Wat is reformatorisch?

Wat is reformatorisch?
De reformatorische traditie als theologie voor jongeren (3)

Het gereformeerd protestantisme heeft zich ontwikkeld als een stroming naast andere stromingen als de Lutheranen, Rooms-Katholieken en Anglicanen. Een gereformeerde kerk is een christelijke kerk; dat wil zeggen: kerk onder haar Hoofd Jezus Christus. Christus is verhoogd in de hemel, maar  tevens bij Zijn kerk op aarde aanwezig. Gereformeerde kerken zijn daarom van oorsprong oecumenisch ingesteld: Een van de belangrijkste belijdenisgeschriften is voor een groot deel door een Lutheraan opgesteld (de Heidelberger Catechismus). In de oecumene zijn de gereformeerden voor anderen lang niet altijd te begrijpen. Er is geen gemeenschappelijke geloofsbelijdenis, zoals bij de Lutheranen en de Rooms-Katholieke Kerk wel het geval is. Elk gebied kan zijn eigen geloofsbelijdenis en eigen vorm van kerkbestuur hebben. Wanneer er een nieuwe geloofsbelijdenis opgesteld wordt, zoekt men niet de eigen kerk te verdedigen, maar zoekt men met andersoortige kerken naar de waarheid van het Evangelie. Het gaat om het belijden van Christus als Hoofd van de kerk en Heer.
Van oorsprong was het helemaal niet de bedoeling om een aparte stroming of een apart kerkgenootschap te vormen. Gereformeerden kunnen deel uitmaken van andere kerken, zoals dat in bepaalde delen van Duitsland is gebeurd of fuseren met een Lutherse kerk (zoals dat met de PKN) gebeurde en Lutherse geloofsbelijdenissen onderschrijven (zoals Calvijn al deed) . Volgens professor Michael Beintker moeten de gereformeerden ook niet zien als intern-protestants alternatief beschouwd worden voor bijvoorbeeld Lutheranen, maar zijn gereformeerden gewoonweg consequentere Lutheranen.
Wat houdt reformatorisch of gereformeerd in? De aanduiding betekent vernieuwd en is onderdeel van een langere zin: gereformeerd betekent vernieuwd volgens en door het Woord van God. Het Woord van God is de norm van de vernieuwing, maar ook de veroorzaker van de vernieuwing. Door het Woord van God wordt de kerk geschapen en door datzelfde Woord wordt de kerk steeds weer vernieuwd. De gereformeerde traditie en vormgeving van de kerk kan daarom niet vastliggen. Dat geldt voor de geloofsbelijdenis, de manier waarop de kerk bestuurd wordt, de invulling van de eredienst. Telkens weer opnieuw moet de kerk door en overeenkomstig het Woord van God worden vernieuwd. De gereformeerde traditie gaat ervan uit dat God door Zijn Woord spreekt. De Schrift is niet alleen een historisch document, maar het Woord waarmee de Here ook in het heden spreekt en waarmee Hij in Zijn gemeente en in het leven van gelovigen werkt. De gelovige heeft ontzag voor dat spreken van de Heere en laat zich daardoor in gehoorzaamheid leiden.
Dat Woord bevat ook geen kern, waaraan de rest wordt afgemeten. Binnen de eredienst en het persoonlijk geloofsleven dient de gehele Schrift aan de orde te komen. Het is een gereformeerde gewoonte in de verkondiging  een lectio continua van bepaalde Bijbelboeken en minder zich vast te laten leggen door bepaalde leesroosters.
De reformatorische traditie is bij uitstek geschikt als theologie voor jongeren. Deze traditie is namelijk niet gericht op handhaving van zichzelf, maar zoekt in elke tijd in naar de eer van God. De invulling van de eredienst, de geloofsbelijdenis, de richtlijnen voor het dagelijks leven kunnen niet door de traditie worden bepaald, maar dienen steeds weer in het eerbiedig luisteren naar het spreken van God in Zijn Woord gezocht te worden. De reformatorische traditie biedt de jongere een geestelijk thuis bij Christus en in de Schrift, maar leert tegelijkertijd de jongere zich kritisch te verhouden tot de eigen traditie en tot de wereld waarin hij of zij leeft.
Een bijkomend voordeel is dat de gereformeerde traditie kennis in huis heeft om in een tijd van secularisatie en kritiek op het christelijk geloof toch de Heere te dienen. Gereformeerden werden lange tijd vervolgd en gediscrimineerd en zijn van oorsprong gewend om in de marginaliteit en met openlijke spot Christus te dienen. Ook al verloren ze geregeld hun positie of hun leven, ze waren bereid om God en de maatschappij te dienen op vooraanstaande posities. Deze traditie helpt jongeren om op belangrijke posten hun werk getrouw te doen zonder verbitterd te raken over de aanvallen op het christelijk geloof.
In de komende artikelen wil ik bepaalde zaken, die kenmerkend zijn voor de gereformeerde traditie uitwerken als een theologie die in deze tijd bij uitstek geschikt is voor jongeren.

