Laten zien hoe de Bijbel ervaringen verwoordt
Laten zien hoe de Bijbel ervaringen verwoordt
Jongeren en de Bijbel (3)
De Bijbel kan voor jongeren dichterbij komen als zij ontdekken, hoe de Schrift hen helpt om ervaringen te verwoorden. Dat stelde ik in mijn vorige bijdrage. Alleen, hoe ontdekken jongeren dat de Bijbel hen helpt? De vraag is dan: op welke manier kunnen jongeren in aanraking met de Bijbel worden gebracht, die hen raakt en verder helpt?
Deze vraag kunnen we bijvoorbeeld vanuit de didactiek benaderen: welke lessituatie is geschikt om dit verband te leggen tussen het leven van een jongere en de woorden of de tekst van de Bijbel?
Een catecheseles wordt vaak in fasen verdeeld: een introductie op het thema, een fase waarin de inhoud wordt overgedragen en een fase waarin de verwerking plaatsvindt. De eerste neiging zou zijn om een Bijbelgedeelte in de fase van de kennisoverdracht aan de orde te stellen. In de introductie van de les zou begonnen kunnen worden met een stelling of het tonen van een cartoon, een schilderij of een andere afbeelding. De catecheet of de leerkracht heeft van tevoren al bedacht welke inhoud hij aan de orde wil stellen en hoopt op deze manier de jongeren zover te krijgen, dat zij de inhoud in zich willen opnemen en verwerken. Het is wel van belang dat jongeren de vrijheid hebben om hun eigen weg in geloof gaan of hun eigen mening te vormen.
In de catechesemethode Reflector wordt bij het thema ‘feest’ het verhaal van Belsazar (Daniël 5) aangeboden.
Omdat dit verhaal een negatief beeld van feest neerzet, wordt jongeren de vrijheid ontnomen zelf een positief gevoel bij het thema te hebben. Bovendien wordt op deze manier een Bijbelverhaal ondergeschikt gemaakt aan de persoonlijke mening van de auteur van deze methode. Niet alleen de jongeren missen de vrijheid om met de Schrift bezig te zijn, ook de Schrift wordt de vrijheid om op de jongeren in te werken ontnomen.
Een Bijbelgedeelte dat in de inhoudsfase aangeboden wordt, kan alleen van betekenis zijn als het jongeren stimuleert, uitdaagt, prikkelt of zelfs provoceert om hun eigen weg in geloof te gaan. Daarbij is niet de catecheet of de methode de stimulator of de prikkel, maar de Bijbeltekst. Een methode of een catecheet kan wel behulpzaam zijn door verschillende perspectieven te laten zien of achtergrondinformatie te geven. Als het maar dienstbaar is aan de ontmoeting of confrontatie tussen de jongere en de Bijbeltekst.
Maar waarom zou een gedeelte uit de Bijbel niet al aan het begin van een les aan de orde komen? Een Bijbeltekst als Jesaja 9:1 kan genoeg oproepen: Het volk dat in duisternis wandelt, zal een groot licht zien. Dit is een tekst die verschillende vragen kan oproepen: Is deze uitspraak een feit of een belofte? Verwoordt het een ervaring uit het verleden of een toekomst? En wat is duisternis? In de tijd voor Kerst (de donkere dagen!) roept de duisternis andere associaties op dan wanneer deze tekst op het bord geschreven wordt in een tijd van Tweede Kamerverkiezingen. De catecheet kan de jongeren stimuleren om verder na te denken wat die duisternis inhoudt. Door bijvoorbeeld verschillende afbeeldingen te laten zien en een keuze te maken welke het beste erbij past.
Käthe Kollwitz, Die Gefangenen (1908)
Door de jongeren zelf te laten tekenen of schilderen. Of door hen een gedicht te laten maken over de duisternis. Er kan een gesprek ontstaan naar aanleiding van vragen als: Wat als die duisternis zelf is veroorzaakt? Of juist andersom: duisternis als een macht die je overweldigt (zoals depressiviteit).
Renu Röthlisberger, Richtung Berlin 4 (2008)
Er kan een gesprek ontstaan over de betekenis en de werking van het licht. Wat kan het licht bewerkstelligen in deze duisternis? Daarbij kunnen de jongeren zelf of de catecheet inbrengen dat het mogelijk is om Christus als dit licht te beschouwen. Wat is daar de betekenis van? (De afbeeldingen of de tekenopdracht kan ook na dit gesprek gegeven worden, waarbij ze verwerken wat het effect is van het licht op het volk in de duisternis.)
De catecheet kan inbrengen dat Jan Willem Schulte Nordholt een geschiedenis schreef van de zwarte inwoners van Amerika met de titel: Het volk dat in duisternis wandelt en daarbij het gesprek brengen op slavernij en onderdrukking en daarbij het gesprek brengen op het perspectief van daders en slachtoffers.
Het is ook mogelijk om muziek te laten horen. Jesaja 9:1 is op verschillende manieren berijmd of op muziek gezet. Wat vinden zij van de berijmingen of de melodieën die in het Liedboek van de Kerken zijn opgenomen? Is er een Bachcantate met deze Bijbeltekst, een Engels koorwerk, een hedendaags klassiek werk, een popsong? Welke muziek past het beste? Hoe zouden zij het zelf doen?
Op deze manier ontdekken jongeren dat een Bijbeltekst niet alleen hun ervaringen kan verwoorden, maar hen ook uitdaagt om na te denken over zichzelf en de wereld waarin zij leven.
ds. M.J. Schuurman
