Doop en sociaal milieu (1)

Doop en sociaal milieu (1)

Onze maatschappij bestaat uit verschillende sociale milieus. Deze milieus hebben allemaal hun eigen karakter. Elk milieu heeft weer een andere band met de kerk. Binnen zo’n milieu heeft de doop ook weer een andere betekenis. Het is verstandig dat de kerk oog krijgt voor deze verschillen.

villa_meissen_wohnzimmer

Voorbeeld 1
Een echtpaar meldt zich aan voor de doop. Er wordt een afspraak gemaakt voor een avond. Het huis ligt in de nieuwbouwwijk en behoort tot de grotere huizen. Bij binnenkomst blijkt aan de inrichting van het huis dat het echtpaar behoorlijk bemiddeld is, waardoor de inrichting imponeert. Of misschien ook wel irritatie oproept: kun je in deze tijd nog wel voor zoveel geld een huis kopen en voor zoveel geld een huis inrichten? In ieder geval veroorzaakt de eerste indruk bij binnenkomst een bepaalde gereserveerdheid. Ik stap in een wereld die duidelijk niet de mijne is.

large

Voorbeeld 2
Een tijd later is er een afspraak voor een doopgesprek met een ander stel. Zij wonen in een flat. Het opruimen van de kamer kost duidelijk teveel energie. Aan de muur hangt een grote flatscreen, die nog aanstaat en nog veel lawaai maakt ook. De moeder die het kind nog aan het voeden is beduidt met een handgebaar om ergens te gaan zitten en denkt er niet aan om de tv uit te doen. Door het geluid van de tv is het niet mogelijk om met elkaar een gesprek te voeren. Dat roept de vraag op: moet ik zelf aangeven dat de tv uitgezet moet worden?

Sociale milieus
Deze voorbeelden komen uit het Handboek doop. Dit handboek is een eerste deel in een nieuwe serie Kerk en (sociaal) milieu. Binnen het missionaire werk is steeds meer besef dat in de kerkelijke praktijk steeds meer rekening gehouden moet worden met de verschillende sociale milieus waaruit een samenleving bestaat. Wanneer men in de kerkelijke praktijk geen oog heeft voor dit verschil in sociale milieus kan men als kerk het contact verliezen met bepaalde milieus. De afdeling Missionair werk en kerkgroei van de Protestantse Kerk werkt met de milieus van Motivaction.
Het Handboek doop is afkomstig uit Duitsland. Daar baseert men zich op de studies van het Sinus Instituut. Dit instituut heeft veel onderzoek gedaan naar sociale milieus in Duitsland. Net als Motivaction heeft het SINUS Instituut een aantal milieus gekenschetst. In een aantal studies heeft het SINUS Instituut onderzocht wat de relatie van deze milieus is met de kerk(en).

SINUS-Model
In het onderzoek heeft het SINUS Instituut gekeken naar de sociale positie: behoort iemand hoogste klasse, tot de hogere middenklasse of de laagste (midden)klasse van de samenleving? Daarnaast heeft men gekeken naar de basisoriëntatie. Deze oriëntaties zijn ook weer opgedeeld:

– Is iemand traditioneel? Dat kan op twee manieren: door vast te houden of door te bewaren.
– Of is iemand gericht op modernisering of individualisering? Daarbij kan een onderscheid gemaakt worden tussen iemand die gaat voor levensstandaard (‘hebben & genieten’) of voor emancipatie (‘zijn en veranderen’).
– Of is iemand gericht op nieuwe waarden en normen? Daarbij kan de ene groep zich richten op een meerkeuzementaliteit en de ander op ontdekken en exploreren.

4df9823a0540a11d71655b7368fdbd8b

Door deze twee te combineren reconstrueert het SINUS Instituut dat de maatschappij uit 10 verschillende milieus bestaat, die allemaal een eigen sociale positie én een eigen basisoriëntatie hebben:
* conservatief-gevestigd
* liberaal-intellectueel
* milieu van de performers
* milieu van degenen die op expeditie uitgaan
* de burgerlijke middenklasse
* adaptief-pragmatisch
* sociaal-ecologisch
* traditioneel
* precair
* hedonistisch.

Deze verschillende milieus zijn in een grafiek ingebracht, waarbij de verticale as de sociale positie weergeeft en de horizontale as de basisoriëntatie (zie voor deze zogenaamde ‘aardappelgrafiek’: www.sinus-institut.de of www.milieus-kirche.de).

images

Doop
Voortbordurend op deze studies willen de auteurs van het Handboek doop nagaan, wat de kennis van de verschillende milieus betekent voor de praktijk van de doop:
– Welk beeld van de kerk leeft er binnen een bepaald milieu?
– Welke betekenis heeft de doop binnen zo’n milieu?
– Hoe moet een doopgesprek gevoerd worden?
– Welke thema’s moeten er aangesneden worden? Hoe legt men een verbinding met het evangelie? Wat moet wel en wat niet in een doopdienst gebeuren? (Daarover de volgende bijdrage.)

Heinzpeter Hempelmann, Benjamin Schlieβer, Corinna Schubert, Markus Weimer, Handbuch Taufe. Impulse für eine milieusensible Taufpraxis (Neukirchen-Vluyn, 2013)

Geschreven voor HWConfessioneel.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s