Preek zondagmiddag 14 december 2014

Preek zondagmiddag 14 december 2014
Lukas 1:5-25

Gemeente van onze Heere Jezus Christus,

Aan het begin van het verhaal van Zacharias en Elisabeth
staan enkele woorden waar je zo maar over heen leest:
In de dagen van Herodes, koning van Judea.
Je leest er zo maar over heen.
Ik heb even de proef op de som genomen
door in de kinderbijbels die wij thuis hebben
om te kijken of daar in het verhaal over Zacharias en Elisabeth iets over Herodes werd verteld,
maar ik kon geen kinderbijbel vinden die iets
bij Zacharias en Elisabeth vertelt over deze koning.
Je leest er dus zo overheen – misschien was het u zelf ook niet opgevallen.
Dat is jammer, want Lukas laat niet voor niets
voordat hij over Zacharias en Elisabeth vertelt
even het licht schijnen op Herodes en zijn koningschap over Judea.
Lukas doet dat ook op een bijzonder moment,
kort na de inleiding, waar hij eerst aan Theofilus (degene voor wie hij dit evangelie schrijft)
uitleg geeft over de reden waarom hij dit boek schrijft,
namelijk een weergave van het leven van Jezus.
Dat boek gaat over Jezus Christus, van geboorte tot aan Zijn hemelvaart.
Voordat Lukas dat leven beschrijft, helemaal aan het begin,
wordt er melding gemaakt dat het allemaal gebeurt in de tijd van Herodes,
toen hij koning was over Judea.

In die paar woorden: in de dagen van Herodes, koning van Judea,
schetst Lukas al een heel beeld van de tijd, van de sfeer waarin het leven van Jezus zich zal afspelen.
Niet zomaar een tijd, maar een tijd waarin Herodes koning was
over zijn volk en over het gebied waar Jezus ter wereld zou komen.
De verwijzing naar de koning die regeert kan soms al goed duidelijk maken in welke tijd het speelt.

In de dagen van Herodes, koning over Judea.
Wat wil Lukas aangeven over de tijd waarin Christus geboren werd?
Lukas zelf komt er verder in zijn evangelie niet op terug.
Er komen wel opvolgers van Herodes in beeld en sommigen heten ook Herodes,
maar deze Herodes wordt maar één keer genoemd.
Alleen hier, waarmee Lukas wil zeggen:
In de dagen van Herodes, koning over Judea, nou dan weet je het wel.
Meer informatie heb je niet nodig. Dat zegt genoeg!
Maar wat wil Lukas ons dan doorgeven over de tijd
waarin Johannes de Doper en vooral Christus geboren wordt?

Wie is Herodes?

Er zijn vier manier om naar Herodes te kijken:
(1) Zoals Herodes naar zichzelf keek.
Een koning die graag voldeed aan de eisen van zijn tijd.
En die eisen waren dat je als koning aan de ene kant hart voor je volk had,
als een soort vader des vaderlands
maar aan de andere kant ook je eigen roem en glorie mocht uitstallen
bijvoorbeeld door het bouwen van steden of imponerende gebouwen.
Dat deed Herodes graag: hij stichtte heel wat steden in zijn rijk
en omdat hij zijn Joodse onderdanen te vriend wilde houden
liet hij de tempel in Jeruzalem vergroten en verfraaiien.
Wanneer je bij Jeruzalem kwam, moest je onder de indruk raken van de tempel
en daarbij ook denken aan de sponsor
die dat mooie gebouw mogelijk maakte: Herodes.
Al was hij geen Jood, hij had toch maar een passie voor dat Joodse volk
en ook de God van Israël wilde hij wel een handje helpen.
Hij zal zichzelf hebben gezien als een geslaagd vorst, een goede koning.
In de dagen van Herodes, koning van Judea
je zou dat kunnen opvatten als een tijd waarin de economie flink werd gestimuleerd
door de koning die over dat land regeerde.

(2) De Romeinen waren ook tevreden met deze koning.
Wat wil je: in een van de moeilijkste gebieden van het rijk een koning
die het 40 jaar lang volhoudt en al die tijd voor rust en stabiliteit zorgt.
Het koninkrijk van Herodes lag op de grens van het Romeinse rijk.
Voorbij die grens, in de woestijn lag een rijk waar de Romeinen ontzag voor hadden.
Nog tijdens de regeringsperiode van Herodes hadden de Romeinen tegen dat volk
een gevoelige nederlaag geleden, een van de weinige volkeren die zij niet konden overwinnen.
Herodes was in die tijd een loyale koning, waar ze op konden bouwen.
Hij sprong bij met een grote legermacht en wist de rust binnen de grenzen te bewaren.
40 jaar koning in een onrustig gebied.
Een belangrijke man voor de Romeinen, zo belangrijk, dat er op een gegeven moment
in dat grote Romeinse rijk er nog maar 2 waren die nog belangrijker waren dan hij:
de keizer en de onderkeizer.
In de dagen van Herodes, koning van Judea – dat betekende voor de Romeinen:
een onrustige tijd en een onrustig gebied werd geregeerd door een intelligente koning
die verstand van regeren had.
De juiste man op de juiste tijd op de juiste plaats.