ds. M.J. Schuurman

 Geschreven voor HWConfessioneel

Overige delen:
Deel1:https://mjschuurman.wordpress.com/2012/07/04/de-reformatorische-theologie-als-een-theologie-voor-jongeren-1/
Deel2: (Uitleg over theologie voor jongeren) https://mjschuurman.wordpress.com/2012/07/24/de-reformatorische-traditie-als-theologie-voor-jongeren-2/
Deel 4: https://mjschuurman.wordpress.com/2012/09/13/soli-deo-gloria-de-kern-van-de-gereformeerde-traditie/
Deel 5: https://mjschuurman.wordpress.com/2012/09/26/wie-god-is/

Verschillende soorten stiltes in het pastorale gesprek

Verschillende soorten stiltes in het pastorale gesprek

In HWConfessioneel van 16 augustus 2012 schrijft dr. H.C. van der Meulen over verschillende soorten stiltes in het pastorale gesprek:

Stilte die voortkomt uit onwennigheid: de pastor of de gesprekspartner weet niet goed raad met het gesprek of is verlegen. Vaak is dit een stilte aan het begin van een ontmoeting. Je moet elkaar nog beter leren kennen.
De pastor zou kunnen zeggen: ‘Het is een beetje moeilijk om op gang te komen, hè? We kennen elkaar nog niet zo goed.’

Stilte die voortkomt uit schroom: Niemand komt zomaar voor de draad met wat er in het hart leeft. Wat zal de ander vinden van wat ik te vertellen heb? Zal de ander mij begrijpen of aanvoelen?
De pastor zou kunnen zeggen: ‘Ik denk dat u het moeilijk vindt om te beginnen. Probeert u gewoon ergens te starten.’

Stilte die voortkomt uit weerstand:  Iemand praat er liever net over en houdt het liever voor zichzelf. De pastor dient deze weerstand te respecteren en respecteert de vrijheid van de gesprekspartner om hier niet over te willen spreken.
De pastor zou kunnen zeggen: ‘Ik heb de indruk dat u hier liever niet over wilt spreken. U bent er geheel vrij in om hier niet op door te gaan.’ De pastor respecteert de keuze van de gesprekspartner: gaat de ander toch iets vertellen of wordt het onderwerp vermeden. Geregeld kan deze opmerking aanleiding zijn voor de gesprekspartner om toch het een en ander te vertellen.

Stilte die voortkomt uit nadenken of het zoeken naar woorden: De pastor en de gesprekspartner kunnen tijd nodig hebben om wat gezegd is te laten bezinken. De gesprekspartner of de pastor kunnen op zoek zijn naar woorden. Stilte kan hierbij erg behulpzaam zijn.

Stilte die voortkomt uit verwarring:  De gesprekspartner is verstrikt geraakt in de eigen gedachten of redeneringen of is kwijt wat hij of zij wilde vertellen. De pastor kan in verwarring raken door wat de gesprekspartner vertelt.
De pastor zou kunnen zeggen: ‘Ik heb de indruk dat we verdwaald zijn. Voelt u dat ook zo? Laten we proberen de draad weer op te pakken.’

Stilte die voortkomt uit bewogenheid: Stilte die optreedt na een persoonlijk, aangrijpend verhaal. Of een stilte die optreedt nadat de pastor en de gesprekspartner heel dicht bij elkaar waren. Deze stilte is gevuld, geladen, diep en heel waardevol. Ze mag niet zomaar doorbroken worden.
Na een tijd zou een pastor kunnen zeggen: ‘Ik ben hier stil van.’

Stilte waarin creativiteit opbloeit: In de ontmoeting tussen de pastor en de gesprekspartner wordt iets ‘geboren’. Er vindt een ontdekking plaats. Een nieuw inzicht breekt door.

Stilte tot God: mijn ziel is stil tot God (Psalm 62:2). Niet een gesprek over het geloof, maar een gesprek in het geloof. De stilte is geladen met de ontmoeting met God. Een driestemmig ‘lied’ van stilte, waarin de gesprekspartner, de pastor en God aanwezig zijn en elkaar ontmoeten. Deze stilte is de ruimte van de genade.

(Dr. H.C. van der Meulen heeft deze stiltes ontleend aan prof. dr. C.H. Lindijer en deze aangevuld met de 8e stilte.)