Een kerk vertelt van het geloof

Een kerk vertelt van het geloof

Brengt u tijdens uw vakantie met uw kinderen ook een bezoek aan een kerk? Een bezoek aan een kerkgebouw is een goede gelegenheid om kinderen in aanraking te brengen met het christelijk geloof. Door de ruimte van een kerkgebouw binnen te stappen kunnen zij ervaren hoe mensen God door de eeuwen door hebben gezocht en gediend. Zij kunnen de stilte en de akoestiek ondervinden. Binnen en buiten is voor hen vaak veel te zien, dat hen kan vertellen over Christus en het leven met Hem.

Christian Möller schreef eens over de ‘prediking van de stenen’: het kerkgebouw zelf vertelt over het geloof en geeft aan kinderen de gelegenheid om de wereld van het geloof binnen te stappen.

dyn001_original_640_427_jpeg_2546155_82896877c7d6f079dbece222aef25da3

In de jaren-’90 heeft men ontdekt dat het de moeite was om het kerkgebouw te gebruiken om volwassenen en kinderen in aanraking te brengen met christelijk geloof en het in te wijden in wat christenen geloven en vieren. Sindsdien is de kerkpedagogiek in opmars: het rondleiden van volwassenen en kinderen om hen kennis te laten maken met het kerkgebouw, de betekenis van wat er in een kerkgebouw te vinden is uit te leggen en hen te laten ervaren hoe het is om in een kerkgebouw het geloof te beleven.

Deze opmars heeft verschillende oorzaken: Het aantal bezoekers van een kerkdienst mag wellicht afnemen, het aantal bezoekers van een kerkgebouw niet. Velen die geen kerkelijke binding meer hebben bezoeken graag als toerist een kerkgebouw en raken gefascineerd door wat de kerkelijke ruimte hen te bieden heeft. Daarnaast zal de opmars van de kerkpedagogiek te maken hebben met het besef, dat kerkgebouwen (kunst)historische waarde hebben. In Duitsland kreeg de kerkpedagogiek ook een Schwung door restauratie van kerken, die in de tijd van de DDR waren verwaarloosd. Met als bekend voorbeeld de heropbouw van de Frauenkirche in Dresden.

67-Frauenkirche-Dresden

Een mooie suggestie voor een rondleiding die de kerk zelf van het geloof laat spreken kwam ik tegen bij Christian Möller. Deze rondleiding is naar mijn idee ook heel geschikt voor kinderen. Hij noemt deze rondleiding door de kerk: Een kerk vertelt over het geloof. Een rondleiding voor toeristen, die de tijd hebben en graag meer willen weten over de kunstgeschiedenis van de kerk maar ook open staan voor de boodschap die deze kerk vertelt.

Deze rondleiding begint bij de doopvont. Vroeger stond de doopvont buiten de kerk, omdat de doop vroeger de toegang tot de kerk bood. Er zijn doopvonten die bijvoorbeeld door middel van houtsnijwerk een hele dooptheologie laten zien: van de zondvloed en de uittocht uit Egypte via de doop van Jezus en het bevel uit Mattheüs 28 tot aan de ark als metafoor voor de doop (1 Petr 3:20). Bij het doopvont zou de groep een dooplied kunnen zingen en het water en de doopvont aanraken (eventueel als een herinnering aan hun eigen doop).

watergang_wkansel-01 watergang_wkansel-05

De groep maakt dan een gang door het kerkgebouw om de ruimte van het gebouw te ervaren: een wijdse ruimte, die toch geborgenheid geeft. Hierdoor kunnen de bezoekers, zonder dat het hen nadrukkelijk gezegd wordt, een ervaring hebben van Gods grootheid en zich toch bij Hem geborgen voelen. Veel kerken zijn in oostelijke richting gebouwd, omdat vandaar de zon opkomt: een heenwijzing naar de opstanding van Christus. Veel kerken zijn zo gebouwd, dat het licht van de opkomende zon de kerk binnenvalt. De gids kan hier vertellen dat de kerk is leeft en gedragen wordt door de opstanding van Christus. De groep neemt plaats in de banken om te ervaren hoe het is om onderdeel te zijn van een vierende gemeente. Ze ervaren hoe hun ogen worden getrokken naar de kansel en het altaar of de avondmaalstafel en krijgen te horen dat dat niet voor niets is: de preek en het avondmaal zijn belangrijke onderdelen van de eredienst. De kinderen mogen voor één keer de kansel beklimmen. De kansel biedt de gelegenheid om te vertellen, waarom de preek zo’n grote plaats inneemt in de reformatorische liturgie. De gids zou de groep kunnen uitleggen hoe de gemeente in de preek het Woord van God verneemt. Bij het altaar of avondmaalstafel kan brood en wijn worden getoond. De gids kan hier vertellen wat de heilsbetekenis is van Christus’ sterven aan het kruis.
Zo kunnen de ruimte, alles wat in het gebouw aanwezig is, de bouwgeschiedenis spreken van het leven van God met mensen en omgekeerd.

Literatuur:
– Christian Möller, “Die Predigt der Steine. Zur Ästhetik der Kirche”, in: Jürgen Seim / Lothar Steiger (Hg.),
Lobet Gott. Beiträge zur theologischen Spiritualität.FS Rudolf Bohren (München: Chr. Kaiser, 1990) 171-178.
– Birgit Neumann / Antje Rösener, Kirchenpedagogik. Kirchen öffnen, entdecken und verstehen. Ein Arbeitsbuch (Gütersloh: Gütersloher Verlagshaus, 2009 – 4e druk).
– Hartmut Rupp (Hg.), Handbuch der Kirchenpädagogik. Kirchenräume wahrnemen, deuten und erschließen (Stuttgart: Calwer Verlag, 2008 – 2e druk).

4 thoughts on “Een kerk vertelt van het geloof

  1. Prima initiatief. In mijn vorige gemeente werden de openbare baisisscholen door de kerkelijke gemeente uitgenodigd voor een ‘excursie’ door de kerk. Het orgel werd bespeeld en werd uitgelegd hoe een orgel nu eigenlijk werkt. De dominee liet zijn toga zien en gaf uitleg over de toga, de collectezakken, de preek, de gebrandschilderde ramen waardoor een verhaal over de Jezus spontaan begon.

    Zoiets kan dus uiteraard ook bij volwassenen :-)

    • Met een goed verhaal, waarbij de inhoudelijke evt historische achtergrond uitgelegd wordt, kan het volgens mij voor zowel kinderen als volwassenen.

      In Duitsland is kerkpedagogiek uitgegroeid tot een serieuze bezigheid en wordt het binnen de godsdienstpedagogiek serieus genomen.

  2. Het woord kerkpedagogiek kan ik bijschrijven in mijn jargon. Leuke en interessante blog om te lezen, Matthijs. Vorig jaar heb ik Barendrecht (waar ik predikant ben geweest) ook zoiets gedaan: kinderen kennis laten maken met het kerkgebouw. Zeer leuk om te doen, ook omdat ik zelf als predikant weer wordt bepaald bij de rijkdom aan verhalen met betrekking tot het kerkgebouw.
    Zie mijn blog: http://predikant.me/2012/04/18/kerkdeur-open-kinderen-op-bezoek/

    Hartelijke groet!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s