(3) Maar het beeld kantelt al wanneer we kijken hoe de Joden in die tijd tegen Herodes aankeken:
een vreemde, een buitenlander, een heiden op de troon van Gods volk.
Goed, hij mag dan wel de tempel verfraaid hebben,
maar het zegt wel iets dat Judea geen eigen koning meer heeft.
En wat voor een koning was Herodes: iemand die geen eigen beslissingen neemt,
maar een handlanger van Rome, die meer het belang van Rome nastreefde
en de belangen van het Joodse volk verwaarloosde.
In de dagen van Herodes, koning van Judea, dat was voor hen de tijd
waarin de spanningen begonnen op te lopen en het resulteerde in 66 nChr in een massale opstand
tegen de Romeinen, maar de kiem werd al in deze periode gelegd.

(4) Dan de Bijbel – Mattheüs 2: Herodes als een jaloerse koning
die in dat kleine Koningskind dat net geboren was een concurrent zag
voor zijn eigen regering
en om die concurrent uit te schakelen in een dorp alle pasgeboren jongens liet doden.
In de dagen van Herodes, koning van Judea.
Voor de Bijbel telt alleen maar dat éne, dat gruwelijke,
dat weegt niet op tegen alle roem en glorie die hij zelf heeft opgebouwd.
Eén daad kan alle roem teniet doen, één gruwelijke daad kan al het andere overschaduwen.
En toch, deze koning kan 40 jaar regeren
zonder door iemand ter verantwoording geroepen te worden.
Daarom is er nog iets, wat Lukas ons wil doorgeven:
In de tijd van Herodes, dat is de tijd waarin de machtigen het voor het zeggen lijken te hebben
omdat God niets doet
en de gebeden tot Hem worden opgezonden, zonder dat Hij er naar luistert.

In die dagen –  in die dagen is er een priester,
tegenovergestelde aan koning Herodes,
trouw aan de Heere en trouw aan Zijn richtlijnen
in deze tijd waarin van het werk van de Heere weinig gezien werd
en er onder zijn volk er velen waren die de nieuwe orde met Herodes als koning maar accepteerden,
ondanks zijn gruwelijkheden,
omdat ze geloofden dat hij, Herodes, de nieuwe toekomst was.
Zacharias ging er niet in mee – hij bleef trouw aan de Heere.
Niet dat het voor hem veel gevolgen had,
want ook in zijn leven leek het er op dat de Heere niets deed,
ondanks de mooie naam die Zacharias droeg:
de Heere gedenkt, maar van gedenken van de Heere was in het leven van Zacharias
weinig te merken
en hoe tegengesteld het leven van Herodes en Zacharias ook was,
ze hadden gemeenschappelijk dat de Heere er niets aan deed.
Herodes’ regering duurde voort. Terwijl steeds andere keizers kwamen in Rome,
bleef Herodes op zijn plek,
door niemand tegen gehouden, zelfs door de Heere niet.
Ook in het leven van Zacharias bleek van dat gedenken weinig:
In een enkel woord beschrijft Lukas het leven van Zacharias:
zijn vrouw Elisabeth is onvruchtbaar.
Een enkel woord, maar het zegt genoeg:
over het leed dat Zacharias met zich meedroeg,
de vreugde over hun huwelijk die overschaduwd werd
door de teleurstelling die elke maand weer terug kwam: weer niet zwanger.
Het was een kruis dat ze moesten dragen,
niet alleen vanwege hun eigen verdriet, maar ook vanwege de reacties van de mensen.
Als de priester Zacharias catechisatie gaf
en de leerlingen niet te hanteren waren, zeiden de ouders: Ach, je kunt wel zien
dat Zacharias niet gewend is om met kinderen om te gaan.
En Elisabeth moest de meewarige blikken ondergaan van de moeders bij de put,
of misschien wel de jaloerse blikken van de vrouwen die wéér zwanger waren
en het zeiden: je hebt het maar makkelijk, nooit de last van een zwangerschap,
nooit de zorgen om kinderen, wees blij dat je geen kinderen hebt.
En dan de gebeden die Zacharias opzond – we zongen het in Psalm 141
Mijn beê met opgeheven handen, klimm’ voor Uw heilig aangezicht
als reukwerk
.
Waar dat reukwerk de Heere op andere gedachten moest brengen,
waar de gebeden de Heere moesten verbidden – gebeurde er niets.
Niets tegen Herodes, niets voor Zacharias.
Dat was de tijd: waarin de machtigen die zonder God kunnen leven
de macht hebben over Gods volk
en de vromen die naar Gods wil leven door God niet gezien of gehoord worden.

