit zichzelf alles oppompen. Het  maken en houden van preken is voor hen letterlijk een krachtsinspanning. Zij zwoegen op, strijden voor en zweten op een preek. Met als gevolg dat zij zichzelf en hun gezin meetrekken in hun misère over hun prediking.

– Er zijn predikanten die preken vanuit de overdaad. Zij krijgen geen paniekaanval tijdens het voorbereiden van een preek. Zij hoeven niet de restjes van de bodem te schrapen voor het laatste kruimeltje evangelie.
Zij preken vanuit de overvloed van wat zij lezen en onderzoeken. Zij preken vanuit een rijkdom aan kennis, materiaal, getraind inzicht en rijke ervaringen verkregen door ijverige studie en voortdurende reflectie op Gods aanwezigheid in deze wereld.

reading-a-book

Lezen voor de korte termijn
Soms moet er iets op korte termijn gelezen worden. Dat is wat er gelezen wordt in verband met de voorbereiding van de preek van de komende zondag. Dit lezen helpt de predikant bij het bestuderen en overdenken van de Bijbeltekst: concordantie, theologische en exegetische woordenboeken, exegetische en meditatieve commentaren op de Bijbeltekst.

Lezen voor de lange termijn
Preken vanuit de overdaad groeit vanuit een praktijk van lezen voor de lange termijn. Het lezen gebeurt dus niet met een doel op korte termijn. Teveel predikanten scannen hun boekenkasten, bibliotheken en internet met het oog op de komende zondag. Als zij een boek zien dat hen niet direct verder helpt, leggen ze het aan de kant voor een boek dat hen wel verder helpt. Deze vluchtige vorm van lezen lijkt meer op het schrapen van de bodem dan putten uit de overdaad van de olie die over de rand stroomt.
Predikers die effectief willen zijn, hebben reeds vroeg geleerd om voor de lange termijn te lezen. Deze praktijk van lezen is breed, uitgebreid en verrijkend – hoewel het vaak niet direct toepasbaar is. In eerste instantie lijkt het meer iets voor de predikant zelf te zijn dan voor de gemeente. Maar op langere termijn plukt de gemeente hiervan de vruchten.

Beautiful young brunette with blue eyes reading a book,sitting in a park

Aanbevelingen
(1) Neem niet meer hooi op je vork dan je aan kunt. Veel predikanten beginnen wel, maar volharden niet. Begin kleinschalig en breid dan steeds verder uit.

(2) Begin met wat vertrouwd is en wat eenvoudig is. Begin bijvoorbeeld met het hoofdstuk voor hoofdstuk doorlezen van de Bijbel. Zo’n vorm van lezen kan onderdeel zijn van de dagelijkse stille tijd.
Aanvullend op het lezen van de Bijbel kunnen commentaren of monografieën over specifieke thema’s of teksten nuttig zijn. Hierbij kan rekening gehouden worden met een serie over een Bijbelboek die over enige tijd gepland staat. Koop trouwens nooit een hele serie commentaren, want elke serie kent zwakke delen. Ook het lezen van commentaren kan een onderdeel zijn van de dagelijkse stille tijd.

(3) Zorg ervoor dat goed leesvoer binnen handbereik is. Neem een abonnement op een (theologisch) tijdschrift dat goed materiaal aanlevert. Suggesties van LaRue:
Theology today (www.theologytoday.ptsem.edu)
Interpretation: a Journal of Bible and Theology (www.interpretation.org )
The Christian Century (www.ChristianCentury.org).
Zulke tijdschriften bieden niet alleen goede artikelen, maar ook goede boekbesprekingen (zodat men op de hoogte blijft van ontwikkelingen en ziet wat interessante boeken zijn).
Een predikant doet er ook goed aan om zich niet alleen bezig te houden met theologie. Bijvoorbeeld door kranten of tijdschriften te lezen. Niet elk artikel hoeft gelezen te worden.

(4) Lees gevarieerder. Begin met een introductie op theologen uit heden en verleden. Er zijn goede introducties op en selecties uit de werken van grote theologen. Lees preken van toonaangevende predikanten. Lees de (auto)biografieën van grote theologen en predikanten:
– Robert Miller, Harry Emerson Fosdick (1985)
– Eberhard Busch, Karl Barth (1978)
– Charles E. White, Beauty of Holiness: Phoebe Palmer as Theologian, Revivalist, Feminist, and Humanitarian (1986)
– Richard Fox, Richard Niebuhr (1985)
– Samuel DeWitt Proctor, The Substance of Things Hoped For (1996).

(5) Lees niet alleen op theologisch of religieus gebied. Lees boekbesprekingen (New York Times Book Review). Dichters, schrijvers en biografen hebben het inzicht in menselijke situaties die predikanten vaak ontberen.
Dompel jezelf onder in de romans van John Grisham, Flannery O’Connor, Frederick Buechner, William Faulkner, Toni Morrison en vele anderen. Romans vergroten onze levenservaring.

Lees de gedichten van Browning, Tennyson, Frost en Longfellow. Predikanten worstelen voortdurend om woorden te vinden om het meest wezenlijke te beschrijven, zoals God en liefde. Over Vernon Johns (de voorganger van Martin Luther Kind in de Dexter Avenue Baptist Church) wordt er gezegd dat hij gedichten reciteerde tijdens het ploegen van de akker en dat hij de rest van de dag rondscharrelde om boeken te kunnen vinden, die hij die avond zou kunnen lezen.

N.a.v. Cleophus J. LaRue, ‘Preaching Out of the Overflow’, New Interpreter’s Handbook of Preaching (Nashville: Abingdon Press, 2008) 243-246

Advertenties

2 thoughts on “Preken vanuit de overdaad

  1. Mooie vergelijking met de oliebron. Bij mij wisselt het weleens: soms zwoegen en zweten om wat van de bodem te schrapen. Gelukkig veelal putten uit de overdaad. Wees dan maar eens de meester in het schrappen ;-) En wat voor type predikant ben jij, Matthijs?

    • Vaak wel zwoegen en schrapen. Ik zoek wel naar wat de voorraad aanvult, maar kom daar niet altijd aan toe. De laatste tijd ben ik kritischer naar mijn werk gaan kijken en plan veel meer dan voorheen. Ik bestel tegenwoordig weinig meer en als ik iets bestel, maak ik gelijk een planning om het boek door te werken. Ik hoop dat het een omslag is van het schrapen en zwoegen naar meer overdaad.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s