Zo zou het leven kunnen verder gaan, van Herodes, van Zacharias.
Want zo gaat het vaak in het leven,
zo laat de Heere het vaak gebeuren:
onverhoorde gebeden, die vergeefs als reukwerk opgezonden worden,
meedogenloze machthebbers die niet tegengehouden worden.
Want wie houdt de IS tegen en wie stopt Assad.
En waarom mag Boko Haram doorgaan met leed aan te richten onder de christenen in Nigeria?
En waarom is er voor Srebrenica nog steeds geen gerechtigheid gekomen?
In de dagen van Herodes – dat is het begin van het leven over Christus.
Dat is de wereld waarin de Zoon van God naar deze aarde komt.
Waarin het lot van het volk van God zichtbaar wordt
in de vrouw die onvruchtbaar is, Elisabeth
en in de man die ondanks zijn ambt en roeping als priester zijn gebeden tevergeefs
opzendt als reukwerk.

Als de Zoon van God in deze wereld komt,
de wereld waarin de sterken hun macht uitoefenen en niet te stoppen zijn
en ondanks hun meedogenloosheid en wreedheid nog steeds medestanders vinden
en niemand die hen werkelijk kan tegen houden,
gebeurt dat op een verborgen manier.
Niet zichtbaar voor de Herodessen, voor niemand zichtbaar
dan alleen voor die twee mensen Zacharias en Elisabeth.
Zacharias is de enige die de engel te zien en te horen krijgt
en het is nog maar de vraag of hij iets aan Elisabeth gemeld heeft
over wat er met haar gebeuren zou.
Terwijl Zacharias de geweldige boodschap van de engel krijgt,
dat de zoon die hij op hoge leeftijd toch nog van de Heere krijgt,
kan hij er niet over spreken.
Zwijgend gaat hij die 9 maanden in,
zodat niemand de boodschap van de engel te horen krijgt.
En als Elisabeth merkt dat ze zwanger is,
Verbergt ze zich eerst een aantal maanden.
Haar lot wordt anders, maar wat zal het volk van God daarvan merken?
Omdat haar lot het lot van Israël was,
haar onvruchtbaarheid liet zien hoe het met Israël ging.
En juist zij, de onvruchtbare, waar iedereen op neerkeek,
over wie iedereen een mening had,
en geregeld de spot moest ondervinden
en zelf voelde dat haar leven zonder vrucht was,
juist zij – juist op haar is Gods oog gevallen.

Ze verbergt zich 5 maanden.
Die 5 maanden zijn voor de Heere,
omdat Hij haar al die jaren heeft gezien in alles wat ze onderging,
in wat er over haar werd gefluisterd, in wat er tegen haar werd gezegd,
in wat zij op ving in de blikken van de andere vrouwen.
Hij heeft op mij acht geslagen – Mijn oog is op u.
Juist zij mag een bijzonder kind verwachten.
De engel zei het al tegen Zacharias in de tempel:
Jouw zoon zal Israël terugbrengen bij de Heere.
Jouw zoon zal een ommekeer teweeg brengen,
degenen die zonder God leven zal hij bekeren,
Degenen die Gods wetten overtreden zal hij net zo trouw aan Gods richtlijnen maken
als jullie, zoals jullie hebben geleefd.
En als Hij zijn werk heeft gedaan,
dan kan Israël zijn Heer ontmoeten,
Dan is het klaar om de Zoon van God te ontvangen en in de armen te sluiten.

In de dagen van Herodes was er een priester.
Voor het oog kon je beter aan de kant van Herodes staan,
want dan had je het gemaakt en was je toekomst zeker.
Voor het oog was het leven van Zacharias zinloos.
Wat heb je aan een God die je vergeefs laat bidden
die toch niets doet, die aan je gebeden voorbij gaat.
Dat is vanuit de wereld gedacht.
God gaat in stilte Zijn weg,
onzichtbaar voor de machtigen, en misschien wel voor bijna iedereen.
En juist degene die uitgerangeerd was, van wie het niet te verwachten viel,
omdat hun leven dood liep, vanwege hun onvruchtbaarheid.
Juist bij hen klopt de Heere aan.
Het is deze tijd waarin de Zoon van God naar de aarde komt:
de tijd waarin de machtigen denken hun eigen naam te kunnen vestigen
en alle turbulentie van de eigen tijd overleven
door hun eigen politieke handigheid.
De tijd waarin het volk van God onvruchtbaar is, als een volk dat geen toekomst meer heeft,
afgesneden van het verleden en door God onverhoord.
Zacharias – God gedenkt –
juist wanneer iedereen denkt dat God niet meer hoort, niet meer gedenkt,
wanneer iedereen zich er aan over geeft dat het toch niet anders wordt,
komt Gods Zoon naar deze aarde
en komt er eerst één die het volk gereed maakt om die Zoon te ontvangen.
Die zoon van Zacharias en Elisabeth krijgt van God een naam die alles zegt:
Johannes – God is genadig.

Als de mond van Zacharias weer open gaat, verwoordt hij het in verwondering:
door de innige gevoelens van barmhartigheid van onze God,
waarmee de  Opgang uit de hoogte naar ons omgezien heeft
om te verschijnen aan hen die gezeten zijn in duisternis en schaduw van de dood,
en om onze voeten te richten op de weg van de vrede.

Amen

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s